Συρρικνούμενος πληθωρισμός: ίδια τιμή, λιγότερη ποσότητα στο καλάθι

Η ακρίβεια παραμένει από τις σοβαρότερες δυσκολίες που αντιμετωπίζουν καθημερινά εκατομμύρια καταναλωτές. Το κόστος ζωής ανεβαίνει, η αγοραστική δύναμη στενεύει και η πίεση στα νοικοκυριά γίνεται εντονότερη, ενώ οι τιμές βασικών αγαθών συνεχίζουν να κινούνται ανοδικά.

Σε αυτό το πιεστικό οικονομικό κλίμα, οι καταναλωτές δεν βλέπουν μόνο τις φανερές ανατιμήσεις στα ράφια. Έρχονται αντιμέτωποι και με πρακτικές της αγοράς που διακρίνονται λιγότερο εύκολα.

Η πιο χαρακτηριστική είναι ο λεγόμενος συρρικνούμενος πληθωρισμός, γνωστός και ως shrinkflation. Η τιμή μένει σταθερή, η ποσότητα όμως μειώνεται, και η επίσκεψη στο σούπερ μάρκετ γίνεται διαρκής δοκιμασία για την τσέπη.

Το ρεπορτάζ καταγράφει πώς οι εταιρείες μεταφέρουν το αυξημένο κόστος παραγωγής μειώνοντας αθόρυβα το περιεχόμενο του καλαθιού, ποια σημάδια μπορούν να εντοπίσουν οι καταναλωτές και τι ισχύει στην Ευρώπη και στην Ελλάδα.

Τι σημαίνει ο συρρικνούμενος πληθωρισμός στα σούπερ μάρκετ

Ο συρρικνούμενος πληθωρισμός εμφανίζεται όταν οι κατασκευαστές ελαττώνουν το βάρος, τον όγκο ή την ποσότητα ενός προϊόντος και κρατούν την τιμή αμετάβλητη. Οι αγοραστές παίρνουν το ίδιο είδος, στην ίδια συσκευασία, αλλά λιγότερο περιεχόμενο για τα ίδια χρήματα, ανέφερε ο Loïc de Hults, ανώτερος συνεργάτης στη δικηγορική εταιρεία CMS Belgium.

Η πρακτική δεν είναι πρόσφατη. Στην Ευρώπη, όμως, έγινε συχνότερη μετά την έξαρση του πληθωρισμού το 2022.

Το 2019 γαλλική εταιρεία σιροπιών μίκρυνε τα μπουκάλια της από 750 ml σε 600 ml. Η οργάνωση καταναλωτών Foodwatch ανέφερε αργότερα άνοδο της τιμής ανά λίτρο άνω του 37%. Στη Γερμανία, μια μάρκα μείωσε τις μπάρες σοκολάτας της από 100 γραμμάρια σε 90, εξέλιξη που οδήγησε σε δικαστική απόφαση κατά της εταιρείας τον Μάιο του 2026. Άλλη εταιρεία κυκλοφόρησε επίσης το 2026 μικρότερες μπάρες των 75 γραμμαρίων, έναντι της συνηθισμένης μορφής των 100 γραμμαρίων.

Σύμφωνα με έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής του 2025, το 74% των καταναλωτών έχει παρατηρήσει ότι προϊόντα μικραίνουν χωρίς να γίνονται φθηνότερα.

Αιτία είναι η άνοδος του κόστους παραγωγής. Ορισμένοι κατασκευαστές εξετάζουν μικρότερες συσκευασίες και ποσότητες ώστε να συγκρατήσουν τις τιμές αντί να τις αυξήσουν, δήλωσε η Christel Delberghe, γενική διευθύντρια της EuroCommerce, που εκπροσωπεί τους Ευρωπαίους λιανοπωλητές και χονδρεμπόρους.

Οργανώσεις καταναλωτών ζητούν αυστηρότερους κανόνες. Χώρες όπως η Γαλλία και η Αυστρία έχουν θεσπίσει μέτρα που υποχρεώνουν τα σούπερ μάρκετ να επισημαίνουν τα μικρότερα προϊόντα. Η ΕΕ, ωστόσο, δεν έχει ειδική νομοθεσία κατά του συρρικνούμενου πληθωρισμού και στηρίζεται σε ευρύτερους κανόνες κατά των παραπλανητικών επιχειρηματικών πρακτικών.

Ίδια συσκευασία, μικρότερο περιεχόμενο

Οι κατασκευαστές έχουν περισσότερους από έναν τρόπους να μικρύνουν ένα προϊόν: αφήνουν κενό χώρο στις σακούλες, χρησιμοποιούν παχύτερη συσκευασία ή υπερυψωμένη βάση.

Η τακτική στηρίζεται σε ένα ψυχολογικό τυφλό σημείο. Μειώσεις μόλις 5% έως 7% μπορεί να περάσουν απαρατήρητες. Ορισμένες εταιρείες προβάλλουν επίσης «νέα συνταγή» ή «βελτιωμένη ποιότητα», χωρίς να στρέφουν την προσοχή στην αλλαγή της ποσότητας.

Ενδείξεις για τους αγοραστές αποτελούν οι μεταβολές στο καθαρό βάρος, τα λιγότερα τεμάχια στις πολυσυσκευασίες και οι συσκευασίες που φαίνονται ασυνήθιστα μεγάλες σε σχέση με το περιεχόμενο. Η τιμή ανά κιλό ή λίτρο στις ετικέτες των ραφιών βοηθά στη σύγκριση των προϊόντων.

Το πλαίσιο στην Ευρώπη

Οι τιμές τροφίμων και μη αλκοολούχων ποτών σε ολόκληρη την ΕΕ αυξήθηκαν περίπου 33% μεταξύ 2021 και 2025. Ειδικοί κανόνες που να στοχεύουν στον συρρικνούμενο πληθωρισμό δεν έχουν θεσπιστεί. Η ενωσιακή νομοθεσία απαιτεί οι συσκευασίες τροφίμων να αναγράφουν την καθαρή ποσότητα και τα σούπερ μάρκετ τις τιμές ανά κιλό ή λίτρο. Η οδηγία για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές απαγορεύει μόνο τις «παραπλανητικές πρακτικές».

Ο ντε Χουλτς εκτιμά ότι οι κανόνες αυτοί της ΕΕ προσφέρουν ήδη κάποια προστασία.

Το ζήτημα έφτασε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Στις 15 Ιουλίου 2025 η Επιτροπή Εσωτερικής Αγοράς και Προστασίας των Καταναλωτών πραγματοποίησε δημόσια ακρόαση. Οι νομοθέτες εξέτασαν πώς πρακτικές όπως ο συρρικνούμενος πληθωρισμός και η δυναμική τιμολόγηση επηρεάζουν τους αγοραστές. Ακολούθησε ερώτημα προς την Επιτροπή για το αν η ισχύουσα νομοθεσία προστασίας των καταναλωτών επαρκεί για την αντιμετώπιση του φαινομένου.

Η Επιτροπή υπερασπίστηκε τους ισχύοντες κανόνες. Επισήμανε ότι οι υποχρεωτικές ενδείξεις βάρους και οι τιμές μονάδας επιτρέπουν στους καταναλωτές να εντοπίζουν τις αυξήσεις τιμών. Ανέφερε ότι η επιβολή του νόμου ανήκει στις εθνικές αρχές και δεσμεύθηκε να συνεχίσει την παρακολούθηση της αγοράς.

Το shrinkflation στην Ελλάδα

Το shrinkflation εξακολουθεί να απασχολεί τα ελληνικά νοικοκυριά.

Η ποσότητα στη συσκευασία μειώνεται, η τιμή μένει η ίδια και οι καταναλωτές καταλήγουν να πληρώνουν περισσότερο χωρίς να το αντιλαμβάνονται.

Σύμφωνα με στοιχεία της περιόδου 2025-2026, οι κατηγορίες με τη μεγαλύτερη συρρίκνωση είναι:

• Γαλακτοκομικά: γιαούρτια και τυριά, με μείωση γραμμαρίων στη συσκευασία.
• Είδη παντοπωλείου: ζυμαρικά, όσπρια και ρύζι.
• Γλυκίσματα: σοκολάτες και πατατάκια.
• Είδη προσωπικής υγιεινής: χαρτί υγείας, με λιγότερα μέτρα ή φύλλα ανά ρολό, και απορρυπαντικά.

Στην Ελλάδα ισχύει ρύθμιση που επιβάλλει υποχρεωτική σήμανση στα προϊόντα των οποίων η ποσότητα μειώνεται χωρίς αντίστοιχη μείωση της τιμής.

Κανονισμοί σε άλλες χώρες

Από τον Ιούλιο του 2024, τα γαλλικά σούπερ μάρκετ άνω των 400 τετραγωνικών μέτρων πρέπει να προειδοποιούν τους αγοραστές όταν ένα προϊόν συρρικνώνεται και η τιμή του ανά κιλό ή λίτρο αυξάνεται. Τα καταστήματα οφείλουν να εμφανίζουν την παλιά και τη νέα ποσότητα, μαζί με την αύξηση της τιμής, για δύο μήνες. Διαφορετικά κινδυνεύουν με πρόστιμα έως 15.000 ευρώ.

Η Αυστρία εισήγαγε παρόμοιους κανόνες τον Απρίλιο του 2026. Τα μεγαλύτερα σούπερ μάρκετ και τα καταστήματα ειδών υγείας και ομορφιάς πρέπει να επισημαίνουν προϊόντα που συρρικνώνονται ενώ η τιμή μονάδας τους αυξάνεται κατά τουλάχιστον 3%.

Υποχρεωτικές ειδοποιήσεις εισήγαγε και η Ρουμανία το 2024. Το Βέλγιο έχει συζητήσει ανάλογη νομοθεσία, χωρίς όμως να έχει θεσπίσει ακόμη συγκεκριμένους κανόνες.

Ο ντε Χουλτς προειδοποίησε ότι οι διαφορετικοί εθνικοί κανόνες μπορεί να περιπλέξουν την κατάσταση για κατασκευαστές που πωλούν προϊόντα σε όλη την Ευρώπη. Αν πρόκειται για συσκευασίες, η ρύθμιση πρέπει να γίνεται σε επίπεδο ΕΕ, αλλιώς το πλαίσιο γίνεται πολύ περίπλοκο για τους παραγωγούς, είπε.

Κοινοί κανόνες της ΕΕ θα βοηθούσαν τις εταιρείες να γνωρίζουν τι επιτρέπεται και τι όχι, ιδίως όσο περισσότερες χώρες εισάγουν δικές τους απαιτήσεις. Θα ήταν καλό να υπάρχουν συγκεκριμένοι κανόνες σε επίπεδο ΕΕ, ώστε όλοι να ξέρουν τι μπορούν να κάνουν σε κάθε χώρα, πρόσθεσε.

Η EuroCommerce, πάντως, θεωρεί ότι η υπάρχουσα νομοθεσία αρκεί. Ένα ακόμη επίπεδο ρύθμισης δεν θα άλλαζε κατ’ ανάγκη πολλά για τους καταναλωτές, θα προσέθετε όμως περισσότερα κανονιστικά βάρη, κόστος, υποχρεώσεις αναφοράς και αβεβαιότητα στους λιανοπωλητές, δήλωσε η Delberghe.

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow