Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο της φιλοσοφίας (Μέρος ΙΒ')

Στο επίπεδο της γνωσιολογίας, ο Αριστοτέλης αναφέρεται σε πέντε είδη γνώσης, πέντε έξεις, χάρη στις οποίες η ψυχή πετυχαίνει, με την κατάφαση (καταφάναι) ή την άρνηση (αποφάναι), την αλήθεια.

Οι πέντε αυτές διανοητικές αρετές είναι οι εξής: τέχνη (τεχνική γνώση), επιστήμη (επιστημονική γνώση), φρόνησις (πρακτική σοφία), σοφία (φιλοσοφική σοφία, συνδυασμός επιστημονικής γνώσης και διανοητικής αντίληψης), νους (νόηση).

Η επιστήμη ή το επιστητόν, η επιστημονική γνώση, έχει διαφορά από τη δόξαν ή το δοξαστόν (γνώμη, δοξασία), καθώς είναι μια αντίληψη (υπόληψις) που δεν θα μπορούσε να μεταβληθεί και παραμένει διαρκώς η ίδια, ενώ η δόξα είναι μια αντίληψη που ενδέχεται να είναι και διαφορετική.

Ο συλλογισμός, η συναγωγή συμπερασμάτων διαμέσου διανοητικής εργασίας, είναι ένας από τους πλέον σημαντικούς όρους στο τεχνικό λεξιλόγιο του Αριστοτέλη.

Ορίζεται από τον ίδιον ως ένα είδος λόγου όπου, αν υποτεθεί ότι κάποια πράγματα ισχύουν, κάτι άλλο συμβαίνει (διαφαίνεται) εξ ανάγκης, επειδή ακριβώς εκείνα (τα υποτεθέντα) είναι έτσι (αυτά που είναι).

Τα υποτεθέντα είναι δύο αποφαντικές προτάσεις (καταφατικές ή αρνητικές), οι λεγόμενες προκείμενες του συλλογισμού.

Αυτό που διαφαίνεται εξ ανάγκης είναι μια τρίτη πρόταση, το αποκαλούμενο συμπέρασμα του συλλογισμού.

Επομένως, ο συλλογισμός, εκκινώντας από γενικά αποδεκτές προκείμενες, οδηγεί σε ένα επιμέρους συμπέρασμα.

Ο σταγειρίτης διανοητής καταδεικνύει πότε ένας συλλογισμός είναι έγκυρος και πότε όχι, ενώ ονομάζει απόδειξιν τον επιστημονικό συλλογισμό, όπου οι προκείμενες πρέπει να είναι αληθείς προτάσεις.

Συλλογισμοί χρησιμοποιούνται επίσης στη διαλεκτική (επιχείρημα ή απόρημα), στην εριστική (σόφισμα) και στη ρητορική (ενθύμημα).

Κομμάτι της συλλογιστικής διαδικασίας είναι κατά τον Αριστοτέλη και τα ένδοξα, η γενική γνώμη, οι εδραιωμένες απόψεις, οι προϋπάρχουσες κοινές αντιλήψεις, η πείρα του κοινού νου.googletag.cmd.push(function() { googletag.display("300x250_m1"); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display("300x250_middle...

Πηγή/Περισσότερα: in.gr

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:

Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook

Στο Twitter: Follow