Εθελοντές έφαγαν πελτέ ντομάτας επί 3 μήνες: οι σαρώσεις του εγκεφάλου τους άλλαξαν

Ένα από τα πιο δημοφιλή τρόφιμα στον κόσμο θα μπορούσε, αθόρυβα, να τροποποιεί τη λειτουργία του εγκεφάλου μας. Οι κόκκινες ντομάτες περιέχουν μια ζωηρή χρωστική που ονομάζεται λυκοπένιο, ένα ισχυρό αντιοξειδωτικό ικανό να διαπερνά τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό και που θα μπορούσε να βοηθήσει στη μείωση της νευροφλεγμονής.

Έχει όμως αυτό επίδραση στη λειτουργία του εγκεφάλου μας;

Μια νέα τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή υποδηλώνει ότι ναι. Ερευνητές στην Ισπανία εξέτασαν πώς μια απλή «παρέμβαση ντομάτας» επηρεάζει τις γνωστικές επιδόσεις υγιών ενηλίκων.

«Σύμφωνα με τις γνώσεις μας, γράφουν οι συγγραφείς, πρόκειται για την πρώτη κλινική δοκιμή που συνδέει μεταβολές του λυκοπενίου, ενός αντιοξειδωτικού, με τροποποιήσεις της λειτουργικής συνδεσιμότητας του εγκεφάλου.»

Τα αποτελέσματα δημοσιεύονται στο Antioxidants. Όταν 42 ενήλικες μέσης ηλικίας έφαγαν 35 γραμμάρια πελτέ ντομάτας κάθε μέρα επί τρεις μήνες, έδειξαν καλύτερη επιλεκτική προσοχή και μια ελαφρά βελτίωση της συνειρμικής μνήμης στις γνωστικές δοκιμασίες.

Αυτές οι πρόοδοι υποστηρίζονταν από εγκεφαλικές σαρώσεις που πραγματοποιήθηκαν σε μια μικρότερη ομάδα 14 συμμετεχόντων.

Αυτές οι σαρώσεις αποκάλυψαν ακόμη προκαταρκτικές αλλαγές της συνδεσιμότητας σε μεγάλα εγκεφαλικά δίκτυα, παρότι η ανάλυση απεικόνισης ήταν μικρού μεγέθους και στατιστικά χαμηλής ισχύος, και βασιζόταν σε ένα πιο χαλαρό στατιστικό όριο από τη μέθοδο διόρθωσης που προέβλεπε η ίδια η μελέτη.

Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι η δοκιμή δεν ήταν τυφλή: τόσο οι συμμετέχοντες όσο και οι ερευνητές γνώριζαν ποιος έτρωγε πελτέ ντομάτας και ποιος όχι. Οι συγγραφείς δεν μπορούν επομένως να αποκλείσουν πλήρως ότι το γεγονός πως γνώριζαν το διατροφικό τους σχήμα επηρέασε το κίνητρο ή την προσπάθεια στις γνωστικές δοκιμασίες.

Όπως σε κάθε πρώτη δοκιμή, δεν πρέπει να ενθουσιαζόμαστε υπερβολικά. Τα στοιχεία παραμένουν προκαταρκτικά, αλλά τα αποτελέσματα έχουν ζουμί.

Υποδηλώνουν ότι βιοδραστικές ενώσεις της ντομάτας, όπως το λυκοπένιο, θα μπορούσαν να ευνοούν την υγεία του εγκεφάλου, μια υπόθεση που πρέπει να δοκιμαστεί σε μελλοντικές ευρύτερες δοκιμές.

«Αυτά τα αποτελέσματα παρέχουν ενδείξεις ότι η κατανάλωση ντομάτας μπορεί να στηρίζει τη γνωστική λειτουργία και να ρυθμίζει τη συνδεσιμότητα του εγκεφάλου σε υγιείς ενήλικες μέσης ηλικίας», καταλήγουν οι συγγραφείς της μελέτης, υπό την καθοδήγηση του διατροφολόγου Ricardo López-Solís, του πανεπιστημίου της Βαρκελώνης, στην Ισπανία.

Η μελέτη ήταν μια διασταυρούμενη δοκιμή: οι συμμετέχοντες ήταν κατά κάποιον τρόπο η δική τους ομάδα ελέγχου.

Μια εβδομάδα πριν από την τυχαιοποιημένη δοκιμή, ζητήθηκε από τους συμμετέχοντες να αποφεύγουν τρόφιμα πλούσια σε λυκοπένιο, όπως η ντομάτα, το καρπούζι, η παπάγια, το γκρέιπφρουτ ή η γκουάβα.

Στη συνέχεια ακολούθησαν δύο διατροφικές παρεμβάσεις τριών μηνών: η μία με καθημερινό πελτέ ντομάτας, η άλλη με διατροφή φτωχή σε λυκοπένιο.

Οι δύο διατροφές χωρίζονταν από μια περίοδο wash-out ενός μηνός. Οι συμμετέχοντες έτρωγαν όπως συνήθως τις τρεις πρώτες εβδομάδες, έπειτα επέστρεφαν σε διατροφή φτωχή σε λυκοπένιο την τελευταία εβδομάδα, ώστε να ξεκινήσουν από το μηδέν πριν από την επόμενη φάση.

Μετά από κάθε διατροφική παρέμβαση, οι επιστήμονες μέτρησαν διακριτές αλλαγές στο αίμα των συμμετεχόντων.

Οι συγκεντρώσεις λυκοπενίου αυξήθηκαν αισθητά με τη διατροφή ντομάτας, και παρατηρήθηκε αύξηση στα όρια της σημαντικότητας μιας πρωτεΐνης εγκεφαλικής ανάπτυξης που ονομάζεται BDNF.

Το σκέλος των σαρώσεων της μελέτης ήταν μικρότερο και λιγότερο βέβαιο, αλλά παρατηρούνταν μειωμένη συνδεσιμότητα ηρεμίας στα μετωποβρεγματικά και ακουστικά δίκτυα όταν η διατροφή ήταν πλούσια σε λυκοπένιο.

Αντίθετα, όταν η διατροφή ήταν φτωχή σε ντομάτα, οι επιστήμονες παρατήρησαν μειωμένη συνδεσιμότητα ηρεμίας στα δίκτυα ραχιαίας προσοχής.

«Συνολικά, γράφουν οι συγγραφείς, αυτές οι νευρωνικές αλλαγές υποδηλώνουν ότι η κατανάλωση ντομάτας ευνοεί μια λειτουργική αναδιοργάνωση μεγάλων εγκεφαλικών δικτύων, βελτιώνοντας τη νευρωνική αποδοτικότητα και προσαρμοστικότητα μέσω του κλαδέματος πλεοναζουσών αλληλεπιδράσεων μεταξύ δικτύων.»

Σημειώνουν ότι παρόμοιες προσαρμογές έχουν παρατηρηθεί μετά από παρεμβάσεις που στοχεύουν στην εκπαίδευση της εργαζόμενης μνήμης.

Οι παράλληλες συσχετίσεις μεταξύ λυκοπενίου, BDNF και συνδεσιμότητας των δικτύων θα μπορούσαν να είναι ενδείξεις μιας «λειτουργικής αναδιοργάνωσης του εγκεφάλου μετά την κατανάλωση ντομάτας», καταλήγουν οι συγγραφείς.

Τα αποτελέσματα συμφωνούν συνολικά με μια προηγούμενη πιλοτική μελέτη σε μεγαλύτερους σε ηλικία ενήλικες, στην οποία ένα τρόφιμο με βάση σκόνη ντομάτας πλούσια σε καροτενοειδή βελτίωσε την ταχύτητα επεξεργασίας, την προσοχή και την εργαζόμενη μνήμη σε διάστημα οκτώ εβδομάδων, σε σύγκριση με εικονικό φάρμακο.

Μια άλλη διασταυρούμενη δοκιμή πέντε εβδομάδων έδειξε ότι ένα ρόφημα κόκκινων φρούτων που περιείχε σκόνη ντομάτας βελτίωνε την εργαζόμενη μνήμη των ηλικιωμένων ενηλίκων, αλλά όχι την επιλεκτική προσοχή τους, μια απόκλιση που οι συγγραφείς αποδίδουν ίσως σε φαινόμενο εξάσκησης λόγω της επανάληψης της ίδιας γνωστικής δοκιμασίας.

Το αν αυτό προέρχεται συγκεκριμένα από το λυκοπένιο είναι πιο δύσκολο να ειπωθεί, επειδή οι ντομάτες είναι πλούσιες σε αντιοξειδωτικά και βιταμίνες.

Σε μελέτες σε ποντίκια και στον άνθρωπο, τα επίπεδα λυκοπενίου έχουν ωστόσο συσχετιστεί με χαμηλότερα ποσοστά καρκίνου του προστάτη και του πνεύμονα, καθώς και με λιγότερες καρδιοπάθειες και παθήσεις του ήπατος.

Καμία μελέτη δεν έχει ακόμη αποδείξει σχέση αιτίου-αιτιατού.

Απαιτούνται ευρύτερες και μεγαλύτερης διάρκειας δοκιμές για να μάθουμε αν οι νευρωνικές αλλαγές που σχετίζονται με τον πελτέ ντομάτας διατηρούνται στον χρόνο, ή αν μεταφράζονται ακόμη και σε κλινικά σημαντικές τροποποιήσεις του εγκεφάλου.

Στο μεταξύ, κρατήστε απλώς ότι οι ντομάτες είναι πλούσιες σε ισχυρά αντιοξειδωτικά και βιταμίνες.

Ακόμη και μαγειρεμένες σε σάλτσα, αυτές οι ενώσεις παραμένουν παρούσες.

Στην πραγματικότητα, οι μαγειρεμένες ντομάτες θα μπορούσαν να παρέχουν περισσότερο λυκοπένιο από τις ωμές ντομάτες.

Η Rachel Kopec, διατροφολόγος στο Ohio State University, εξηγούσε πριν από μερικά χρόνια στους New York Times ότι η θερμότητα του μαγειρέματος σπάει τα κυτταρικά τοιχώματα των ντοματών, κάτι που καθιστά το λυκοπένιο πιο εύπεπτο.

Μια κουταλιά πελτέ ντομάτας μπορεί να προσφέρει μια καλή δόση σε οποιοδήποτε πιάτο.

Η μελέτη δημοσιεύεται στο Antioxidants.

Πηγή: Article365.fr