Η φιλοτιμία από τους κλασικούς χρόνους στην ελληνιστική περίοδο

Στους Κλασικούς Χρόνους η έννοια της φιλοτιμίας περιλαμβάνει την ανταπόδοση εκ μέρους της αθηναϊκής πολιτείας. Οι φιλοτιμούμενοι, όσοι προθυμοποιούνται να ευεργετήσουν την Αθήνα, γνωρίζουν από πριν ότι θα τιμηθούν για την πράξη τους. Η αιτιώδης σχέση ευεργεσίας και τιμών γίνεται απολύτως σαφής στο τμήμα των αττικών ψηφισμάτων όπου η υπόσχεση απονομής τιμών παροτρύνει και άλλα πρόσωπα, πέρα από τον εκάστοτε τιμώμενο, να ευεργετήσουν την Αθήνα.

Ξένοι και Αθηναίοι που τιμώνται για τις εξαίρετες υπηρεσίες τους προς την πόλη λειτουργούν ως θετικό πρότυπο. Οι δυνητικοί ευεργέτες έχουν έτσι μπροστά τους ένα υπόδειγμα και γνωρίζουν ότι η αθηναϊκή πολιτεία θα ανταμείψει ενδεχόμενες καλές πράξεις με έπαινο και στεφάνωση. Η φιλοτιμία, ως προθυμία για ευεργεσία και ως απόδοση τιμών, συνδέεται ακόμη και με την αύξηση της παραγωγικότητας του διοικητικού μηχανισμού. Αυτό επιδιώκεται σε ψηφίσματα που επαινούν και στεφανώνουν αξιωματούχους, επειδή ασκούν τα καθήκοντά τους με υποδειγματικό τρόπο. Οι μελλοντικοί υποψήφιοι για τα αντίστοιχα αξιώματα παρακινούνται να εργαστούν με εξίσου μεγάλο ζήλο, ώστε να λάβουν ανταμοιβή ανάλογη με εκείνη των τιμωμένων.

Η μετάβαση από την Κλασική στην Ελληνιστική Περίοδο χαρακτηρίζεται από την εμφάνιση της φιλοτιμίας, ως πολιτικής έννοιας αλλά και ως δημόσιας αρετής, σε επιγραφικά κείμενα και άλλων πόλεων, εκτός από την Αθήνα. Στις συναφείς γραμματικές μορφές των Ελληνιστικών Χρόνων το ουσιαστικό φιλοτιμία αναφέρεται τόσο σε πολίτες όσο και σε ξένους. Το ρήμα φιλοτιμέομαι/φιλοτιμείσθαι εμφανίζεται σε διατυπώσεις παρότρυνσης, με τη γνωστή έννοια της ευεργεσίας και της απονομής τιμών εις ανταπόδοσιν. Το φιλοτίμως παρουσιάζεται ως στοιχείο του επιρρηματικού ζεύγους καλώς και φιλοτίμως.

Στη φωτογραφία του άρθρου εικονίζεται η Αγορά της Αθήνας τον 3ο αιώνα π.Χ., σε σχέδιο του Ιωάννη Τραυλού.

Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Η έννοια της φιλοτιμίας (Μέρος Α’)

Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Η έννοια της φιλοτιμίας (Μέρος Β’)

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow