Η Διάσκεψη του ΟΗΕ για το Κλίμα COP31, που διεξάγεται στην Τουρκία, έχει περιέλθει σε αδιέξοδο. Οι συνομιλίες κράτησαν όλη τη νύχτα, χωρίς να κλείσει συμφωνία για ένα νέο παγκόσμιο κλιματικό κείμενο.
Την Παρασκευή, σε κίνηση της τελευταίας στιγμής, ομάδα χωρών με πρωτοστάτες τη Γαλλία και τον Παναμά τάχθηκε κατά του προσχεδίου, επειδή δεν περιέχει καμία μνεία στον περιορισμό της παγκόσμιας κατανάλωσης ορυκτών καυσίμων.
Την ίδια ώρα, η Ομάδα της Αφρικής (Africa Group) ζητά να ενταχθούν συγκεκριμένες δεσμεύσεις για αύξηση της χρηματοδότησης της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή. Υπογραμμίζει ότι οι αφρικανικές χώρες δεν ήρθαν στη διάσκεψη «για να ζητιανέψουν».
Νέο κείμενο, που μπορεί να αποτελέσει και την τελική πρόταση, αναμένεται να δοθεί στη δημοσιότητα το Σάββατο.
Υπουργοί νησιωτικών κρατών και του Παναμά, μαζί με ισχυρή ομάδα χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ανάμεσά τους η Ισπανία, η Γαλλία, το Βέλγιο, η Σουηδία και η Φινλανδία, λένε ότι πιέζουν ώστε στην τελική συμφωνία να επιστρέψει η δέσμευση για σταδιακή απεξάρτηση από το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και τον άνθρακα. Η αναφορά είχε αφαιρεθεί από το προσχέδιο έπειτα από πιέσεις χωρών που παράγουν ορυκτά καύσιμα, με πρώτη τη Σαουδική Αραβία.
Ο υπουργός Περιβάλλοντος του Παναμά, Χουάν Κάρλος Ναβάρο, δήλωσε ότι δεν γίνεται δεκτό να διεξάγεται διάσκεψη COP ή να εγκρίνεται τελικό κείμενο συμπερασμάτων χωρίς την παραμικρή αναφορά στα ορυκτά καύσιμα. «Αυτό δεν θα το δεχθούμε», είπε.
Στην ίδια γραμμή κινήθηκε και η υπουργός Οικολογικής Μετάβασης της Γαλλίας, Μονίκ Μπαρμπέ.
Η Γαλλίδα υπουργός επέκρινε επίσης αρκετές αναφορές του κειμένου στη δέσμευση, αξιοποίηση και αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα (CCUS), την τεχνολογία με την οποία οι εκπομπές δεσμεύονται τη στιγμή που απελευθερώνονται και αποθηκεύονται σε υπόγειους χώρους. Κατά την ίδια, οι σχετικές διατυπώσεις θα μπορούσαν να εκληφθούν από άλλες χώρες ως «άλλοθι» για να συνεχίσουν να καίνε πετρέλαιο και φυσικό αέριο.
«Δεν γίνεται να ανακοινώνουμε στον κόσμο ότι πλέον κατευθυνόμαστε σε υπέρβαση του ορίου ανόδου της θερμοκρασίας κατά 1,5 βαθμό Κελσίου και να πορευόμαστε σαν να μην έχει αλλάξει τίποτα», δήλωσε η Μονίκ Μπαρμπέ.
Για πρώτη φορά σε διάσκεψη COP, η συμφωνία, με επίσημη ονομασία «Συμφωνίες της Αττάλειας» (Antalya Accords), αναγνωρίζει ότι έχει πλέον χαθεί ο στόχος να μείνει η άνοδος της παγκόσμιας θερμοκρασίας κάτω από τους 1,5 βαθμούς Κελσίου.
Ο πλανήτης μπαίνει έτσι σε φάση που οι επιστήμονες ονομάζουν «υπέρβαση» (overshoot), δηλαδή σε περίοδο κατά την οποία η αύξηση της θερμοκρασίας ξεπερνά το όριο αυτό.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι, εξαιτίας της εξέλιξης αυτής, εκατομμύρια επιπλέον άνθρωποι θα εκτεθούν στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας και σε ακραία φαινόμενα καύσωνα.
Σύμφωνα με πληροφορίες του BBC, ζητήθηκε και από άλλες χώρες της ΕΕ να μετάσχουν στην ομάδα που αντιδρά στο προσχέδιο. Αρνήθηκαν, κρίνοντας ότι μια τέτοια κίνηση δεν θα συνέβαλλε εποικοδομητικά στις διαπραγματεύσεις.
Ένας από τους επικεφαλής διαπραγματευτές δήλωσε πάντως ότι κατανοεί τη στάση αυτή: «Πώς να σταθεί κλιματική συμφωνία που δεν αναφέρει καθόλου την αιτία του προβλήματος;».
Ο υπουργός Κλιματικής Αλλαγής και Ενέργειας της Αυστραλίας, Κρις Μπόουεν, που έχει αναλάβει τον συντονισμό των διαπραγματεύσεων, απάντησε στις επικρίσεις.
Υποστήριξε ότι η σύνοδος εστιάζει στην εφαρμογή δεσμεύσεων που έχουν ήδη συμφωνηθεί και ότι, γι' αυτόν τον λόγο, πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στη μετάβαση προς καθαρές μορφές ενέργειας.
Έξω από τις διαπραγματεύσεις της COP31, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αναπτύσσονται με ρυθμούς χωρίς προηγούμενο. Μέσα στο 2026, για πρώτη φορά, μια σύγχρονη ανανεώσιμη πηγή, η ηλιακή ενέργεια μέσω φωτοβολταϊκών συστημάτων, κάλυψε το μεγαλύτερο μερίδιο της αύξησης της παγκόσμιας ενεργειακής ζήτησης, αφήνοντας πίσω το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο.
Την ίδια εβδομάδα, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) προειδοποίησε ότι όσο παρατείνονται οι διαταραχές στον εφοδιασμό καυσίμων μέσω των Στενών του Ορμούζ, λόγω του πολέμου στο Ιράν, τόσο ισχυρότερα γίνονται τα κίνητρα για στροφή στην ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές.
Την ίδια εβδομάδα, όμως, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο πρόεδρος της Κίνας Σι Τζινπίνγκ και ο πρόεδρος της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν συμφώνησαν, στη συνάντησή τους στη Σενζέν, να αυξήσουν την παραγωγή πετρελαίου, μέσα στις διαταραχές της παγκόσμιας τροφοδοσίας καυσίμων.
Η «χειρότερη» COP που έγινε ποτέ;
Σύμφωνα με πληροφορίες, μία από τις προτάσεις που συζητούνται προβλέπει να μην υπάρξει στη συμφωνία καμία αναφορά στα ορυκτά καύσιμα. Σε αντάλλαγμα, η Σαουδική Αραβία και άλλα πετρελαιοπαραγωγά κράτη θα δεσμευτούν ότι έως το 2035 το 35% της ενεργειακής τους κατανάλωσης θα προέρχεται από ηλεκτρική ενέργεια.
Ένας τέτοιος συμβιβασμός δεν απαντά, όμως, σε άλλο μείζον ζήτημα που θέτουν οι αναπτυσσόμενες χώρες: την έλλειψη χρηματοδότησης.
Σε προηγούμενες εκδοχές του κειμένου υπήρχε πρόβλεψη να αυξηθεί η χρηματοδότηση των μέτρων προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή στα 120 δισ. δολάρια έως το 2035. Η δέσμευση αυτή έχει πλέον αφαιρεθεί από το προσχέδιο.
«Δεν ήρθαμε για να ζητιανέψουμε. Ήρθαμε για να διεκδικήσουμε όσα ανήκουν δικαιωματικά στους λαούς μας, που δέχονται τις βαρύτερες συνέπειες από τις ανθρωπογενείς δραστηριότητες των ανεπτυγμένων χωρών», δήλωσε η υπουργός Περιβάλλοντος της Γκάνας και πρόεδρος της Ομάδας Αφρικανών διαπραγματευτών, Ζανέτορ Αγκιεμάν-Ρόουλινγκς.
Έντονη κριτική στις διαπραγματεύσεις ασκούν και ακτιβιστές για το κλίμα, καθώς και περιβαλλοντικές οργανώσεις που παρίστανται στη διάσκεψη ως παρατηρητές.
«Μπορώ να το πω με απόλυτη βεβαιότητα: αυτή ήταν η χειρότερη COP όλων των εποχών», δήλωσε ο Μοχάμεντ Αντόου, από την περιβαλλοντική οργάνωση Powershift Africa.
Οι οργανώσεις αυτές επικρίνουν κατά κανόνα έντονα τη διαδικασία των διασκέψεων, καθώς θεωρούν ότι οι αποφάσεις και οι δεσμεύσεις προχωρούν με ρυθμούς υπερβολικά αργούς.
Η Τουρκία, πάντως, φαίνεται να δέχεται ιδιαίτερα αρνητικά σχόλια και για τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίστηκε τη διοργάνωση. Παρατηρητής της διάσκεψης ανέφερε ότι ο επικεφαλής διαπραγματευτής της τουρκικής πλευράς αποχώρησε από ορισμένες κρίσιμες συνομιλίες. Η κίνηση προκάλεσε έντονη δυσαρέσκεια σε αρκετές χώρες, που θεώρησαν ότι δεν τους επιδείχθηκε ο σεβασμός που τους οφειλόταν.

































