Î ÏŽÏ‚ μεταφÎÏεις στην μεγάλη οθόνη μια ανοιχτή πληγή; Το εÏώτημα Îχει τεθεί από θεωÏητικοÏÏ‚ του κινηματογÏάφου και το παÏάδειγμα που δίνεται κάθε φοÏά είναι το ΟλοκαÏτωμα. Το σινεμά αναζητά Ï„Ïόπους να «αγγίξει» την ασÏλληπτη φÏίκη και να τη μεταφÎÏει στη μεγάλη οθόνη. Î ÏŽÏ‚, όμως, θα μποÏοÏσε να επιτευχθεί κάτι Ï„Îτοιο;
Σε μία σκηνή του The Cut του Φατίχ Ακίν –ταινία που Ï€Ïοβλήθηκε στο 55ο Φεστιβάλ ΚινηματογÏάφου Θεσσαλονίκης- ο Ï€Ïωταγωνιστής μπαίνει σε μία αυλή. Στον τοίχο Ï€Ïοβάλλονται εικόνες από το The Kid του ΤσάÏλι Τσάπλιν. ΓÏÏω Ï€Ïόσφυγες, απελπισμÎνοι για λίγη χαÏά, αποÏÏοφοÏν τις εικόνες και ταυτίζουν τον δικό τους πόνο με τον σπαÏακτικό πόνο του Τσάπλιν όταν του παίÏνουν το παιδί. Είναι η πιο δυνατή σκηνή της ταινίας, μία σκηνή που αποφασίζει να μιλήσει για το Ï„ÏαÏμα με Îναν Ï„Ïόπο συμβολικό. Ο ήÏωας ταυτίζει το δικό του Ï„ÏαÏμα με εκείνο του Î³Î½Ï‰ÏƒÏ„Î¿Ï Â«Î±Î»Î·Ï„Î¬ÎºÎ¿Ï…Â» και Ï€Ïοσπαθεί μÎσα από αυτό να το Ï€Ïοσεγγίσει και να το κατανοήσει.
Ο σκηνοθÎτης απαντά με Îναν συμβολισμό στην εÏώτηση «Πώς Ï€Ïοσεγγίζεις τη φÏίκη». Ο ήÏωας της ταινίας μÎνει μουγγός, φαινομενικά από Îνα σωματικής φÏσεως Ï„ÏαÏμα, αλλά στην Ï€Ïαγματικότητα επειδή δεν ξÎÏει τι να πει γι’ αυτό που Îζησε. Η σιωπή είναι γι’ αυτόν -που Îχει αντικÏίσει την απόλυτη δυστυχία- η μόνη λογική επιλογή.
Στην υπόλοιπη ταινία, ο σκηνοθÎτης παÏουσιάζει αναλυτικά τις συμφοÏÎÏ‚ των ΑÏμενίων: τις εκτελÎσεις, το καÏαβάνι του θανάτου, τον διωγμό από τα σπίτια και την πατÏίδα τους. Αν και η Ï€ÏοσÎγγισή του Φατίχ Ακίν είναι μάλλον «ευÏείας κατανάλωσης», υπάÏχουν στιγμÎÏ‚ που Ï€Ïοσεγγίζει με Ïεαλισμό τα γεγονότα –για παÏάδειγμα στη σκηνή της εκτÎλεσης των ανδÏών.
Η γενοκτονία των ΑÏμενίων δεν είναι απλά Îνα ακόμα Ï„ÏαÏμα. Î Ïόκειται για μία πληγή ανοιχτή, καθώς δεν Îχει αναγνωÏιστεί από την ΤουÏκία. Μάλιστα, ο Φατίχ Ακίν δÎχθηκε απειλÎÏ‚ και δεν κατάφεÏε να εντοπίσει τοÏÏκους Ï€ÏωταγωνιστÎÏ‚ για την ταινία του.
Το 2015 συμπληÏώνονται 100 χÏόνια από τα Ï„Ïαγικά γεγονότα. Και οι ΑÏμÎνιοι ελπίζουν ότι το θÎμα θα συζητηθεί. Σε αυτή την Ï€Ïοσπάθεια «επιστÏατεÏουν» και τη βοήθεια του κινηματογÏάφου.
Η ταινία του Φατίχ Ακίν είναι η Ï€Ïώτη από μία σειÏά ταινιών που θα ασχοληθοÏν το επόμενο διάστημα με τη γενοκτονία.
Στο The Patient λÎγεται ότι θα Ï€ÏωταγωνιστοÏν οι ΑλÎν Îτελόν, Îτάστιν Χόφμαν και ΆντÏιεν ΜπÏόντι. Η ταινία θα εστιάζει ακÏιβώς στο ζήτημα του Ï„ÏαÏματος. ΉÏωάς της θα είναι ο Κομιτάς, Îνας αÏμÎνιος ιεÏÎας και μουσικός και η νοσηλεία του σε ψυχιατÏική κλινική το 1919.
ΜÎσα ενημÎÏωσης της ΑÏμενίας αναφÎÏονται και σε άλλη μία κινηματογÏαφική παÏαγωγή: στο The Genex του ΑÏτάκ Σεβάντα, το οποίο θα ασχολείται με μία συνωμοσία αναφοÏικά με την γενοκτονία των ΑÏμενίων.
Για την οδÏνη των ΑÏμενίων επιχείÏησε να μιλήσει και ο Ατόμ Εγκογιάν στην ταινία του Ararat –βασισμÎνη στις εκτελÎσεις.
Δεν είναι, όμως, μόνο το θÎμα της γενοκτονίας των ΑÏμενίων πουκαταβάλει Ï€Ïοσπάθεια να εντοπίσει Ï„Ïόπο να μεταφÎÏει μία οδυνηÏή εμπειÏία στη μεγάλη οθόνη. Î Ïόσφατες κινηματογÏαφικÎÏ‚ παÏαγωγÎÏ‚ και ντοκιμαντÎÏ ÎºÎ¬Î½Î¿Ï…Î½ το ίδιο και για άλλα γεγονότα. Για παÏάδειγμα, στα δÏο ντοκιμαντÎÏ Ï„Î¿Ï… για την σφαγή του 1955 στην Ινδονησία από το στÏατιωτικό, ο Τζόσουα ÎŸÏ€ÎµÎ½Ï‡Î¬Î¹Î¼ÎµÏ ÎµÏ€Î¹ÏƒÏ„ÏατεÏει δÏο παÏάδοξους Ï„Ïόπους να μιλήσει για το Ï„ÏαÏμα: στην Ï€Ïώτη βάζει τους θήτες να αναπαÏαστήσουν τους αποτÏοπιασμοÏÏ‚ σε μοÏφή θεάτÏου και στη δεÏτεÏη δίνει λόγο στα θÏματα εξετάζοντας την ÏŒÏασή τους.
Όσο το σινεμά εξακολουθεί να αναÏωτιÎται για το πώς θα μποÏοÏσε να συγκεκÏιμενοποιήσει τη φÏίκη, τόσο οι κινηματογÏαφιστÎÏ‚ θα βÏίσκουν νÎους Ï„Ïόπους να κλείνουν παλιά Ï„ÏαÏματα στην οθόνη.
Αγγελική Στελλάκη
Σε μία σκηνή του The Cut του Φατίχ Ακίν –ταινία που Ï€Ïοβλήθηκε στο 55ο Φεστιβάλ ΚινηματογÏάφου Θεσσαλονίκης- ο Ï€Ïωταγωνιστής μπαίνει σε μία αυλή. Στον τοίχο Ï€Ïοβάλλονται εικόνες από το The Kid του ΤσάÏλι Τσάπλιν. ΓÏÏω Ï€Ïόσφυγες, απελπισμÎνοι για λίγη χαÏά, αποÏÏοφοÏν τις εικόνες και ταυτίζουν τον δικό τους πόνο με τον σπαÏακτικό πόνο του Τσάπλιν όταν του παίÏνουν το παιδί. Είναι η πιο δυνατή σκηνή της ταινίας, μία σκηνή που αποφασίζει να μιλήσει για το Ï„ÏαÏμα με Îναν Ï„Ïόπο συμβολικό. Ο ήÏωας ταυτίζει το δικό του Ï„ÏαÏμα με εκείνο του Î³Î½Ï‰ÏƒÏ„Î¿Ï Â«Î±Î»Î·Ï„Î¬ÎºÎ¿Ï…Â» και Ï€Ïοσπαθεί μÎσα από αυτό να το Ï€Ïοσεγγίσει και να το κατανοήσει.
Ο σκηνοθÎτης απαντά με Îναν συμβολισμό στην εÏώτηση «Πώς Ï€Ïοσεγγίζεις τη φÏίκη». Ο ήÏωας της ταινίας μÎνει μουγγός, φαινομενικά από Îνα σωματικής φÏσεως Ï„ÏαÏμα, αλλά στην Ï€Ïαγματικότητα επειδή δεν ξÎÏει τι να πει γι’ αυτό που Îζησε. Η σιωπή είναι γι’ αυτόν -που Îχει αντικÏίσει την απόλυτη δυστυχία- η μόνη λογική επιλογή.
Στην υπόλοιπη ταινία, ο σκηνοθÎτης παÏουσιάζει αναλυτικά τις συμφοÏÎÏ‚ των ΑÏμενίων: τις εκτελÎσεις, το καÏαβάνι του θανάτου, τον διωγμό από τα σπίτια και την πατÏίδα τους. Αν και η Ï€ÏοσÎγγισή του Φατίχ Ακίν είναι μάλλον «ευÏείας κατανάλωσης», υπάÏχουν στιγμÎÏ‚ που Ï€Ïοσεγγίζει με Ïεαλισμό τα γεγονότα –για παÏάδειγμα στη σκηνή της εκτÎλεσης των ανδÏών.
Η γενοκτονία των ΑÏμενίων δεν είναι απλά Îνα ακόμα Ï„ÏαÏμα. Î Ïόκειται για μία πληγή ανοιχτή, καθώς δεν Îχει αναγνωÏιστεί από την ΤουÏκία. Μάλιστα, ο Φατίχ Ακίν δÎχθηκε απειλÎÏ‚ και δεν κατάφεÏε να εντοπίσει τοÏÏκους Ï€ÏωταγωνιστÎÏ‚ για την ταινία του.
Το 2015 συμπληÏώνονται 100 χÏόνια από τα Ï„Ïαγικά γεγονότα. Και οι ΑÏμÎνιοι ελπίζουν ότι το θÎμα θα συζητηθεί. Σε αυτή την Ï€Ïοσπάθεια «επιστÏατεÏουν» και τη βοήθεια του κινηματογÏάφου.
Η ταινία του Φατίχ Ακίν είναι η Ï€Ïώτη από μία σειÏά ταινιών που θα ασχοληθοÏν το επόμενο διάστημα με τη γενοκτονία.
Στο The Patient λÎγεται ότι θα Ï€ÏωταγωνιστοÏν οι ΑλÎν Îτελόν, Îτάστιν Χόφμαν και ΆντÏιεν ΜπÏόντι. Η ταινία θα εστιάζει ακÏιβώς στο ζήτημα του Ï„ÏαÏματος. ΉÏωάς της θα είναι ο Κομιτάς, Îνας αÏμÎνιος ιεÏÎας και μουσικός και η νοσηλεία του σε ψυχιατÏική κλινική το 1919.
ΜÎσα ενημÎÏωσης της ΑÏμενίας αναφÎÏονται και σε άλλη μία κινηματογÏαφική παÏαγωγή: στο The Genex του ΑÏτάκ Σεβάντα, το οποίο θα ασχολείται με μία συνωμοσία αναφοÏικά με την γενοκτονία των ΑÏμενίων.
Για την οδÏνη των ΑÏμενίων επιχείÏησε να μιλήσει και ο Ατόμ Εγκογιάν στην ταινία του Ararat –βασισμÎνη στις εκτελÎσεις.
Δεν είναι, όμως, μόνο το θÎμα της γενοκτονίας των ΑÏμενίων πουκαταβάλει Ï€Ïοσπάθεια να εντοπίσει Ï„Ïόπο να μεταφÎÏει μία οδυνηÏή εμπειÏία στη μεγάλη οθόνη. Î Ïόσφατες κινηματογÏαφικÎÏ‚ παÏαγωγÎÏ‚ και ντοκιμαντÎÏ ÎºÎ¬Î½Î¿Ï…Î½ το ίδιο και για άλλα γεγονότα. Για παÏάδειγμα, στα δÏο ντοκιμαντÎÏ Ï„Î¿Ï… για την σφαγή του 1955 στην Ινδονησία από το στÏατιωτικό, ο Τζόσουα ÎŸÏ€ÎµÎ½Ï‡Î¬Î¹Î¼ÎµÏ ÎµÏ€Î¹ÏƒÏ„ÏατεÏει δÏο παÏάδοξους Ï„Ïόπους να μιλήσει για το Ï„ÏαÏμα: στην Ï€Ïώτη βάζει τους θήτες να αναπαÏαστήσουν τους αποτÏοπιασμοÏÏ‚ σε μοÏφή θεάτÏου και στη δεÏτεÏη δίνει λόγο στα θÏματα εξετάζοντας την ÏŒÏασή τους.
Όσο το σινεμά εξακολουθεί να αναÏωτιÎται για το πώς θα μποÏοÏσε να συγκεκÏιμενοποιήσει τη φÏίκη, τόσο οι κινηματογÏαφιστÎÏ‚ θα βÏίσκουν νÎους Ï„Ïόπους να κλείνουν παλιά Ï„ÏαÏματα στην οθόνη.
Αγγελική Στελλάκη


































