Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Η έννοια του ελληνισμού (Μέρος Ε')

Ο Αριστοτέλης, στο διδακτικό σύγγραμμά του Ρητορική τέχνη (τρίτο βιβλίο, κεφάλαιο 5), ισχυρίζεται ότι το ελληνίζειν, δηλαδή το να μιλά κανείς σωστά ελληνικά, είναι η βάση του λεκτικού, η βάση της γλωσσικής διατύπωσης (Έστι δ’ αρχή της λέξεως το ελληνίζειν).

Ο εκ των κορυφαίων ερευνητών και διανοητών της αρχαιότητας θεωρούσε πρωτεύουσας σημασίας όσον αφορά το ύφος (έτσι μεταφράζει την αριστοτελική λέξιν ο αείμνηστος Δημήτριος Λυπουρλής) την έννοια της σαφήνειας, την ακρίβεια και την ευκρίνεια στον τρόπο έκφρασης, που ήταν συνυφασμένη με την αρετή τού ελληνίζειν.

Με το ζήτημα της σαφήνειας καταπιάστηκαν αργότερα και οι αλεξανδρινοί γραμματικοί, οι οποίοι απέδιδαν ύψιστη προτεραιότητα στο διά του ελληνισμού τα ασαφή σαφηνίσαι, δηλαδή στο να καταστήσουν σαφή τα δυσνόητα ή σκοτεινά σημεία των κειμένων μέσω της ορθής χρήσης της ελληνικής γλώσσας, κάτι που σήμαινε πιστή τήρηση των γραμματικών κανόνων της και επιλογή του κατάλληλου (δόκιμου) ανά περίπτωση ύφους.Γενικότερα, πάντα από γλωσσικής απόψεως, η έννοια της σαφήνειας αντιμετωπίζεται ως δομικός παράγοντας του αντιθετικού σχήματος «ελληνικό – βάρβαρο», καθώς αποτελεί μείζον διακριτικό χαρακτηριστικό του πρώτου μέρους του ζεύγους.

Έτσι εξηγείται και το γεγονός ότι το επίρρημα σαφώς συνοδεύει πολλές φορές το ελληνίζειν, όταν αυτό αντιδιαστέλλεται από το βαρβαρίζειν, που δηλώνει το ξένο, το ακατανόητο και, υπ’ αυτήν την έννοια, το λανθασμένο.

Πέραν της σαφήνειας, το ελληνίζειν είναι εννοιολογικά συνυφασμένο και με την καθαρή άρθρωση, την ορθή εκφορά φθόγγων, συλλαβών και λέξεων.

Η έναρθρη γλώσσα των ελληνοφώνων, ο έναρθρος λόγος ως πρωταρχικό γνώρισμα του ανθρώπου, αντιπαρατίθεται στην άναρθρη γλώσσα των βαρβάρων, στον ακατανόητο και ασυνάρτητο λόγο τους, που διακρίνει τα ζώα.

Συνοψίζοντας τα προαναφερθέντα εν συγκρίσει με το ελληνίζειν, μπορούμε να πούμε ότι ελληνίζοντες θεωρούνται κατά βάση όσοι κατέχουν επαρκώς την ελληνική, όσοι μιλούν δηλαδή σωστά ελληνικά, με το λόγο τους να χαρακτηρίζεται από σαφήνεια και καλή προφορά....

Πηγή/Περισσότερα: in.gr