Την Τετάρτη ο πρόεδρος της Κίνας, Σι Τζινπίνγκ, δεσμεύθηκε να αντιταχθεί στον εμπορικό προστατευτισμό. Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν, από την πλευρά του, άσκησε κριτική στις κυρώσεις της Δύσης. Με τις τοποθετήσεις τους οι δύο ηγέτες έθεσαν το πλαίσιο για την τριμερή συνάντηση μεγάλης βαρύτητας με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ.
Μίλησαν στη σύνοδο κορυφής του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού (APEC), στη Σενζέν, την κινεζική μητρόπολη της τεχνολογίας. Οι ομιλίες έγιναν λίγες ώρες πριν από την άφιξη του Τραμπ στην Κίνα, έπειτα από τις συναντήσεις του με σημαντικούς περιφερειακούς συμμάχους στη Μανίλα, νωρίτερα αυτή την εβδομάδα.
Στο αεροδρόμιο τον υποδέχθηκε ο ίδιος ο Σι. Η κίνηση δεν είναι συνηθισμένη, καθώς οι Κινέζοι πρόεδροι σπάνια καλωσορίζουν αυτοπροσώπως επισκέπτες ηγέτες μόλις φτάνουν. Έτσι ανταπέδωσε τη χειρονομία του Αμερικανού προέδρου στην αεροπορική βάση Joint Base Andrews τον Σεπτέμβριο, στην προηγούμενη συνάντησή τους. Ακολούθησε σύντομος εναγκαλισμός και λίγες κουβέντες, προτού οι δύο ηγέτες διασχίσουν το κόκκινο χαλί προς τις αυτοκινητοπομπές τους.
Οι δύο πρόεδροι θα μετάσχουν στην κοινή φωτογράφιση των συμμετεχόντων στη σύνοδο του APEC και θα καθίσουν σε επίσημο δείπνο με τους υπόλοιπους ηγέτες.
Η τριμερής την Πέμπτη
Την Πέμπτη θα συναντηθούν με τον Πούτιν στο περιθώριο της συνόδου. Στην ατζέντα μπορεί να συμπεριληφθούν ο πόλεμος της Ρωσίας με την Ουκρανία και ο πόλεμος των ΗΠΑ στο Ιράν, καθώς και άλλα σημεία έντασης: το εμπόριο, η τεχνητή νοημοσύνη και τα πυρηνικά όπλα.
Η συνάντηση έχει φέρει στον νου τη Διάσκεψη της Γιάλτας του 1945, με συμμετοχή των ΗΠΑ, της Βρετανίας και της Σοβιετικής Ένωσης. Εκεί θεσμοθετήθηκαν σφαίρες επιρροής και μπήκαν οι βάσεις της μεταπολεμικής διεθνούς τάξης. Το όνομα της διάσκεψης έγινε έκτοτε συνώνυμο συμφωνιών μεγάλων δυνάμεων που επιβάλλονται σε μικρότερες χώρες.
Παράλληλα, σε ορισμένες ευρωπαϊκές και ασιατικές πρωτεύουσες έχει εκφραστεί ανησυχία. Φοβούνται ότι οι ισχυρότερες στρατιωτικές δυνάμεις του κόσμου θα αγνοήσουν τα συμφέροντά τους.
Έκκληση Σι για ελεύθερο και ανοικτό εμπόριο
Στην ομιλία με την οποία άνοιξε τη συζήτηση, ο Σι ζήτησε στήριξη σε αυτό που αποκάλεσε «ελεύθερο και ανοικτό εμπόριο». Επιδίωξε να παρουσιάσει την Κίνα ως σταθερό εταίρο διεθνώς, σε αντιδιαστολή με τις ΗΠΑ, οι οποίες έχουν αυξήσει τους δασμούς και έχουν υιοθετήσει πιο δυναμική εξωτερική πολιτική επί Τραμπ.
Οι δηλώσεις ήρθαν μετά την ανακοίνωση της Ουάσιγκτον για νέους περιορισμούς στην πρόσβαση της Κίνας σε προηγμένα μικροτσίπ τεχνητής νοημοσύνης, από εταιρείες όπως η Nvidia. Το βήμα αυτό ενδέχεται να περιπλέξει ακόμη περισσότερο την εύθραυστη εμπορική εκεχειρία με το Πεκίνο. Η Κίνα έχει δεσμευθεί να ανταποδώσει τα μέτρα.
Ενώπιον επιχειρηματικών στελεχών, ο Σι υποστήριξε ότι χρειάζεται σταθερή υπεράσπιση του πολυμερούς εμπορικού συστήματος που βασίζεται σε κανόνες και έχει επίκεντρο τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου. Ζήτησε επίσης να στηριχθούν το ελεύθερο και ανοικτό εμπόριο και οι επενδύσεις και να μείνουν σταθερές και απρόσκοπτες οι παγκόσμιες αλυσίδες της βιομηχανίας και του εφοδιασμού.
Οι εμπορικοί εταίροι της Κίνας στη Δύση την επικρίνουν επειδή συγκεντρώνει ετήσια εμπορικά πλεονάσματα άνω του ενός τρισεκατομμυρίου δολαρίων. Το αποδίδουν σε πολιτικές που στηρίζουν τον μεταποιητικό τομέα σε βάρος των καταναλωτών της.
Το Πεκίνο απαντά ότι το μοντέλο ανάπτυξής του αρμόζει σε οικονομία που ακόμη επιχειρεί να καλύψει την απόσταση από τις πλουσιότερες χώρες του κόσμου. Η Ουάσιγκτον, οι Βρυξέλλες και άλλες πρωτεύουσες ανησυχούν, όμως, ότι η δεσπόζουσα θέση της Κίνας στις αλυσίδες εφοδιασμού τής προσφέρει γεωπολιτική ισχύ και επιρροή. Θεωρούν, επιπλέον, ότι οι πολιτικές της απειλούν τις βιομηχανίες και τις θέσεις εργασίας τους.
Ο Σι δήλωσε ότι η Κίνα θα συνεχίσει τις επενδύσεις στη βιομηχανική της βάση και την ανάπτυξη νέων τεχνολογιών, με οφέλη και για άλλες χώρες. Η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο, πρόσθεσε, θα μειώσει τους δασμούς και θα ανοίξει περαιτέρω τις αγορές της, ενώ θα αντισταθεί στον προστατευτισμό και στη μονομέρεια.
Το μήνυμα αυτό είναι πιθανό να βρει απήχηση σε πολλές χώρες του Παγκόσμιου Νότου, εκτίμησε ο Τζορτζ Τσεν, εταίρος και επικεφαλής του τομέα ψηφιακής στρατηγικής στον οργανισμό The Asia Group. Κατά τον ίδιο, ενισχύει την προσπάθεια του Πεκίνου να διαφοροποιήσει τη δική του τεχνολογική στρατηγική από εκείνη της Ουάσιγκτον.
Το ταξίδι του Τραμπ στην Ασία είναι το πρώτο μετά την ήττα του Ρεπουμπλικανικού Κόμματός του στις ενδιάμεσες εκλογές. Περισσότερη ένταση προσθέτουν καταγγελίες που αφορούν τον ιδρυτή της Nvidia, Τζένσεν Χουάνγκ, και έναν ύποπτο για κατασκοπεία υπέρ της Κίνας.
Οι περισσότεροι αναλυτές εκτιμούν, παρ' όλα αυτά, ότι η Ουάσιγκτον και το Πεκίνο θα διατηρήσουν σχετικά σταθερές σχέσεις. Μετά τη Σενζέν, ο Τραμπ και ο Σι αναμένεται να πραγματοποιήσουν στο Μαϊάμι, τον Δεκέμβριο, την τέταρτη συνάντησή τους μέσα στη χρονιά, στο πλαίσιο της συνόδου της Ομάδας των 20 (G20).
Ταπεινωτική παρακμή της Ευρώπης, κατά τον Πούτιν
Ο Πούτιν μίλησε μετά τον Σι. Είχε προηγηθεί σοβαρό πλήγμα της Ουκρανίας στη ρωσική πολεμική προσπάθεια, με ζημιές στη ζωτικής σημασίας οδική γέφυρα του Κερτς, που ενώνει την Κριμαία με τη Ρωσία, μέσα στον τετραετή πόλεμο.
Στην ομιλία του αναφέρθηκε στις δυτικές δυνάμεις ως «πρώην ηγεμονικές δυνάμεις».
Η Ευρώπη, υποστήριξε, βρίσκεται σε «ταπεινωτική παρακμή». Οι κυρώσεις σε βάρος της Ρωσίας, που επιβλήθηκαν μετά την εισβολή του στην Ουκρανία, είχαν κατά τον ίδιο το αντίθετο αποτέλεσμα από το επιδιωκόμενο.
Η εμπειρία, είπε, έδειξε ότι τα παραδοσιακά μέσα οικονομικής κυριαρχίας και de facto εξαναγκασμού έχουν χάσει σε μεγάλο βαθμό τη δυναμική τους, καθώς δεν διαθέτουν πια την ίδια αποτρεπτική ισχύ.
Κυρώσεις, δασμοί και περιορισμοί στις εξαγωγές μπορούν ακόμη, πρόσθεσε, να ασκούν κάποιον βαθμό αποτρεπτικής πίεσης. Δεν μπορούν, όμως, να σταματήσουν την ανάπτυξη και ακόμη λιγότερο να συντρίψουν τις οικονομίες των ανταγωνιστών.
Στη διμερή συνάντηση που ακολούθησε, Σι και Πούτιν εξήραν τη στενή συνεργασία τους. Δεσμεύθηκαν να προωθήσουν επιπλέον μέτρα που ενισχύουν έναν «πολυπολικό κόσμο».
Στη Μανίλα ο Τραμπ δεσμεύθηκε να εμβαθύνει την αμυντική συνεργασία με τις Φιλιππίνες. Η δέσμευση δόθηκε εν μέσω αυξανόμενης έντασης στις σχέσεις τους με το Πεκίνο, λόγω των αμφισβητούμενων περιοχών στη Νότια Σινική Θάλασσα.
Νωρίτερα είχε αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο συνάντησης με τον ηγέτη της Βόρειας Κορέας, Κιμ Γιονγκ Ουν, στην Κίνα. Επιβεβαίωση δεν έχει υπάρξει.
Μέσα στην εβδομάδα το Κρεμλίνο απέρριψε τους παραλληλισμούς με τη Διάσκεψη της Γιάλτας, κάνοντας λόγο για «παιχνίδια πολιτικών επιστημόνων». Υποστήριξε, πάντως, ότι η συνάντηση θα έχει σημαντικό αντίκτυπο στις παγκόσμιες υποθέσεις. Το Πεκίνο δήλωσε ότι η τριμερής θα συμβάλει στην προώθηση της παγκόσμιας ειρήνης.
Την Τρίτη η Ταϊβάν και η Ιαπωνία κατήγγειλαν ότι ρωσικά αεροσκάφη παραβίασαν τον εναέριο χώρο τους.
Ο Πούτιν χαρακτήρισε τον κόσμο «ταραγμένο». Οι διαφωνίες, είπε, μπορούν να αντιμετωπιστούν «μέσα από το τραπέζι των διαπραγματεύσεων».
Γι' αυτό και προσδοκά, όπως δήλωσε, σημαντικά οφέλη από την επικείμενη τριμερή συνάντηση.

































