Ελ Εριάν: Οι αποδόσεις των ΗΠΑ μετατρέπονται σε πρόβλημα της Ευρώπης

Προειδοποίηση προς τις ευρωπαϊκές οικονομίες απευθύνει ο Μοχάμεντ Ελ Εριάν με άρθρο γνώμης στους Financial Times. Ο καθηγητής πρακτικής εφαρμογής στο Wharton School, επικεφαλής οικονομικός σύμβουλος της Allianz και πρόεδρος της Gramercy Funds Management περιγράφει πώς η άνοδος των αποδόσεων των αμερικανικών ομολόγων περνά τον Ατλαντικό, φτάνει στην Ευρώπη και φέρνει στην επιφάνεια τις διαρθρωτικές αδυναμίες της.

Ο οικονομολόγος παραφράζει τη ρήση του Αμερικανού υπουργού Οικονομικών Τζον Κόνναλι. Στις αρχές της δεκαετίας του 1970, εκείνος είχε απαντήσει στους Ευρωπαίους που διαμαρτύρονταν για τη νομισματική πολιτική του δολαρίου με τη φράση «το νόμισμά μας, το πρόβλημά σας». Τη σημερινή κατάσταση στις αγορές ομολόγων ο Ελ Εριάν την αποδίδει ως «οι αποδόσεις μας, το πρόβλημά σας».

Οι κινητήριες δυνάμεις στις ΗΠΑ

Δύο δυνάμεις πίσω από την αμερικανική δυναμική, υποστηρίζει, έχουν οδηγήσει την απόδοση του 10ετούς ομολόγου των ΗΠΑ πάνω από το 5%. Πρόκειται για τον δείκτη αναφοράς του δανεισμού σε παγκόσμιο επίπεδο. Η απόδοση του 30ετούς έχει φτάσει στα υψηλότερα επίπεδα της τελευταίας 24ετίας.

Η πρώτη συνδέεται με την ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα, που ξεκινά από τον τεχνολογικό κλάδο. Ο κλάδος αυτός αντλεί κεφάλαια μέσω των αγορών ομολόγων για τις επενδύσεις του. Η δεύτερη είναι η διόγκωση του δημοσιονομικού ελλείμματος. Συμπίπτει με την ανάγκη αναχρηματοδότησης ομολόγων που λήγουν, σε περίοδο όπου μειώνεται η διαθεσιμότητα κεφαλαίων από τους παραδοσιακά αξιόπιστους μακροπρόθεσμους κατόχους αμερικανικών τίτλων σταθερού εισοδήματος.

Το φαινόμενο εντείνεται από τον πληθωρισμό. Οι υψηλές τιμές της ενέργειας μετακυλίονται στις τιμές αγαθών και υπηρεσιών.

Ο Ελ Εριάν τοποθετεί την αμερικανική αγορά ομολόγων σε πλανητική κλίμακα. Ό,τι συμβαίνει εκεί δεν μένει στις ΗΠΑ. Επεκτείνεται σε άλλες χώρες και, στην πορεία, φέρνει στο φως τις διαρθρωτικές αδυναμίες τους.

Η χώρα αντλεί όφελος από το «υπερβολικό προνόμιο» του δολαρίου, που εξακολουθεί να είναι το παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα. Αντλεί όφελος και από το πιο ανεπτυγμένο χρηματοπιστωτικό σύστημα, στο οποίο άλλες χώρες εμπιστεύονται τη διαχείριση του πλούτου και των αποταμιεύσεών τους.

Πιέσεις και στα ευρωπαϊκά ομόλογα

Οι ΗΠΑ δεν περιορίστηκαν στην εισροή κεφαλαίων από την Ευρώπη, την οποία ευνόησε ο πιο δυναμικός και επιχειρηματικός ιδιωτικός τομέας τους. Πλέον εξάγουν και χρηματοοικονομικές πιέσεις μέσω του κόστους δανεισμού. Το κόστος αυτό αγγίζει κυβερνήσεις, εταιρείες, στεγαστικά δάνεια και νοικοκυριά, τονίζει ο οικονομολόγος.

Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα προβάλλει τη Γαλλία. Η χαμηλή ανάπτυξη και το έντονα πολωμένο πολιτικό κλίμα την αφήνουν ιδιαίτερα εκτεθειμένη. Οι αποδόσεις των γαλλικών ομολόγων κινούνται σε επίπεδα που δεν θυμίζουν χώρα της κεντρικής Ευρώπης, αλλά της περιφέρειας.

Άνοδο καταγράφουν οι αποδόσεις και σε πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Ο κίνδυνος είναι να αποκαλυφθούν διαρθρωτικές αδυναμίες, καθώς οι υψηλότερες τιμές της ενέργειας δυναμώνουν τις πληθωριστικές πιέσεις. Δεν αποκλείεται, εξάλλου, οι επιπτώσεις να επιστρέψουν και στις αγορές των ΗΠΑ. Ακόμη κι αν το ενδεχόμενο μοιάζει περιορισμένο, μπορεί να γεννήσει διαταρακτικούς κύκλους χρηματοοικονομικής ανατροφοδότησης ανάμεσα στις δύο πλευρές του Ατλαντικού, αναφέρει ο αρθρογράφος.

Πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις προσδοκούν αισθητή πτώση των αμερικανικών αποδόσεων. Ο Ελ Εριάν θεωρεί εξαιρετικά απίθανο να έρθει αυτή από σημαντική δημοσιονομική προσαρμογή. Πιο πιθανή εκδοχή, κατά τον ίδιο, είναι μια απότομη προσγείωση της αμερικανικής οικονομίας, που θα έφερνε αποκλιμάκωση των αποδόσεων. Τότε, όμως, θα υπονομευόταν άμεσα η παγκόσμια ζήτηση και το εμπόριο. Θα μεγάλωνε και η πιθανότητα νέου κύματος δασμών και περιορισμών. Ο πόνος για την Ευρώπη, τονίζει, θα ήταν πολύ μεγαλύτερος από εκείνον που προκαλούν οι τρέχουσες υψηλές αποδόσεις.

Ούτε η Ευρώπη ούτε ο υπόλοιπος κόσμος μπορούν ή οφείλουν να περιμένουν σωτηρία από την αδυναμία των ΗΠΑ, εκτιμά. Οι κυβερνήσεις δεν πρέπει να στηρίζονται ούτε στις κεντρικές τους τράπεζες. Τέτοια πρόταση διατύπωσε η ηγέτιδα της ακροδεξιάς στη Γαλλία, Μαρίν Λε Πεν, σε πρόσφατη συνέντευξή της στη Financial Times.

Τι προτείνει για την Ευρώπη

Ο μόνος δρόμος για να περιοριστεί ο πραγματικός και άμεσος κίνδυνος κλιμάκωσης της οικονομικής ζημίας, υπογραμμίζει, είναι η στροφή σε υψηλότερη ανάπτυξη και παραγωγικότητα. Ανάμεσα στα μέσα που αναφέρει είναι η μείωση της γραφειοκρατίας, η ολοκλήρωση των σχεδίων της ΕΕ για ένωση των κεφαλαιαγορών με στόχο μια ενοποιημένη αγορά σε ολόκληρη την Ένωση, η επιτάχυνση του εκσυγχρονισμού υποδομών και καινοτομίας, καθώς και η ενίσχυση υποσχόμενων νεοφυών επιχειρήσεων. Τα ίδια μέτρα θα περιόριζαν και τις ευρωπαϊκές εγχώριες αποταμιεύσεις που περνούν τον Ατλαντικό για να χρηματοδοτήσουν την αμερικανική τεχνολογία. Πολλές από αυτές τις προτάσεις περιλαμβάνονται στην έκθεση Ντράγκι για την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ.

Οι χώρες οφείλουν, προσθέτει, να προχωρήσουν και σε δικές τους δημοσιονομικές προσαρμογές, μαζί με μεταρρυθμίσεις που ευνοούν την ανάπτυξη.

Τα όσα εξελίσσονται στις παγκόσμιες αγορές ομολόγων θυμίζουν, σημειώνει ο Ελ Εριάν, ότι έκλεισε η εποχή της εξάρτησης από την αμερικανική χρηματοοικονομική γενναιοδωρία ή και από ένα παγκόσμιο περιβάλλον επιτοκίων τεχνητά κατασταλμένο.

Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής στην Ευρώπη, και αλλού, χρειάζεται να κινηθούν. Η τρέχουσα κρίση των αποδόσεων ξεκίνησε από τις ΗΠΑ, οι λύσεις όμως πρέπει να σχεδιαστούν και να εφαρμοστούν μέσα στις ίδιες τις χώρες. Όσο αυτό δεν γίνεται, η αμερικανική αγορά ομολόγων θα μένει δικό τους πρόβλημα και θα γίνεται ολοένα πιο δαπανηρή, καταλήγει.

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow