Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Η έννοια του ελληνισμού (Μέρος ΣΤ')

Ιδιαίτερα διαφωτιστικός αναφορικά με το θέμα που εξετάζουμε, δηλαδή το εννοιολογικό πλαίσιο τού ελληνίζειν, είναι ένας ορισμός που διατύπωσε ο Ολυμπιόδωρος ο Αλεξανδρεύς (ή Νεότερος), νεοπλατωνικός φιλόσοφος του 6ου αιώνα μ.Χ.

Ακολουθώντας στην ουσία την ίδια γραμμή με τον Πλάτωνα, ο οποίος πολλούς αιώνες πιο νωρίς είχε συνδέσει την καλή γνώση της ελληνικής με τη διαδικασία της διδασκαλίας και της μάθησης, ο αλεξανδρινός λόγιος, στα σχόλιά του για τον Αλκιβιάδη (Σχόλια εις τον Πλάτωνος Αλκιβιάδην), τονίζει τα εξής: το δε ελληνίζειν διττόν· ή το απλώς Ελλάδι φωνή μόνη κεχρήσθαι, ου διδάσκαλοί εισιν οι πολλοί· ή το απταίστως διαλέγεσθαι, ου διδάσκαλοί εισιν οι γραμματικοί, περί γαρ ελληνισμού η γραμματική («το ελληνίζειν έχει διττή σημασία: ή το να είναι κανείς σε θέση να χρησιμοποιεί απλώς την ελληνική, κάτι που θα μπορούσε να διδαχθεί από τους πολλούς, ή το να θα μπορούσε να μιλά τα ελληνικά άπταιστα, κάτι που θα μπορούσε να διδαχθεί από τους γραμματικούς, καθόσον αντικείμενο της γραμματικής είναι η ορθή χρήση της ελληνικής»).

Αξιοπρόσεκτη είναι, κατά πρώτον, η χρήση του όρου ελληνισμός στον προαναφερθέντα ορισμό του Ολυμπιόδωρου, ενός ουσιαστικού που εμφανίζεται ως παράγωγο τού ελληνίζειν.

Κατά δεύτερον, και αυτό είναι το σημαντικότερο, η διττή έννοια τού ελληνίζειν, δηλαδή η διαφοροποίηση των δύο περιπτώσεων αναφορικά με το επίπεδο γνώσης της ελληνικής (απλή δυνατότητα ομιλίας από τη μια και αλάνθαστη χρήση της από την άλλη), συνίσταται στο ποιόν του διδασκάλου: μόνο ο ασχολούμενος μεθοδικά με τη γραμματική, ο γραμματικός –και όχι ένας απλός χρήστης της ελληνικής–, είναι ικανός να μεταδώσει τις γνώσεις που είναι απαραίτητες για την εκμάθηση, την κατάκτηση της ελληνικής γλώσσας.*Στη φωτογραφία του παρόντος άρθρου, ο «Αλκιβιάδης» του Πλάτωνος, στον οποίον αναφέρονται τα «Σχόλια» του Ολυμπιόδωρου (εισαγωγή – μετάφραση – σημειώσεις Νικ.

Σ.

Μπαξεβανάκις, εκδόσεις «Πάπυρος», Αθήνα, 1938).

Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Η έννοια του ελληνισμού (Μέρος Α’) Η ελληνική γλώσσα στο διάβα τ...

Πηγή/Περισσότερα: in.gr