Σοβαρό κίνδυνο για την ψυχική υγεία διατρέχουν όσοι δεν κρατούν σταθερό ωράριο. Τη μία ημέρα κοιμούνται ξημερώματα και ξυπνούν το μεσημέρι. Την επόμενη πέφτουν νωρίς, εξαντλημένοι, και σηκώνονται πριν χαράξει.
Σε αυτό παραπέμπει νέα μεγάλη μελέτη επιστημόνων του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Σαν Φρανσίσκο (UCSF) και του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Σαν Ντιέγκο (UCSD). Όσοι έχουν ακανόνιστα μοτίβα ύπνου ενδέχεται να παρουσιάζουν εντονότερα συμπτώματα άγχους, κατάθλιψης και μοναξιάς.
Υπό εξέταση η κανονικότητα του ύπνου
Παλαιότερες έρευνες έδιναν βάρος κυρίως στο πόσο διαρκεί ο ύπνος και στο πόσο ποιοτικός είναι. Η καινούργια εργασία, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Scientific Reports», κοίταξε αν οι εθελοντές τηρούσαν κάθε ημέρα το ίδιο μοτίβο ύπνου και αφύπνισης. Η εξέταση στηρίχθηκε σε ανάλυση δεδομένων από φορετές συσκευές.
Όταν η ώρα ύπνου και αφύπνισης μένει σταθερή, οι κιρκάδιοι ρυθμοί διατηρούν την ευθυγράμμισή τους, εξήγησε η κύρια συγγραφέας δρ Ασλεϊ Μέισον, από το Τμήμα Ψυχιατρικής και Συμπεριφορικών Επιστημών του UCSF. Το ακανόνιστο μοτίβο, πρόσθεσε, μπορεί να αδυνατίσει αυτή την ευθυγράμμιση, κάτι που συνδέεται με κατάθλιψη και άλλες ψυχικές διαταραχές.
Η δρ Μέισον σημείωσε ακόμη ότι ένα τέτοιο πρόγραμμα μετατοπίζει τον χρόνο έκθεσης στο φυσικό φως, καθώς και την ώρα των γευμάτων, της άσκησης και της κοινωνικής δραστηριότητας. Και αυτοί οι παράγοντες συμμετέχουν στη ρύθμιση του κιρκάδιου ρυθμού.
Από την COVID-19 στην καταγραφή του ύπνου
Οι ερευνητές επεξεργάστηκαν στοιχεία για σχεδόν 23.000 εθελοντές της μελέτης TemPredict. Η TemPredict είχε ξεκινήσει το 2020, ώστε να φανεί αν πληροφορίες από φορετές συσκευές μπορούν να βοηθήσουν στον εντοπισμό κρουσμάτων COVID-19 προτού οι νοσούντες αναγνωρίσουν τα συμπτώματα της λοίμωξης.
Στις καταγραφές που χρησιμοποιήθηκαν υπήρχαν δεδομένα ύπνου για 154 ημέρες. Έτσι έγινε εφικτό να εξεταστούν τα μοτίβα των εθελοντών σε μεγάλο χρονικό διάστημα.
Ένα ακανόνιστο πρόγραμμα ύπνου μπορεί να απορρυθμίσει το βιολογικό ρολόι.
Το έξυπνο δαχτυλίδι και ο δείκτης SRI
Η μέση ηλικία ήταν 46 έτη και γυναίκες ήταν σχεδόν το 50% του δείγματος. Όλοι φορούσαν έξυπνο δαχτυλίδι με αισθητήρες που ανίχνευαν την κίνηση και μετρούσαν ζωτικές ενδείξεις. Από τα στοιχεία αυτά η συσκευή υπολόγιζε πότε οι εθελοντές κοιμούνταν τη νύχτα και πότε ξυπνούσαν το πρωί. Με βάση τους υπολογισμούς της, οι ερευνητές προσδιόρισαν τον Δείκτη Τακτικότητας του Ύπνου (SRI) κάθε ατόμου, σε κλίμακα από 0 έως 100. Υψηλότερο σκορ σημαίνει μεγαλύτερη κανονικότητα στα μοτίβα ύπνου.
Η κατάθλιψη, το άγχος και η μοναξιά αποτιμήθηκαν με ερωτηματολόγιο που οι εθελοντές συμπλήρωναν κάθε μήνα.
Περισσότερο άγχος και κατάθλιψη με ακανόνιστο ύπνο
Συνολικά, όσο λιγότερο σταθερά ήταν τα μοτίβα ύπνου τόσο ισχυρότερη ήταν η συσχέτιση με κατάθλιψη και άγχος. Η ανάλυση έδειξε μέσο σκορ 84 στον SRI για όσους δεν είχαν καθόλου ή είχαν λίγα συμπτώματα κατάθλιψης. Σε ήπια καταθλιπτικά συμπτώματα το σκορ ήταν 83, σε μέτρια 81 και σε σοβαρά 75.
Στο άγχος, SRI 84 αντιστοιχούσε σε φυσιολογικά επίπεδα και SRI 79 σε σοβαρά συμπτώματα. Ακανόνιστο κύκλο ύπνου και αφύπνισης εμφάνιζαν και άτομα με υψηλά επίπεδα μοναξιάς. Η πρώτη συγγραφέας δρ Σεβερίν Σολτάνι, που κατά τη διεξαγωγή της μελέτης εργαζόταν στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα Βιοϋπολογιστικής και Βιολογίας Συστημάτων του UCSD, ανέφερε ότι κάποιος με SRI 84 κοιμάται τη νύχτα και ξυπνά το πρωί με μέση απόκλιση μικρότερη της μίας ώρας από την προηγούμενη ημέρα. Για κάποιον με SRI 75, συμπλήρωσε, η απόκλιση φτάνει τη μιάμιση ώρα.
Η σχέση μπορεί να είναι αμφίδρομη
Η δρ Μέισον τόνισε ότι κακός ύπνος και κακή ψυχική υγεία μπορεί να συνδέονται και προς τις δύο κατευθύνσεις. Ο ακανόνιστος ύπνος ενδέχεται να αποτελεί και σύμπτωμα της επιβαρυμένης ψυχικής υγείας. Άλλες μακροπρόθεσμες μελέτες, πρόσθεσε, δείχνουν ότι πιθανώς προηγείται και συμβάλλει στην εμφάνιση τέτοιων προβλημάτων. Δεν προκύπτει μόνο ως συνέπεια της κακής ψυχικής υγείας.
Οι συγγραφείς αναφέρουν ότι επόμενες έρευνες χρειάζεται να διερευνήσουν αν η βελτίωση των μοτίβων ύπνου μπορεί να φέρει και βελτίωση στην ψυχική υγεία.

































