Ξενοφάνης ο Κολοφώνιος, το βάθος και η δύναμη της θεολογικής σκέψης (Μέρος Β’)

Ο
Ξενοφάνης
διατύπωνε τις σκέψεις και τα συναισθήματά του σε
ελεγειακή μορφή
, αλλά στους
Σίλλους
(σατιρικά, σκωπτικά ποιήματα) του, που περιείχαν δριμύτατες επιθέσεις εναντίον ξεπερασμένων και ψεύτικων αξιών, δημιούργησε ιδιότυπα εξάμετρα ποιήματα διανθισμένα με ιάμβους.

Μολονότι ο Διογένης ο Λαέρτιος παραδίδει ότι ο Ξενοφάνης απήγγελλε και ο ίδιος τα ποιήματά του, δεν είμαστε σε θέση να τον θεωρήσουμε γι’ αυτό έναν περιπλανώμενο ραψωδό και να σχηματίσουμε μια καθαρή εικόνα για την κοινωνική θέση του. Εν τω μεταξύ, σε μια ωραία ελεγεία του, δηλωτική ως ένα βαθμό της προσωπικότητάς του, ο ποιητής αναφέρεται στη λαμπρότητα ενός καλώς οργανωμένου συμποσίου, με κυρίαρχα στοιχεία την εορταστική ατμόσφαιρα, τα όμορφα λόγια και την οινοποσία με μέτρο.

Η νηφάλια και καθαρή γλώσσα των σωζόμενων στίχων του Ξενοφάνη δε φανερώνει ένα μεγάλο ποιητή. Η πλατιά επίδραση που άσκησε ο άνθρωπος αυτός πρέπει να αναζητηθεί στο
βάθος
και τη
δύναμη
της
θεολογικής σκέψης
του.

Κατά τον Ξενοφάνη, οι ομηρικοί θεοί, οι κλέφτες και πόρνοι θεοί του έπους, είναι κατασκευάσματα των ανθρώπων. Τα βόδια και τα λιοντάρια, αν είχαν χέρια, θα έπλαθαν θεούς καθ’ ομοίωσίν τους, κατά τον ίδιον τρόπο που οι μεν Αιθίοπες παριστάνουν τους θεούς τους μελαψούς και με πλακουτσωτή μύτη, οι δε Θρακιώτες γαλανομάτηδες και πυρρόξανθους.

Σε μια καινοφανή για τον πρώιμο ελληνισμό σύλληψη, ο Ξενοφάνης απορρίπτει τη φενάκη της λαϊκής θρησκείας περί ανθρωπομορφισμού, εγκαταλείπει δηλαδή κάθε
ανθρωπόμορφη παράσταση
του θεού, και βάζει στη θέση της ένα
ανώτατο
,
ύψιστο ον
, που επενεργεί έξωθεν στον κόσμο.

Στην πραγματικότητα υπάρχει
ένας και μόνος θεός
, ο πιο μεγάλος, που βλέπει και ακούει τα πάντα. Χωρίς προσπάθεια, ο θεός αυτός τα τραντάζει όλα με τη
δύναμη του πνεύματος
, στηριγμένος στον εαυτό του,
ακίνητος
...

Πηγή/Περισσότερα: in.gr

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow