Νέοι στην Ελλάδα: νοικοκυριά με σχεδόν το μισό εισόδημα του ευρωπαϊκού μέσου όρου

Τις τελευταίες εβδομάδες μαζικές διαδηλώσεις και έντονη οργή εκδηλώνονται σε μεγάλες πόλεις της Ευρώπης, από το Παρίσι έως τη Μαδρίτη. Οι νέοι βρίσκονται στην πρώτη γραμμή των κινητοποιήσεων.

Η νέα γενιά ξεσηκώνεται για το υψηλό κόστος ζωής, τα ενοίκια που μένουν απλησίαστα, τους μισθούς που έχουν καθηλωθεί και την υποβάθμιση των δημόσιων υπηρεσιών. Διεκδικεί το δικαίωμα σε ένα αξιοπρεπές μέλλον.

Σε αυτό το κλίμα, οι νέοι στην Ελλάδα μοιράζονται τις ίδιες ακριβώς αγωνίες. Ξεκινούν, όμως, από πολύ πιο μειονεκτική θέση.

Τα πρόσφατα επίσημα στοιχεία της Eurostat για το 2025 αποτυπώνουν μια σκληρή εικόνα και εξηγούν την απόγνωση της νεολαίας. Η χώρα μένει σταθερά στις τελευταίες θέσεις της Ευρώπης: η νέα γενιά στην Ελλάδα ζει σε νοικοκυριά που διαθέτουν σχεδόν το μισό εισόδημα σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Ο Alberto Alemanno, ειδικός στο δίκαιο της ΕΕ, θεωρεί βαθιά παραπλανητική την περιγραφή των διαμαρτυριών ως «εφηβικής επανάστασης». Τονίζει ότι οι κινητοποιήσεις των νέων σε όλη την Ευρώπη είναι πολύπλευρες.

Τι προκύπτει από τα στοιχεία της Eurostat

Η σύγκριση αφορά το εισόδημα των νοικοκυριών όπου ζουν νέοι σε όλη την Ευρώπη, την οικονομική τους κατάσταση και τη θέση της Ελλάδας απέναντι σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Το ισοδύναμο διαθέσιμο εισόδημα δεν καλύπτει ολόκληρη την εικόνα, είναι όμως χρήσιμος δείκτης.

Σύμφωνα με την Eurostat, ο δείκτης αντιστοιχεί στο συνολικό εισόδημα του νοικοκυριού ύστερα από φόρους και λοιπές κρατήσεις, δηλαδή στο ποσό που μπορεί να διατεθεί για δαπάνες ή αποταμίευση, διαιρεμένο με τα μέλη του νοικοκυριού αφού αυτά αναχθούν σε εξισωμένους ενήλικες. Στον υπολογισμό περιλαμβάνονται και τα κοινωνικά επιδόματα.

Τα στοιχεία αφορούν νέους από 18 έως 24 ετών. Καταγράφουν το εισόδημα των νοικοκυριών στα οποία ζουν και όχι τις αποδοχές των ίδιων των νέων.

Πίσω από τις χώρες του Νότου τα εισοδήματα των νέων στην Ελλάδα

Οι νέοι στην Ελλάδα ζουν σε νοικοκυριά με εισόδημα χαμηλότερο κατά 719 ευρώ από τον γενικό πληθυσμό της χώρας. Το διάμεσο εισόδημα αυτών των νοικοκυριών είναι 10.981 ευρώ, ενώ το διάμεσο εισόδημα για το σύνολο του πληθυσμού ανέρχεται σε 11.700 ευρώ.

Τα 10.981 ευρώ αντιστοιχούν σχεδόν στο μισό του ευρωπαϊκού μέσου όρου για τους νέους, που βρίσκεται στα 21.482 ευρώ.

Η απόσταση από άλλες χώρες του ευρωπαϊκού Νότου είναι αισθητή. Η Ιταλία καταγράφει 20.315 ευρώ, η Ισπανία 19.338 ευρώ και η Κύπρος 21.337 ευρώ. Η Ελλάδα κινείται και ελαφρώς χαμηλότερα από την Πορτογαλία, όπου το αντίστοιχο ποσό είναι 14.146 ευρώ.

Η Ελλάδα είναι σε καλύτερη θέση από τη Βουλγαρία (8.650 ευρώ) και τη Σερβία (7.754 ευρώ), υπολείπεται όμως χωρών της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης, όπως η Τσεχία με 14.820 ευρώ και η Πολωνία με 13.455 ευρώ.

Το υψηλότερο μέσο ισοδύναμο εισόδημα νοικοκυριού για νέους καταγράφει η Ελβετία, με 52.206 ευρώ. Ακολουθούν το Λουξεμβούργο με 43.028 ευρώ και η Αυστρία με 37.299 ευρώ.

Η αναγκαστική παραμονή των νέων με τους γονείς

Όπως σημείωσε η γραμματεία του Ευρωπαϊκού Φόρουμ Νεολαίας, το εισόδημα αποτελεί μόνο ένα σκέλος της εξίσωσης. Σε κάποιες χώρες η εικόνα των νέων στα χαρτιά βελτιώνεται επειδή παραμένουν περισσότερο καιρό στο πατρικό σπίτι. Οι αριθμοί, ωστόσο, κρύβουν μια γενιά χωρίς την οικονομική δυνατότητα να μετακομίσει, να νοικιάσει ή να αγοράσει σπίτι και να χτίσει μόνη της τη ζωή της.

Η γραμματεία δήλωσε στο Euronews Business ότι υπάρχει ένα παράδοξο: οι νέοι μπορεί να εμφανίζονται σε καλύτερη θέση όταν εξαρτώνται από τις οικογένειές τους για μεγαλύτερο διάστημα και φτωχότεροι όταν ζουν μόνοι τους.

