Συχνά ένα σύμπτωμα ταυτίζεται με μια συγκεκριμένη νόσο. Το τρέμουλο, γνωστό και ως τρόμος, συνδέεται για παράδειγμα με το Πάρκινσον. Νεότερα δεδομένα δείχνουν, όμως, ότι η νόσος μπορεί να εμφανίσει τα πρώτα της σημάδια πολύ πριν από τα συνηθισμένα κινητικά συμπτώματα, όπως η μυϊκή δυσκαμψία και η επιβράδυνση των κινήσεων.
Τα ευρήματα τονίζουν πόσο μετράει να εξετάζονται μαζί ενοχλήσεις που, με μια πρώτη ματιά, δεν φαίνεται να σχετίζονται.
Ακόμη πιο απρόσμενο είναι ότι οι ενοχλήσεις αυτές μοιάζουν άσχετες με την πάθηση. Ανάμεσά τους βρίσκονται η δυσκοιλιότητα, η μειωμένη όσφρηση, οι διαταραχές του ύπνου και λεπτές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο περπατά κάποιος.
Τρεις πρόσφατες μελέτες επιχειρούν να αποτυπώσουν αυτή την πρόδρομη περίοδο της νόσου. Αναζητούν συνδυασμούς συμπτωμάτων και αλλαγών στη συμπεριφορά που συνδέονται με μεγαλύτερη πιθανότητα μελλοντικής διάγνωσης. Τα αποτελέσματα δεν σημαίνουν ότι όποιος έχει ένα από τα σημάδια θα αναπτύξει Πάρκινσον. Δείχνουν, πάντως, ότι έχει σημασία η από κοινού εκτίμηση ενοχλήσεων που εκ πρώτης όψεως δεν ταιριάζουν μεταξύ τους.
Τρία χαρακτηριστικά πέρα από την κίνηση
Στην πρώτη μελέτη, που δημοσιεύθηκε το 2025, ερευνητές της Σχολής Δημόσιας Υγείας T.H. Chan του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ και συνεργαζόμενων αμερικανικών ιδρυμάτων παρακολούθησαν 6.108 άνδρες. Έλεγχαν επανειλημμένα χαρακτηριστικά που ενδέχεται να προηγούνται της νόσου. Η έρευνα κράτησε κατά μέσο όρο 3,4 χρόνια και στο διάστημα αυτό 103 συμμετέχοντες διαγνώστηκαν με Πάρκινσον.
Η προσοχή στράφηκε σε τρία μη κινητικά χαρακτηριστικά: τη δυσκοιλιότητα, τη διαταραχή συμπεριφοράς στον ύπνο REM, τη φάση όπου τα όνειρα είναι πολύ έντονα, και τη μειωμένη όσφρηση. Όταν συνυπήρχαν και τα τρία, ο κίνδυνος διάγνωσης Πάρκινσον μέσα στα επόμενα τρία χρόνια ήταν 23 φορές υψηλότερος σε σχέση με άνδρες που δεν είχαν κανένα από τα χαρακτηριστικά.
Οκτώ σημάδια πριν από τη διάγνωση
Δεύτερη και πολύ μεγαλύτερη μελέτη, δημοσιευμένη την ίδια χρονιά στο «npj Parkinson’s Disease», στηρίχθηκε σε δεδομένα της βρετανικής βιοϊατρικής βάσης UK Biobank. Ερευνητές με επικεφαλής επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο Fudan της Κίνας εξέτασαν 501.475 ανθρώπους που δεν είχαν διάγνωση Πάρκινσον στην αρχή. Αξιολόγησαν οκτώ πιθανά πρόδρομα χαρακτηριστικά: κατάθλιψη, διαταραχή συμπεριφοράς στον ύπνο REM, ακράτεια ούρων, στυτική δυσλειτουργία στους άνδρες, δυσκοιλιότητα, άγχος, ορθοστατική υπόταση και απώλεια όσφρησης.
Όσοι συγκέντρωναν τουλάχιστον τρία από τα χαρακτηριστικά αυτά είχαν 3,12 φορές υψηλότερο κίνδυνο να εμφανίσουν τη νόσο, αν ήταν άνδρες, και 2,71 φορές υψηλότερο, αν ήταν γυναίκες, σε σύγκριση με όσους δεν είχαν κανένα.
Η σύνδεση ήταν ακόμη πιο έντονη όταν η διάγνωση ήρθε μέσα στα πρώτα έξι χρόνια παρακολούθησης. Τότε ο κίνδυνος ήταν 10,5 φορές υψηλότερος για όσους είχαν τουλάχιστον τρία πρόδρομα χαρακτηριστικά. Πέρα από την εξαετία, η συσχέτιση αυτή δεν εντοπίστηκε.
Πέντε στοιχεία στον τρόπο βάδισης
Τα ευρήματα δεν εξαντλούνται εκεί. Άλλη έρευνα, που δημοσιεύθηκε τον Αύγουστο του 2026 στο «Journal of Neural Transmission», ανέλυσε στοιχεία 73.413 συμμετεχόντων της UK Biobank. Οι συμμετέχοντες φορούσαν στον καρπό ειδική συσκευή καταγραφής της κίνησης για επτά ημέρες. Με αλγόριθμο, επιστήμονες από την Αυστραλία και το Ηνωμένο Βασίλειο αξιολόγησαν 17 ψηφιακούς δείκτες βάδισης και παρακολούθησαν την υγεία τους για διάστημα έως και δέκα ετών. Από τους 73.294 που δεν είχαν Πάρκινσον στην αρχική αξιολόγηση, 314 έλαβαν διάγνωση όσο διαρκούσε η παρακολούθηση.
Η ανάλυση εντόπισε πέντε χαρακτηριστικά βάδισης που συνδέονταν με μεταγενέστερη διάγνωση: λιγότερα βήματα την ημέρα, χαμηλότερη μέγιστη ταχύτητα βάδισης, μεταβολές στην κανονικότητα των βημάτων, σπανιότερο περπάτημα για παρατεταμένα διαστήματα χωρίς διακοπή και περισσότερο χρόνο κατά τον οποίο τα χέρια έμεναν σταθερά αντί να κινούνται φυσιολογικά στο βάδισμα. Οι διαφορές αυτές μπορούσαν να ανιχνευθούν ακόμη και 6,8 χρόνια πριν από την κλινική διάγνωση.
Στην αναζήτηση βιολογικών δεικτών που θα μπορούσαν να αποκαλύψουν τη νόσο πριν από τα κλασικά συμπτώματα συμμετέχει και η Ελλάδα. Η Α’ Νευρολογική Κλινική του ΕΚΠΑ στο Αιγινήτειο Νοσοκομείο μετέχει στη διεθνή ερευνητική πρωτοβουλία PPMI (Parkinson’s Progression Markers Initiative), την οποία χρηματοδοτεί το ίδρυμα Michael J. Fox.
Οι προσπάθειες αυτές για την κατανόηση της εξέλιξης της νόσου συμπίπτουν με περίοδο κατά την οποία τα περιστατικά Πάρκινσον αυξάνονται ραγδαία παγκοσμίως. Πάνω από 10 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν με τη νόσο, ενώ μελέτη που δημοσιεύτηκε στο «British Medical Journal» προβλέπει αύξηση 112% από το 2021 έως το 2050. Για την Ελλάδα, έρευνα του 2025 με βάση δεδομένα της ΗΔΙΚΑ καταγράφει, σε μία πενταετία (2020-2025), περισσότερους από 70.000 ασθενείς, με περίπου 5.000 νέες διαγνώσεις κάθε χρόνο.

































