ΠολυάÏιθμα αυθεντικά αÏχιτεκτονικά μÎλη από το δυτικό μÎÏος του ΠαÏθενώνα, τα οποία σήμεÏα βÏίσκονται καταγής, οδεÏουν Ï€Ïος το μνημείο.
Αυτός είναι ο στόχος δυο νÎων μελετών, οι οποίες εκπονήθηκαν για λογαÏιασμό της ΕπιτÏοπής ΣυντήÏησης Μνημείων ΑκÏόπολης (ΕΣΜΑ) και παÏουσιάστηκαν στο ΚεντÏικό ΑÏχαιολογικό ΣυμβοÏλιο (ΚΑΣ).
Πάντως, τίποτα που αφοÏά το λαμπÏÏŒ οικοδόμημα του 5ου αιώνα Ï€.Χ. δεν είναι απλό, καθώς για να υλοποιηθοÏν οι ÎÏευνες αποκατάστασης του Î´Ï…Ï„Î¹ÎºÎ¿Ï Ï€Ï„ÎµÏÎ¿Ï (κιονοστοιχία), αλλά και του Î´Ï…Ï„Î¹ÎºÎ¿Ï Ï„Î¿Î¯Ï‡Î¿Ï… του ÏƒÎ·ÎºÎ¿Ï (κυÏίως τμήμα ναοÏ), απαιτοÏνται μια σειÏά εÏγασιών που Ï€ÏÎπει να Ï€ÏοηγηθοÏν. Οι εÏγασίες Îχουν να κάνουν με ενισχÏσεις αÏχιτεκτονικών μελών, όπως κιόνων, γείσων, διαζωμάτων και δοκών, διεξαγωγή αντισεισμικών μελετών για τη διασφάλιση της στατικότητας του μνημείου, αλλά και αποκατάσταση του υπεÏθÏÏου του σηκοÏ.
Όπως Ï€ÏοκÏπτει από τις ÎÏευνες, οι εÏγασίες δεν Îχουν τον χαÏακτήÏα του ÏƒÏ‰ÏƒÏ„Î¹ÎºÎ¿Ï ÎºÎ±Î¹ του επείγοντος, ωστόσο ο χÏόνος πιÎζει με διαφοÏετικό Ï„Ïόπο: «Οι ÎÏευνες είναι μÎσα στο πλαίσιο της νυν Ï€ÏογÏαμματικής πεÏιόδου και των ÎÏγων που γίνονται στην ΑκÏόπολη, αλλά και στο πλαίσιο της Ï€Ïοετοιμασίας για την επόμενη Ï€ÏογÏαμματική πεÏίοδο. Είναι λοιπόν σημαντικό να Îχουμε ωÏιμότητα των μελετών ώστε με την ÎναÏξη της νÎας Ï€ÏογÏαμματικής πεÏιόδου 2014-2020 να συνεχιστοÏν χωÏίς καμία διακοπή οι εÏγασίες» δήλωσε στο ΣυμβοÏλιο η γγ του υπουÏγείου ΠολιτισμοÏ, Λ. Μενδώνη.
«ΠαÏά το γεγονός ότι κάποια στιγμή παÏουσίασαν Îνα μικÏÏŒ Ï€Ïόβλημα, που όμως ξεπεÏάστηκε γÏήγοÏα ήδη από την άνοιξη του 2014, οι εÏγασίες είναι σε απόλυτη συνÎπεια με το τεχνικό δελτίο τόσο από την άποψη Ï†Ï…ÏƒÎ¹ÎºÎ¿Ï Î±Î½Ï„Î¹ÎºÎµÎ¹Î¼Îνου όσο και αποÏÏοφητικότητας των πόÏων. Είμαστε σε Ï€Î¿Î»Ï ÎºÎ±Î»ÏŒ σημείο και θεωÏÏŽ ότι Îτσι θα Ï€ÏοχωÏήσει ως το 2015» δήλωσε.
Μια ενδιαφÎÏουσα ανασκόπηση των Ï€Ïόσφατων επεμβάσεων στη δυτική πλευÏά του ΠαÏθενώνα Îκανε ο Ï€ÏόεδÏος της ΕΣΜΑ, ΧαÏάλαμπος ΜποÏÏας. Î Ïόκειται για επεμβάσεις Ï€ÏοπαÏÎ±ÏƒÎºÎµÏ…Î±ÏƒÏ„Î¹ÎºÎ¿Ï Ï‡Î±ÏακτήÏα που Îγιναν από τον Îικόλαο Μπαλάνο στις αÏχÎÏ‚ της δεκαετίας του '30 και αÏγότεÏα πεÏί το 1950 από τον Αναστάσιο ΟÏλάνδο, ο οποίος Îχει αφήσει και μια ενδιαφÎÏουσα «κληÏονομιά» από πολυάÏιθμα αÏχιτεκτονικά μÎλη που κατασκεÏασε με την Ï€Ïόθεση να συμπληÏώσει την οÏοφή του Î´Ï…Ï„Î¹ÎºÎ¿Ï Ï€Ï„ÎµÏοÏ. Μάλιστα, τα τμήματα αυτά θα χÏησιμοποιηθοÏν στις νÎες εÏγασίες, παÏάλληλα με το αÏχαίο υλικό.
Κι ενώ το θÎμα της αποκατάστασης του Î´Ï…Ï„Î¹ÎºÎ¿Ï Ï€Ï„ÎµÏÎ¿Ï ÎµÎ¯Ï‡Îµ να συζητηθεί από την εποχή του ΟÏλάνδου, ήÏθε ο ΟκτώβÏιος του 2013 και η Διεθνής Συνάντηση για την Αποκατάσταση των Μνημείων της ΑκÏόπολης, που επδήλωσε το ζήτημα. ΠαÏουσιάζοντας στους συνÎδÏους τα θετικά και αÏνητικά μιας πλήÏους αποκατάστασης της πεÏιοχής, Ï€ÏοÎκυψε Îνα εÏωτηματολόγιο.
«Η ΕΣΜΑ ζήτησε τη συμβουλή των συνÎδÏων, χωÏίς βεβαίως να δεσμεÏεται από αυτήν. Τα αποτελÎσματα του ÏƒÏ‡ÎµÏ„Î¹ÎºÎ¿Ï ÎµÏωτηματολογίου Îδειξαν ότι η μεγάλη πλειοψηφία των συνÎδÏων ετάχθη Ï…Ï€ÎÏ Ï„Î·Ï‚ πλήÏης καλÏψεως του Î´Ï…Ï„Î¹ÎºÎ¿Ï Ï€Ï„ÎµÏοÏ» τόνισε ο κ. ΜποÏÏας, ενώ δεν παÏÎλειψε να απαντήσει στον Ï€Ïοβληματισμό που ετÎθη χτες για τη «σκιασμÎνη ζώνη» η οποία θα διαμοÏφωθεί στην πεÏιοχή με την αποκατάσταση της οÏοφής.
«ΠÏόκειται στην ουσία για πλεονÎκτημα. Αν γίνει η οÏοφή τότε θα αντιληφθοÏμε κάτι που δεν κανÎνας δεν γνωÏίζει, ότι δηλαδή στην αÏχαιότητα η ζωφόÏος ήταν πάντα βαθÏτατα σκιασμÎνη. Δηλαδή, αυτή η Îννοια ενός λαμπÏÎ¿Ï Î³Î»Ï…Ï€Ï„Î¿Ï ÏƒÏ„Î¿ φως ήταν αδιανόητη. ΤώÏα θα το ανακτήσουμε ξανά», τόνισε.
Όσο για τη μελÎτη για την αποκατάσταση του υπεÏθÏÏου του ΠαÏθενώνα, αυτή αφοÏά στην αφαίÏεση του Î±Î½Ï‰Ï†Î»Î¹Î¿Ï Î±Ï€ÏŒ μπετόν που είχε κατασκευάσει ο Î. Μπαλάνος το 1926, την αποκατάστασή του με μάÏμαÏο και την επανάχÏηση του Î±Ï…Î¸ÎµÎ½Ï„Î¹ÎºÎ¿Ï Ï…Î»Î¹ÎºÎ¿Ï Ï€Î¿Ï… είναι καταγής. «Το Ï€Ïόβλημα δεν είναι δομικό, αλλά κυÏίως αισθητικό, Ï€Ïόβλημα συμβατότητας μεθόδων και μÎσων, που χÏησιμοποιοÏνται για την αποκατάσταση του μνημείου και της επαναφοÏάς αυθεντικών τμημάτων από το ανώφλι, το Ï…Ï€ÎÏθυÏο δηλαδή του ΠαÏθενώνα», δήλωσε ο Διευθυντής της Αναστήλωσης ΑÏχαίων Μνημείων ΔημοσθÎνης Σβολόπουλος.
«Την ΕΣΜΑ απασχολοÏσε το ξÎνο Ï€Ïος το μνημείο Ï…Ï€ÎÏθυÏο του Î. Μπαλάνου και γÏÏω στο 1986 είχε γίνει η Ï€Ïομήθεια ενός μαÏμάÏου με τις απαιτοÏμενες διαστάσεις για την αντικατάσταση της μίας από τις 4 πλινθίδες του. Το 1994 ο Μ. ΚοÏÏÎÏ‚ κατÎθεσε πλήÏη μελÎτη για τη θÏÏα του Î´Ï…Ï„Î¹ÎºÎ¿Ï Ï„Î¿Î¯Ï‡Î¿Ï…, με αναλυτική πεÏιγÏαφή και τεκμηÏίωση του υπεÏθÏÏου, που συνίσταται από Ï„ÎσσεÏις πλινθίδες, αναπαÏάσταση του Ï„Ïόπου στεÏÎωσης και λειτουÏγίας της γιγαντιαίας αÏχαίας θÏÏας, ταÏτιση και μελÎτη των μαÏμάÏινων σκολίων με τα οποία είχε γίνει κατά την υστεÏοÏωμαϊκή πεÏίοδο η επισκευή της μετά τη μεγάλη πυÏκαγιά και, Ï„Îλος, η μελÎτη αποκατάστασης του υπεÏθÏÏου» δήλωσε ο κ. ΜποÏÏας.
ΠαÏά το γεγονός ότι η συγκεκÏιμÎνη μελÎτη δεν Ï€ÏοÎβη, η γνώση της όχι μόνο δεν χάθηκε, αλλά και αξιοποιήθηκε από τους νÎους μελετητÎÏ‚, που θα επικεντÏωθοÏν στα εξής σημεία: στη συμπλήÏωση και συγκόλληση των σωζόμενων τμημάτων των Ï„Ïιών πλινθίδων και στην απομάκÏυνση της κατασκευής του Μπαλάνου από μπετόν αÏμÎ, που θα επιτÏÎψει και την ανάκτηση της Ï„ÎταÏτης πλινθίδας.
Αυτός είναι ο στόχος δυο νÎων μελετών, οι οποίες εκπονήθηκαν για λογαÏιασμό της ΕπιτÏοπής ΣυντήÏησης Μνημείων ΑκÏόπολης (ΕΣΜΑ) και παÏουσιάστηκαν στο ΚεντÏικό ΑÏχαιολογικό ΣυμβοÏλιο (ΚΑΣ).
Πάντως, τίποτα που αφοÏά το λαμπÏÏŒ οικοδόμημα του 5ου αιώνα Ï€.Χ. δεν είναι απλό, καθώς για να υλοποιηθοÏν οι ÎÏευνες αποκατάστασης του Î´Ï…Ï„Î¹ÎºÎ¿Ï Ï€Ï„ÎµÏÎ¿Ï (κιονοστοιχία), αλλά και του Î´Ï…Ï„Î¹ÎºÎ¿Ï Ï„Î¿Î¯Ï‡Î¿Ï… του ÏƒÎ·ÎºÎ¿Ï (κυÏίως τμήμα ναοÏ), απαιτοÏνται μια σειÏά εÏγασιών που Ï€ÏÎπει να Ï€ÏοηγηθοÏν. Οι εÏγασίες Îχουν να κάνουν με ενισχÏσεις αÏχιτεκτονικών μελών, όπως κιόνων, γείσων, διαζωμάτων και δοκών, διεξαγωγή αντισεισμικών μελετών για τη διασφάλιση της στατικότητας του μνημείου, αλλά και αποκατάσταση του υπεÏθÏÏου του σηκοÏ.
Όπως Ï€ÏοκÏπτει από τις ÎÏευνες, οι εÏγασίες δεν Îχουν τον χαÏακτήÏα του ÏƒÏ‰ÏƒÏ„Î¹ÎºÎ¿Ï ÎºÎ±Î¹ του επείγοντος, ωστόσο ο χÏόνος πιÎζει με διαφοÏετικό Ï„Ïόπο: «Οι ÎÏευνες είναι μÎσα στο πλαίσιο της νυν Ï€ÏογÏαμματικής πεÏιόδου και των ÎÏγων που γίνονται στην ΑκÏόπολη, αλλά και στο πλαίσιο της Ï€Ïοετοιμασίας για την επόμενη Ï€ÏογÏαμματική πεÏίοδο. Είναι λοιπόν σημαντικό να Îχουμε ωÏιμότητα των μελετών ώστε με την ÎναÏξη της νÎας Ï€ÏογÏαμματικής πεÏιόδου 2014-2020 να συνεχιστοÏν χωÏίς καμία διακοπή οι εÏγασίες» δήλωσε στο ΣυμβοÏλιο η γγ του υπουÏγείου ΠολιτισμοÏ, Λ. Μενδώνη.
«ΠαÏά το γεγονός ότι κάποια στιγμή παÏουσίασαν Îνα μικÏÏŒ Ï€Ïόβλημα, που όμως ξεπεÏάστηκε γÏήγοÏα ήδη από την άνοιξη του 2014, οι εÏγασίες είναι σε απόλυτη συνÎπεια με το τεχνικό δελτίο τόσο από την άποψη Ï†Ï…ÏƒÎ¹ÎºÎ¿Ï Î±Î½Ï„Î¹ÎºÎµÎ¹Î¼Îνου όσο και αποÏÏοφητικότητας των πόÏων. Είμαστε σε Ï€Î¿Î»Ï ÎºÎ±Î»ÏŒ σημείο και θεωÏÏŽ ότι Îτσι θα Ï€ÏοχωÏήσει ως το 2015» δήλωσε.
Μια ενδιαφÎÏουσα ανασκόπηση των Ï€Ïόσφατων επεμβάσεων στη δυτική πλευÏά του ΠαÏθενώνα Îκανε ο Ï€ÏόεδÏος της ΕΣΜΑ, ΧαÏάλαμπος ΜποÏÏας. Î Ïόκειται για επεμβάσεις Ï€ÏοπαÏÎ±ÏƒÎºÎµÏ…Î±ÏƒÏ„Î¹ÎºÎ¿Ï Ï‡Î±ÏακτήÏα που Îγιναν από τον Îικόλαο Μπαλάνο στις αÏχÎÏ‚ της δεκαετίας του '30 και αÏγότεÏα πεÏί το 1950 από τον Αναστάσιο ΟÏλάνδο, ο οποίος Îχει αφήσει και μια ενδιαφÎÏουσα «κληÏονομιά» από πολυάÏιθμα αÏχιτεκτονικά μÎλη που κατασκεÏασε με την Ï€Ïόθεση να συμπληÏώσει την οÏοφή του Î´Ï…Ï„Î¹ÎºÎ¿Ï Ï€Ï„ÎµÏοÏ. Μάλιστα, τα τμήματα αυτά θα χÏησιμοποιηθοÏν στις νÎες εÏγασίες, παÏάλληλα με το αÏχαίο υλικό.
Κι ενώ το θÎμα της αποκατάστασης του Î´Ï…Ï„Î¹ÎºÎ¿Ï Ï€Ï„ÎµÏÎ¿Ï ÎµÎ¯Ï‡Îµ να συζητηθεί από την εποχή του ΟÏλάνδου, ήÏθε ο ΟκτώβÏιος του 2013 και η Διεθνής Συνάντηση για την Αποκατάσταση των Μνημείων της ΑκÏόπολης, που επδήλωσε το ζήτημα. ΠαÏουσιάζοντας στους συνÎδÏους τα θετικά και αÏνητικά μιας πλήÏους αποκατάστασης της πεÏιοχής, Ï€ÏοÎκυψε Îνα εÏωτηματολόγιο.
«Η ΕΣΜΑ ζήτησε τη συμβουλή των συνÎδÏων, χωÏίς βεβαίως να δεσμεÏεται από αυτήν. Τα αποτελÎσματα του ÏƒÏ‡ÎµÏ„Î¹ÎºÎ¿Ï ÎµÏωτηματολογίου Îδειξαν ότι η μεγάλη πλειοψηφία των συνÎδÏων ετάχθη Ï…Ï€ÎÏ Ï„Î·Ï‚ πλήÏης καλÏψεως του Î´Ï…Ï„Î¹ÎºÎ¿Ï Ï€Ï„ÎµÏοÏ» τόνισε ο κ. ΜποÏÏας, ενώ δεν παÏÎλειψε να απαντήσει στον Ï€Ïοβληματισμό που ετÎθη χτες για τη «σκιασμÎνη ζώνη» η οποία θα διαμοÏφωθεί στην πεÏιοχή με την αποκατάσταση της οÏοφής.
«ΠÏόκειται στην ουσία για πλεονÎκτημα. Αν γίνει η οÏοφή τότε θα αντιληφθοÏμε κάτι που δεν κανÎνας δεν γνωÏίζει, ότι δηλαδή στην αÏχαιότητα η ζωφόÏος ήταν πάντα βαθÏτατα σκιασμÎνη. Δηλαδή, αυτή η Îννοια ενός λαμπÏÎ¿Ï Î³Î»Ï…Ï€Ï„Î¿Ï ÏƒÏ„Î¿ φως ήταν αδιανόητη. ΤώÏα θα το ανακτήσουμε ξανά», τόνισε.
Όσο για τη μελÎτη για την αποκατάσταση του υπεÏθÏÏου του ΠαÏθενώνα, αυτή αφοÏά στην αφαίÏεση του Î±Î½Ï‰Ï†Î»Î¹Î¿Ï Î±Ï€ÏŒ μπετόν που είχε κατασκευάσει ο Î. Μπαλάνος το 1926, την αποκατάστασή του με μάÏμαÏο και την επανάχÏηση του Î±Ï…Î¸ÎµÎ½Ï„Î¹ÎºÎ¿Ï Ï…Î»Î¹ÎºÎ¿Ï Ï€Î¿Ï… είναι καταγής. «Το Ï€Ïόβλημα δεν είναι δομικό, αλλά κυÏίως αισθητικό, Ï€Ïόβλημα συμβατότητας μεθόδων και μÎσων, που χÏησιμοποιοÏνται για την αποκατάσταση του μνημείου και της επαναφοÏάς αυθεντικών τμημάτων από το ανώφλι, το Ï…Ï€ÎÏθυÏο δηλαδή του ΠαÏθενώνα», δήλωσε ο Διευθυντής της Αναστήλωσης ΑÏχαίων Μνημείων ΔημοσθÎνης Σβολόπουλος.
«Την ΕΣΜΑ απασχολοÏσε το ξÎνο Ï€Ïος το μνημείο Ï…Ï€ÎÏθυÏο του Î. Μπαλάνου και γÏÏω στο 1986 είχε γίνει η Ï€Ïομήθεια ενός μαÏμάÏου με τις απαιτοÏμενες διαστάσεις για την αντικατάσταση της μίας από τις 4 πλινθίδες του. Το 1994 ο Μ. ΚοÏÏÎÏ‚ κατÎθεσε πλήÏη μελÎτη για τη θÏÏα του Î´Ï…Ï„Î¹ÎºÎ¿Ï Ï„Î¿Î¯Ï‡Î¿Ï…, με αναλυτική πεÏιγÏαφή και τεκμηÏίωση του υπεÏθÏÏου, που συνίσταται από Ï„ÎσσεÏις πλινθίδες, αναπαÏάσταση του Ï„Ïόπου στεÏÎωσης και λειτουÏγίας της γιγαντιαίας αÏχαίας θÏÏας, ταÏτιση και μελÎτη των μαÏμάÏινων σκολίων με τα οποία είχε γίνει κατά την υστεÏοÏωμαϊκή πεÏίοδο η επισκευή της μετά τη μεγάλη πυÏκαγιά και, Ï„Îλος, η μελÎτη αποκατάστασης του υπεÏθÏÏου» δήλωσε ο κ. ΜποÏÏας.
ΠαÏά το γεγονός ότι η συγκεκÏιμÎνη μελÎτη δεν Ï€ÏοÎβη, η γνώση της όχι μόνο δεν χάθηκε, αλλά και αξιοποιήθηκε από τους νÎους μελετητÎÏ‚, που θα επικεντÏωθοÏν στα εξής σημεία: στη συμπλήÏωση και συγκόλληση των σωζόμενων τμημάτων των Ï„Ïιών πλινθίδων και στην απομάκÏυνση της κατασκευής του Μπαλάνου από μπετόν αÏμÎ, που θα επιτÏÎψει και την ανάκτηση της Ï„ÎταÏτης πλινθίδας.


































