Επιβεβαίωση του BBB για την Ελλάδα από τη Fitch, με σταθερές προοπτικές

Η Fitch Ratings επιβεβαίωσε την πιστοληπτική αξιολόγηση της Ελλάδας στη βαθμίδα BBB και διατήρησε σταθερές τις προοπτικές. Με την απόφαση του οίκου κλείνει ο κύκλος των προγραμματισμένων αξιολογήσεων για το 2026.

Οι παράγοντες που στηρίζουν την αξιολόγηση

Γρήγορη υποχώρηση του χρέους. Το πολύ υψηλό δημόσιο χρέος της Ελλάδας εξακολουθεί να αποτελεί βασικό περιορισμό για την αξιολόγηση. Η ταχεία μείωσή του, όμως, συνεχίζει να ενισχύει τη βιωσιμότητα του χρέους και να στηρίζει το «BBB». Το χρέος της γενικής κυβέρνησης διαμορφώθηκε στο 146,1% του ΑΕΠ το 2025 και προβλέπεται να πέσει περαιτέρω στο 124,6% το 2028. Στην πορεία αυτή συμβάλλουν τα μεγάλα πρωτογενή πλεονάσματα, η ισχυρή άνοδος του ονομαστικού ΑΕΠ, η ευνοϊκή διαφορά ανάμεσα στο επιτόκιο και τον ρυθμό ανάπτυξης, καθώς και η ενεργή διαχείριση του χρέους, στην οποία περιλαμβάνονται και πρόωρες αποπληρωμές δανείων. Το χρέος θα μείνει πάντως πολύ υψηλότερο από τη διάμεσο των συγκρίσιμων χωρών της κατηγορίας «BBB», που βρίσκεται στο 56,9% του ΑΕΠ. Με βάση τις προβλέψεις, έως το τέλος του 2026 η Ελλάδα δεν θα έχει πλέον τον υψηλότερο λόγο χρέους προς ΑΕΠ στην ευρωζώνη, αφού θα υποχωρήσει κάτω από την Ιταλία.

Περιορισμένοι κίνδυνοι στη χρηματοδότηση. Το κόστος εξυπηρέτησης του ελληνικού χρέους και το προφίλ ρευστότητας μετριάζουν τους κινδύνους που συνδέονται με το ύψος του, το οποίο παραμένει πολύ υψηλό. Το Ελληνικό Δημόσιο επωφελείται από πολύ μεγάλη μέση διάρκεια έως τη λήξη, στα 19 έτη, από υψηλό ποσοστό χρέους με ευνοϊκούς όρους και σταθερό επιτόκιο, καθώς και από μεγάλο ταμειακό απόθεμα. Το απόθεμα αυτό προβλέπεται να κινηθεί περίπου στο 12% του ΑΕΠ το 2026.

Το τεκμαρτό επιτόκιο στο σύνολο του χρέους παραμένει χαμηλό, γύρω στο 1,5%, κάτω από την αναμενόμενη ονομαστική αύξηση του ΑΕΠ κατά περίπου 4%. Η διαφορά αποτυπώνει την περιορισμένη μετακύλιση των επιτοκίων της αγοράς στο κόστος του χρέους, και σε τμήμα του χρέους προς επίσημους πιστωτές, όπου ο επιτοκιακός κίνδυνος έχει αντισταθμιστεί. Τα χαρακτηριστικά αυτά περιορίζουν τον κίνδυνο αναχρηματοδότησης, στηρίζουν την πρόσβαση στις αγορές και προσφέρουν ανθεκτικότητα στη μεταβλητότητα των χρηματοπιστωτικών αγορών.

Ισχυρά πλεονάσματα στα δημόσια οικονομικά

Την αξιολόγηση στηρίζουν και οι εξαιρετικά ισχυρές δημοσιονομικές επιδόσεις σε σχέση με συγκρίσιμες χώρες. Για το 2026 προβλέπεται πλεόνασμα γενικής κυβέρνησης 0,6% του ΑΕΠ, έναντι προβλεπόμενου ελλείμματος 3,1% για τη διάμεσο των χωρών που ανήκουν σήμερα στην κατηγορία «BBB». Το πρωτογενές πλεόνασμα τοποθετείται στο 3,6% του ΑΕΠ.

Στις προβλέψεις έχουν ήδη περιληφθεί τα μόνιμα μέτρα που ανακοινώθηκαν στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, ύψους περίπου 0,8% του ΑΕΠ. Αφορούν κυρίως μειώσεις φόρων και στοχευμένες παρεμβάσεις στις δαπάνες, μαζί με την προσωρινή ενεργειακή στήριξη και τις αυξημένες αμυντικές δαπάνες. Τα έσοδα συνεχίζουν να αυξάνονται ταχύτερα από τις δαπάνες, χάρη στις ισχυρές φορολογικές εισπράξεις, τις κοινωνικές εισφορές και την καλύτερη συμμόρφωση.

Η συνετή πολιτική έχει σταθερά ερείσματα. Η προσήλωση της Ελλάδας σε υγιή δημόσια οικονομικά έχει εξελιχθεί σε πιο διατηρήσιμο πλεονέκτημα για την αξιολόγηση. Οι επιδόσεις μετά την πανδημία αποτυπώνουν ισχυρό ιστορικό δημοσιονομικής σύνεσης, με ευρεία πολιτική και κοινωνική στήριξη σε συντηρητική δημοσιονομική γραμμή.

Η δέσμευση ενισχύεται από θεσμικά στηρίγματα, ανάμεσά τους ο εθνικός δημοσιονομικός κανόνας του 2025, που απαιτεί πρωτογενές πλεόνασμα, και το δημοσιονομικό πλαίσιο της ΕΕ. Τα στοιχεία αυτά στηρίζουν την αξιοπιστία της πολιτικής και την εκτίμηση ότι ενδεχόμενη δημοσιονομική χαλάρωση θα μείνει περιορισμένη. Η πιο χαλαρή στάση του προϋπολογισμού του 2027 εκλαμβάνεται ως μετριασμός της υπεραπόδοσης και όχι ως εξασθένηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας.

Η ανάπτυξη τροφοδοτείται από τις επενδύσεις. Οι μακροοικονομικές επιδόσεις έμειναν ανθεκτικές, παρά το ασθενέστερο εξωτερικό περιβάλλον και την αυξημένη αβεβαιότητα. Για την περίοδο 2026-2028 προβλέπεται μέσος ρυθμός ανάπτυξης 2%, κάτι που σημαίνει ότι η χώρα θα συνεχίσει να κινείται πάνω από τον μέσο όρο της ευρωζώνης.

Βασικός μοχλός είναι η εγχώρια ζήτηση, ιδίως οι επενδύσεις και η ιδιωτική κατανάλωση. Τα έργα που συνδέονται με το Next Generation EU, οι δημόσιες επενδύσεις και οι επόμενες ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις αναμένεται να εξακολουθήσουν να στηρίζουν τον σχηματισμό παγίου κεφαλαίου και την ανάπτυξη σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα. Καθοδικοί κίνδυνοι παραμένουν, κυρίως από το εξωτερικό περιβάλλον και από κινδύνους υλοποίησης στο εσωτερικό, που συνδέονται με τον μεγάλο ρόλο των επενδύσεων στο βασικό σενάριο.

Οι διαρθρωτικές αδυναμίες που άφησε η κρίση δεν έχουν εκλείψει. Η βελτιούμενη εικόνα της ανάπτυξης αντισταθμίζεται από επίμονους διαρθρωτικούς περιορισμούς. Οι υψηλότερες επενδύσεις συμβάλλουν στην ανασυγκρότηση του κεφαλαιακού αποθέματος έπειτα από μακρά περίοδο υποεπένδυσης και στηρίζουν τη σύγκλιση μεσοπρόθεσμα. Η οικονομία, ωστόσο, εξακολουθεί να φέρει σημαντικά τραύματα από την κρίση χρέους.

Το πραγματικό ΑΕΠ μένει αισθητά χαμηλότερο από το ανώτατο επίπεδο που είχε πριν από την κρίση, ενώ το κατά κεφαλήν ΑΕΠ παραμένει χαμηλό έναντι του μέσου όρου της ΕΕ. Οι επιδόσεις στην αγορά εργασίας έχουν βελτιωθεί ουσιαστικά και η ανεργία συνεχίζει να υποχωρεί. Οι ελλείψεις δεξιοτήτων και άλλα διαρθρωτικά εμπόδια δείχνουν, πάντως, ότι εξακολουθούν να υπάρχουν περιορισμοί στην παραγωγική ικανότητα.

Αδύναμη η εξωτερική θέση. Η συμμετοχή στην ευρωζώνη περιορίζει τους κινδύνους εξωτερικής χρηματοδότησης, αλλά η εξωτερική θέση της Ελλάδας παραμένει βασική αδυναμία για την αξιολόγηση. Για το 2026 προβλέπεται έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών 6,5% του ΑΕΠ, με μόνο σταδιακή μείωση σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα.

Τα μεγάλα εξωτερικά ελλείμματα αποτυπώνουν τη διαρθρωτικά χαμηλή εγχώρια αποταμίευση, ενώ οι επενδύσεις με υψηλό εισαγωγικό περιεχόμενο αναμένεται να διατηρούν την πίεση στο εξωτερικό ισοζύγιο. Οι ισχυρές τουριστικές εισπράξεις, οι εισροές που συνδέονται με την ΕΕ και οι άμεσες ξένες επενδύσεις στηρίζουν τη χρηματοδότηση, είναι όμως απίθανο να ενισχύσουν ουσιαστικά τους δείκτες της εξωτερικής θέσης. Η υψηλή ενεργειακή εξάρτηση αφήνει επίσης την Ελλάδα εκτεθειμένη σε εισαγόμενες διαταραχές τιμών και συμβάλλει ώστε ο πληθωρισμός το 2026 να διαμορφωθεί υψηλότερα από τον μέσο όρο της ευρωζώνης.

Ισχυρότερος ο τραπεζικός τομέας. Κατά την εκτίμηση του οίκου, οι κίνδυνοι που προέρχονται από τις τράπεζες για το Ελληνικό Δημόσιο παραμένουν περιορισμένοι, καθώς ο κλάδος είναι ουσιαστικά ισχυρότερος και ανθεκτικότερος από ό,τι στο παρελθόν. Η κερδοφορία, η ρευστότητα και η κεφαλαιακή επάρκεια μένουν ικανοποιητικές, περιορίζοντας την πιθανότητα να απαιτηθεί κρατική στήριξη.

Η ποιότητα του ενεργητικού έχει επιδεινωθεί μόνο ελαφρά, λόγω της αναδιάρθρωσης παλαιών ανοιγμάτων στη λιανική, ενώ οι τράπεζες εξακολουθούν να διαθέτουν ισχυρή χρηματοδοτική βάση και πρόσβαση στις αγορές. Το μακροπροληπτικό πλαίσιο και τα μέτρα που στηρίζονται στα χαρακτηριστικά των δανειοληπτών συμβάλλουν επίσης στον περιορισμό της συσσώρευσης συστημικών κινδύνων. Διαρθρωτικές ευπάθειες παραμένουν, ανάμεσά τους η ακόμη σημαντική εξάρτηση από αναβαλλόμενες φορολογικές πιστώσεις και η έκθεση σε εξωτερικές διαταραχές ή σε ανατιμολόγηση των κινδύνων στις αγορές.

ESG και διακυβέρνηση. Η Ελλάδα κατατάσσεται στο 63,2ο εκατοστημόριο των Παγκόσμιων Δεικτών Διακυβέρνησης της Παγκόσμιας Τράπεζας (WBGI), επίδοση μεσαίου επιπέδου. Η θέση αυτή αντανακλά το πρόσφατο ιστορικό ειρηνικών πολιτικών μεταβάσεων, μέτριο επίπεδο δικαιωμάτων συμμετοχής στην πολιτική διαδικασία, μέτρια θεσμική ικανότητα, εδραιωμένο κράτος δικαίου και μέτριο επίπεδο διαφθοράς.

