Γλωσσικές απορίες: Το τελικό -ν και η αναγκαιότητα της ευφωνίας

Το ζήτημα του τελικού -ν συγκαταλέγεται, ασφαλώς, σε εκείνα που έχουν αναλυθεί και εξεταστεί πολλές φορές στο παρελθόν, με γλωσσολόγους, δασκάλους, καθηγητές και, εν γένει, ανθρώπους των γραμμάτων να καταθέτουν σε διάφορες χρονικές στιγμές τις δικές τους απόψεις και προτάσεις αναφορικά με τη διατήρηση ή την απάλειψη τού ν από άρθρα, αντωνυμίες κ.λπ. στο γραπτό ή τον προφορικό λόγο.

Η Νεοελληνική Γραμματική (Αναπροσαρμογή της Μικρής Νεοελληνικής Γραμματικής του Μανόλη Τριανταφυλλίδη, Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων, Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Οργανισμός Εκδόσεως Διδακτικών Βιβλίων, 1985), βάσει της οποίας έχουν εκπαιδευτεί ολόκληρες γενιές Ελλήνων, τονίζει επί του προκειμένου τα εξής:

Σε ορισμένες λέξεις άλλοτε φυλάγεται το τελικό τους ν και άλλοτε χάνεται. Οι λέξεις αυτές είναι το άρθρο τον, την, το αριθμητικό και αόριστο άρθρο έναν, η προσωπική αντωνυμία του τρίτου προσώπου αυτήν, την και τα άκλιτα δεν, μην.

Π.χ.: τον άνθρωπο, το θρόνο, τον καιρό, το δάσκαλο, την πόλη, τη χώρα, δεν έχω, δε φοβούμαι, μην τρως, μη βιάζεσαι.

Φυλάγουν το τελικό ν, όταν η ακόλουθη λέξη ξεκινά από φωνήεν ή από σύμφωνο στιγμιαίο (κ, π, τ, μπ, ντ, γκ, τσ, τζ) ή διπλό (ξ, ψ).

Π.χ.: τον αέρα, έναν καιρό, είδα έναν ξένο, μην ακούτε, δεν μπορώ, τον τόπο, δεν είδα, μην περάσεις, την ντροπή, την πρόφτασα, αυτήν ήθελα.

Χάνουν το τελικό ν, όταν η ακόλουθη λέξη ξεκινά από σύμφωνο εξακολουθητικό (γ, β, δ, χ, φ, θ, μ, ν, λ, ρ, σ, ζ).

Π.χ.: το γέρο, τη χαρά, τη μητέρα, τη ζωγραφίζει, τη βρύση, το φόβο, τη νίκη, αυτή θέλω, δε γράφω, τη φοβήθηκα, μη ρωτάς, μη δέχεσαι, ένα λαό, μη σταματάς.

Το τελικό ν φυλάγεται πάντοτε στο άρθρο των, στην προσωπική αντωνυμία του τρίτου προσώπου αυτόν, τον, καθώς και στο τροπικό επίρρημα σαν.

Π.χ.: των φίλων μου, των συμμαθητών μου, αυτόν θέλω, τον βλέπω, φώναξέ τον, σαν θάλασσα, σαν βαρύ είναι.

Από τη Γραμματική Νέας ...

Πηγή/Περισσότερα: in.gr