Σε πίνακα παρουσιάζεται, για το 2025, η αναλογία του διαθέσιμου εισοδήματος των νέων 18 έως 24 ετών προς το εισόδημα του συνολικού πληθυσμού κάθε χώρας.

Αν η τιμή είναι μικρότερη του 100%, οι νέοι ζουν σε νοικοκυριά με εισόδημα κάτω από τον εθνικό μέσο όρο της χώρας τους.

Για την Ελλάδα, από τον πίνακα προκύπτουν τα παρακάτω.

Το εισόδημα των νοικοκυριών με νέους φτάνει το 93,9% του εισοδήματος του γενικού πληθυσμού της χώρας.

Οι νέοι βρίσκονται σε ελαφρώς δυσμενέστερη οικονομική θέση από τον μέσο όρο της χώρας, με περίπου 6% λιγότερο διαθέσιμο εισόδημα.

Η Ελλάδα βρίσκεται ελάχιστα υψηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ο οποίος είναι 93,6%. Η ψαλίδα ανάμεσα στη νέα γενιά και στις μεγαλύτερες ηλικίες είναι σχεδόν ίδια με τον μέσο όρο ολόκληρης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το 93,9% μπορεί να φαίνεται σχετικά καλό, αφού δείχνει μικρή ανισότητα. Στην πραγματικότητα οφείλεται στο ότι οι περισσότεροι νέοι στην Ελλάδα αναγκάζονται να μένουν με τους γονείς τους. Καθώς τα εισοδήματα μετρώνται ανά νοικοκυριό, το εισόδημα των γονιών κρύβει τη φτώχεια και τη χαμηλή αγοραστική δύναμη της Gen Z.

Χαμηλά η αγοραστική δύναμη των νέων στην Ελλάδα

Τα στοιχεία πίνακα αποτυπώνουν την οικονομική πίεση που δέχεται η νέα γενιά στην Ελλάδα.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Eurostat για το 2025, η πραγματική αγοραστική δύναμη των νέων 18 έως 24 ετών στην Ελλάδα βρίσκεται σε ιδιαίτερα χαμηλά επίπεδα.

Το διάμεσο εισόδημα των νοικοκυριών όπου ζουν οι νέοι, όταν προσαρμοστεί στο κόστος ζωής και στις τιμές των προϊόντων στη χώρα, ανέρχεται σε μόλις 12.775 Μονάδες Αγοραστικής Δύναμης (PPS).

Το μέγεθος αυτό τοποθετεί την Ελλάδα στην 6η χαμηλότερη θέση σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η απόσταση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο είναι μεγάλη: η μέση αγοραστική δύναμη ενός νέου στην ΕΕ διαμορφώνεται στις 21.077. Πρακτικά, ένας νέος στην υπόλοιπη Ευρώπη μπορεί να αγοράσει σχεδόν τα διπλάσια αγαθά και υπηρεσίες σε σχέση με έναν νέο που ζει στην Ελλάδα.

Η σύγκριση με τις υπόλοιπες χώρες του ευρωπαϊκού Νότου, που αντιμετωπίζουν παρόμοια οικονομικά προβλήματα, είναι ακόμη πιο δυσμενής.

Η Κύπρος βρίσκεται στις 22.995 PPS, η Ισπανία στις 21.275 PPS και η Ιταλία στις 20.833 PPS. Εκεί η αγοραστική δύναμη των νέων ξεπερνά ή αγγίζει τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και η καθημερινότητα έχει πολύ μεγαλύτερη οικονομική άνεση. Ακόμη και η Πορτογαλία είναι αισθητά υψηλότερα από την Ελλάδα, με 16.267 PPS.

Οι μόνες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης με χαμηλότερες επιδόσεις από την Ελλάδα είναι η Ουγγαρία, με 11.665 PPS, και η Ρουμανία, με 11.369 PPS. Χαμηλότερα βρίσκονται και ορισμένες χώρες εκτός ΕΕ, όπως η Σερβία με 11.500 PPS, η Τουρκία με 11.305 PPS, το Μαυροβούνιο, η Βόρεια Μακεδονία και η Αλβανία.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι στην Ελλάδα η νέα γενιά έρχεται αντιμέτωπη με συνδυασμό χαμηλών εισοδημάτων και πολύ υψηλού κόστους ζωής.

Αυτός είναι και ο λόγος που οι περισσότεροι Έλληνες νέοι δεν μπορούν να καλύψουν τα έξοδα της καθημερινότητας, να νοικιάσουν δικό τους σπίτι και να ανεξαρτητοποιηθούν οικονομικά. Έτσι, παρατείνουν για χρόνια τη διαμονή τους στο πατρικό.

Πέρα από το εισόδημα: ο κοινωνικός μισθός

Το Ευρωπαϊκό Φόρουμ Νεολαίας ζητά η ματιά να μην μείνει στο απλό εισόδημα και να ληφθεί υπόψη ο κοινωνικός μισθός: η προσιτή στέγαση, οι δημόσιες υπηρεσίες, η εκπαίδευση, η υγειονομική περίθαλψη και η κοινωνική προστασία, δηλαδή όσα καθορίζουν πόσο μακριά φτάνουν στην πράξη τα εισοδήματα.

Η γραμματεία ανέφερε ότι μια αξιοπρεπής ζωή δεν πρέπει να στηρίζεται μόνο σε έναν καλό μισθό ή στην οικογενειακή περιουσία στην οποία μπορεί να βασιστεί κανείς. Χρειάζονται, σημείωσε, αξιοπρεπείς μισθοί μαζί με ισχυρές δημόσιες υπηρεσίες, ώστε τα απαραίτητα να είναι προσιτά.