Παράγοντες ικανοί να μεταβάλουν την αξιολόγηση

Στοιχεία που, χωριστά ή σε συνδυασμό, θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αρνητική ενέργεια αξιολόγησης ή σε υποβάθμιση:

Δημόσια οικονομικά. Αδυναμία να κρατηθεί σε πτωτική τροχιά ο λόγος χρέους της γενικής κυβέρνησης προς το ΑΕΠ, για παράδειγμα λόγω διαρθρωτικής δημοσιονομικής χαλάρωσης ή ενεργοποίησης σημαντικών ενδεχόμενων υποχρεώσεων.

Μακροοικονομία και εξωτερική θέση. Δυσμενής διαταραχή που θα επηρέαζε το μεσοπρόθεσμο αναπτυξιακό δυναμικό της Ελλάδας ή θα επιδείνωνε τις εξωτερικές ανισορροπίες.

Τι θα μπορούσε, χωριστά ή σε συνδυασμό, να φέρει θετική ενέργεια ή αναβάθμιση

Δημόσια οικονομικά. Ενίσχυση της εμπιστοσύνης ότι ο λόγος χρέους της γενικής κυβέρνησης προς το ΑΕΠ θα μειωθεί περαιτέρω απότομα μεσοπρόθεσμα, χάρη σε σημαντικά πρωτογενή πλεονάσματα και σε ανάπτυξη που παραμένει ανθεκτική.

Διαρθρωτικά χαρακτηριστικά. Βελτίωση των διαρθρωτικών θεμελιωδών μεγεθών που επηρεάζουν την πιστοληπτική ικανότητα, για παράδειγμα μέσω υψηλότερης παραγωγικής ικανότητας και καλύτερων επιδόσεων στην αγορά εργασίας.

Μοντέλο κρατικής αξιολόγησης και ποιοτική προσαρμογή. Το μοντέλο κρατικής αξιολόγησης της Fitch (SRM) αποδίδει στην Ελλάδα βαθμολογία αντίστοιχη του «BBB» στην κλίμακα της μακροπρόθεσμης πιστοληπτικής αξιολόγησης εκδότη σε ξένο νόμισμα.

Η επιτροπή του οίκου για τις κρατικές αξιολογήσεις δεν επενέβη στο αποτέλεσμα του μοντέλου όταν κατέληξε στην τελική βαθμίδα.

Ο οίκος αφαίρεσε τη θετική ποιοτική προσαρμογή μίας βαθμίδας για τα δημόσια οικονομικά, επειδή το μοντέλο ενσωματώνει πλέον τη βελτίωσή τους, που προηγουμένως δικαιολογούσε τη συγκεκριμένη προσαύξηση.

Πρόκειται για το ιδιόκτητο μοντέλο πολλαπλής παλινδρόμησης της Fitch, το SRM. Χρησιμοποιεί 18 μεταβλητές, στηριγμένες σε κεντραρισμένους τριετείς μέσους όρους που περιλαμβάνουν ένα έτος προβλέψεων, προκειμένου να παράγει βαθμολογία αντίστοιχη μιας μακροπρόθεσμης αξιολόγησης εκδότη σε ξένο νόμισμα.

Η ποιοτική προσαρμογή (QO) λειτουργεί ως πλαίσιο στραμμένο στο μέλλον και επιτρέπει να μεταβληθεί το αποτέλεσμα του μοντέλου, ώστε να οριστεί η τελική αξιολόγηση. Μέσω αυτής αποτυπώνονται παράγοντες των κριτηρίων του οίκου που είτε δεν ποσοτικοποιούνται πλήρως είτε δεν καταγράφονται εξ ολοκλήρου στο μοντέλο.

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow