Διακοπή άνω των 21 ωρών στο Microsoft 365 έπληξε υπηρεσίες σε πολλές χώρες

Από το βράδυ της Πέμπτης ως την Παρασκευή, εκατομμύρια άνθρωποι σε όλον τον κόσμο βρέθηκαν ξαφνικά χωρίς πρόσβαση στο ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, στις ομαδικές συνομιλίες και στις διαδικτυακές συναντήσεις που είχαν προγραμματίσει, μέσα σε ένα κενό χωρίς προηγούμενο.

Η κατάρρευση των υπηρεσιών Microsoft 365 απλώθηκε σαν ντόμινο και ακινητοποίησε κρίσιμες υποδομές, επιχειρήσεις, κρατικές υπηρεσίες, αλλά και εργαζομένους του ίδιου του αμερικανικού τεχνολογικού ομίλου. Η διακοπή ξεπέρασε τις 21 ώρες. Τα πρώτα ουσιαστικά σημάδια επαναφοράς φάνηκαν λίγο πριν από το μεσημέρι της Παρασκευής, ώρα Γκρίνουιτς. Ως τότε είχαν ήδη πληγεί η Βουλή των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ, μια αυστραλιανή υπηρεσία πληροφοριών, αεροπορικές εταιρείες στην Ινδία, κυβερνητικοί φορείς στην Ευρώπη, καθώς και η αστυνομία, τα ασθενοφόρα και νοσοκομεία στη Βρετανία.

Σε ανάλυση για τα αίτια και τις συνέπειες, ο Guardian στρέφει την προσοχή στην εξάρτηση ολόκληρων κρατών από λίγους αμερικανικούς τεχνολογικούς κολοσσούς, την οποία περιγράφει ως θεμελιώδη και άκρως επικίνδυνη. Το βρετανικό μέσο σημειώνει ότι το περιστατικό θέτει πιεστικά ερωτήματα για την ανθεκτικότητα των διαδικτυακών υπηρεσιών το 2026, την ώρα που η εταιρεία συνεχίζει εντατικές έρευνες για την ακριβή αιτία. Η Microsoft έχει διευκρινίσει ότι δεν πρόκειται για κυβερνοεπίθεση, αλλά για εξαιρετικά σοβαρό σφάλμα παραμετροποίησης. Ο αντίκτυπος ήταν παγκόσμιος, η επαναφορά όμως δεν προχώρησε με τον ίδιο ρυθμό παντού. Κάποιοι χρήστες απέκτησαν ξανά πρόσβαση νωρίτερα από άλλους, ενώ η εταιρεία ανέφερε σταδιακή μείωση του φόρτου αναμονής στα email, που πλησίαζαν σταδιακά τα κανονικά επίπεδα.

Η πορεία της βλάβης και η αλυσιδωτή πτώση των διακομιστών

Η αρχή τοποθετείται γύρω στις 6 το απόγευμα της Πέμπτης, ώρα Γκρίνουιτς. Τότε η πλατφόρμα καταγραφής προβλημάτων Down Detector γέμισε αναφορές χρηστών για δυσλειτουργίες στο Microsoft 365, την ευρέως χρησιμοποιούμενη σουίτα λογισμικού στο cloud, με εφαρμογές όπως τα Teams, Word, Excel, PowerPoint και Outlook. Η Infoblox, εταιρεία ερευνών, έδωσε στοιχεία σύμφωνα με τα οποία η διακοπή κράτησε περισσότερο από 21 ώρες, με την ουσιαστική ανάκαμψη να σημειώνεται στις 11:20 το πρωί της Παρασκευής.

Ως το πρωί εκείνης της ημέρας, η Microsoft είχε εντοπίσει τον πυρήνα της βλάβης στο Microsoft Exchange, την υπηρεσία ηλεκτρονικού ταχυδρομείου που στηρίζει το Outlook. Την ίδια ώρα, συναντήσεις και συνομιλίες στο Teams είχαν ήδη αρχίσει να επανέρχονται σε κανονικούς ρυθμούς. Μέχρι το μεσημέρι, ώρα Βρετανίας, η εταιρεία μιλούσε για «ενθαρρυντική πρόοδο ανάκαμψης» στην Ευρώπη και για αισθητές βελτιώσεις στη Βόρεια Αμερική και στην περιοχή Ασίας-Ειρηνικού. Για την Ιαπωνία, η κατάσταση χαρακτηρίστηκε «σταθερή».

Οι πρώτες υποψίες για κακόβουλη ενέργεια κρίθηκαν απολύτως δικαιολογημένες, κυρίως επειδή τις τελευταίες εβδομάδες ευρωπαϊκοί οργανισμοί έχουν δεχθεί σειρά κυβερνοεπιθέσεων. Η επίσημη εξήγηση, όμως, απέκλεισε αυτό το ενδεχόμενο. Οι ενδείξεις δείχνουν ότι αφετηρία ήταν μια ενημέρωση παραμετροποίησης, που υπερφόρτωσε ορισμένους διακομιστές και τους έβγαλε εκτός λειτουργίας.

Η απόπειρα διόρθωσης επιδείνωσε την εικόνα. Διακομιστές που επέστρεψαν προσωρινά στο διαδίκτυο έπαψαν γρήγορα να αποκρίνονται, μόλις η κίνηση άρχισε να γυρίζει μαζικά. Ακολούθησε κλασικό φαινόμενο χιονοστιβάδας. Καθώς κάποιοι διακομιστές έπεφταν, ο όγκος των δεδομένων διοχετευόταν απότομα στους υπόλοιπους και δημιουργούσε ανυπέρβλητη συμφόρηση σε όσους παρέμεναν ενεργοί. Για να διαπιστώσουν τι ακριβώς κατέρριπτε το σύστημα, οι μηχανικοί περιόρισαν δραστικά την κίνηση προς τους πληγέντες διακομιστές σε συγκεκριμένες τοποθεσίες. Σε ορισμένες περιπτώσεις επανέφεραν και παλαιότερη έκδοση λογισμικού, ώστε να ελέγξουν αν έτσι θα λυνόταν το πρόβλημα.

Ασυνήθιστη διάρκεια και πλήγμα σε δημόσιες υπηρεσίες

Για υπηρεσία τόσο κρίσιμη όσο το Microsoft 365, μια τόσο μακρά διακοπή θεωρείται εξαιρετικά ασυνήθιστη. Η εταιρεία δεν έχει εξηγήσει αναλυτικά γιατί η αποκατάσταση άργησε τόσο. Ειδικοί εκτιμούν ότι το εμπόδιο βρισκόταν στη διαδικασία των διορθωτικών ενημερώσεων. Οι επισκευασμένοι διακομιστές ξανάπεφταν και οι τεχνικοί αναζητούσαν πολύπλοκες εναλλακτικές, ξοδεύοντας πολύ περισσότερο χρόνο από τον αναμενόμενο ώσπου να σταθεροποιηθεί το δίκτυο.

Ο Στίβεν Μέρντοχ, καθηγητής μηχανικής ασφαλείας στο University College του Λονδίνου (UCL), είπε ότι περισσότερα στοιχεία θα βγουν στο φως τις επόμενες εβδομάδες. «Δεν γνωρίζουμε τι ακριβώς πήγε στραβά, και θα χρειαστούν εβδομάδες για να το ανακαλύψουμε», ανέφερε. Πρόσθεσε ότι οι τεχνικοί που ασχολούνται με τη βλάβη είναι τόσο απασχολημένοι με την επιδιόρθωση ώστε δεν μπορούν ακόμη να περιγράψουν την ακριβή αιτία. Κατά τον ίδιο, διακοπή τέτοιου μεγέθους προκύπτει συνήθως από απρόσμενη αλληλεπίδραση μεταξύ συστημάτων. Κάθε σύστημα χωριστά μπορεί να είναι καλά κατανοητό, οι σχέσεις τους όμως είναι εξαιρετικά σύνθετες και συχνά βρίσκονται πίσω από τόσο μεγάλες καταρρεύσεις. «Είναι πολύ δύσκολο να χτίσεις ένα πολύπλοκο σύστημα χωρίς να υπάρχει κάποιος κίνδυνος αστοχίας», είπε, δείχνοντας έναν βαθύτερο συστημικό κίνδυνο.

Το πλήγμα ήταν σαρωτικό και δεν άφησε ήπειρο έξω. Στο Ηνωμένο Βασίλειο επλήγησαν αστυνομικές υπηρεσίες, η Τράπεζα της Αγγλίας και σχολεία, μαζί με ασθενοφόρα και το Εθνικό Σύστημα Υγείας (NHS), που δεσμεύεται με κρίσιμη πενταετή σύμβαση για τη χρήση του Microsoft 365. Η βρετανική κυβέρνηση δήλωσε ότι συνεργαζόταν στενά με την εταιρεία για να αποτιμήσει τις επιπτώσεις και διαβεβαίωσε ότι υπήρχαν ισχυρά σχέδια έκτακτης ανάγκης. Στην Αυστραλία, άνθρωποι που βασίζονται στην πλατφόρμα ανέφεραν ότι δεν μπορούσαν καθόλου να ανοίξουν τα εισερχόμενά τους. Η λειτουργία πάγωσε σε δήμους, ομοσπονδιακές υπηρεσίες, δικαστήρια και εκπαιδευτικά ιδρύματα.

Παρόμοια ήταν η εικόνα σε όλη την Ευρώπη. Κυβερνητικές υπηρεσίες σε Ολλανδία, Βέλγιο, Γερμανία και Γαλλία αντιμετώπισαν πολύ σοβαρά προβλήματα επικοινωνίας. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα γαλλικού δήμου που εξέδωσε οδηγία προς τους κατοίκους να επικοινωνούν αποκλειστικά τηλεφωνικά σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης. Στην Ιαπωνία, κρατικές υπηρεσίες και ιδιωτικές εταιρείες επλήγησαν τόσο ώστε ορισμένοι υπάλληλοι είπαν ότι γύρισαν στην παρωχημένη αποστολή φαξ. Η ιαπωνική ναυτιλιακή Sagawa Express ανέστειλε τις διαδικτυακές κρατήσεις σε αεροδρόμια και σιδηροδρομικούς σταθμούς, ενώ η μεγάλη φαρμακευτική Taisho διεκπεραίωνε τις παραγγελίες τηλεφωνικά. Στις ΗΠΑ εκτός ψηφιακής λειτουργίας βρέθηκαν δικαστήρια στο Μέιν, η Βουλή των Αντιπροσώπων και πόλεις στο Κολοράντο και τη Φλόριντα. Στην Ασία, οι ινδικές αεροπορικές IndiGo και Akasa Air, καθώς και ταϊβανέζικες εταιρείες ασφαλείας, ασφάλισης ζωής και διαχείρισης κεφαλαίων, ανέφεραν εκτεταμένες διαταραχές.

Εξάρτηση από αμερικανικό cloud, εφεδρείες και τεχνητή νοημοσύνη

Το περιστατικό έφερε ξανά, και με τον πιο ηχηρό τρόπο, τη συζήτηση για την επικίνδυνη εξάρτηση της παγκόσμιας κοινότητας από υπηρεσίες cloud που παρέχουν τρεις μεγάλοι αμερικανικοί όμιλοι: η Amazon, η Google και η Microsoft. Βρετανοί πολιτικοί και αναλυτές τονίζουν ότι η εξάρτηση αυτή γίνεται διαρκώς μεγαλύτερη πηγή ανησυχίας ύστερα από κάθε σοβαρό μπλακάουτ. Το πρόβλημα έχει οξυνθεί και από την εχθρική στάση της κυβέρνησης Τραμπ προς την Ευρώπη, γεωπολιτικό δεδομένο που έχει ωθήσει ορισμένες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να αναζητούν σοβαρά λύσεις εκτός αμερικανικού λογισμικού, ώστε να διασφαλίσουν την ψηφιακή τους ανεξαρτησία.

Όπως υποδηλώνει και το όνομα Microsoft 365, ο σύγχρονος κόσμος έχει εθιστεί στην ιδέα ότι οι διαδικτυακές υπηρεσίες είναι διαθέσιμες όλο το 24ωρο, επτά ημέρες την εβδομάδα. Αφού το λογισμικό δεν εγκαθίσταται πια τοπικά στους προσωπικούς υπολογιστές, αλλά φιλοξενείται κεντρικά σε διακομιστές μιας εταιρείας, τέτοιες διακοπές, σύμφωνα με την ανάλυση, είναι μαθηματικά βέβαιο ότι θα συνεχιστούν. Τις περισσότερες φορές είναι σύντομες. Η πορεία των τελευταίων ετών, από το περιστατικό με την PHP ως την πολυσυζητημένη κατάρρευση της Crowdstrike και των τηλεπικοινωνιακών παρόχων, δείχνει πόσο διαφορετικές και απρόβλεπτες μπορεί να είναι οι αφορμές μιας μαζικής ψηφιακής παράλυσης. Τα κομμάτια που κρατούν σήμερα τις υπηρεσίες στο διαδίκτυο είναι αμέτρητα, όμως η πτώση έστω και ενός έχει συνέπειες πολύ μεγαλύτερες από ό,τι στο παρελθόν.

Σε αυτό το περίπλοκο τοπίο, ο Μαρκ Γκρέγκορι, αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο RMIT της Αυστραλίας, τόνισε την επιτακτική ανάγκη οι ενημερώσεις να δοκιμάζονται ενδελεχώς πριν κυκλοφορήσουν στα ζωντανά δίκτυα. Οι δοκιμές αυτές, εξήγησε, πρέπει να συνδυάζονται με τους πρόσθετους ελέγχους ασφαλείας που οφείλουν να κάνουν οι εταιρείες, ώστε οι υπηρεσίες τους να μένουν προστατευμένες από κακόβουλους παράγοντες. Οι απειλές μεγαλώνουν διαρκώς, καθώς οι επιτιθέμενοι διαθέτουν πλέον εξελιγμένα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, ικανά να εντοπίζουν τρωτά σημεία και ευπάθειες πολύ ταχύτερα από κάθε προηγούμενη περίοδο.

Από εκεί προκύπτει το ερώτημα αν, όταν πέφτουν οι βασικές υπηρεσίες, θα έπρεπε να υπάρχουν εναλλακτικές ασφαλείας. Ο Γκρέγκορι προτείνει οι εταιρείες που στηρίζονται σε συστήματα όπως το Microsoft 365 να διαθέτουν οπωσδήποτε εφεδρικές επιλογές, για παράδειγμα το Gmail της Google. Άλλοι αναλυτές του κλάδου προκρίνουν τη στροφή σε δωρεάν εναλλακτικές ανοιχτού κώδικα του Office, όπως το LibreOffice. Παρά τις συνεχείς προειδοποιήσεις, τις τελευταίες ώρες έγινε απολύτως σαφές ότι πάρα πολλές επιχειρήσεις και κυβερνητικοί οργανισμοί στον κόσμο δεν έχουν αξιόπιστα αντίγραφα ασφαλείας ή σχέδια έκτακτης ανάγκης.

Ο Ντάριο Μάιστο, έμπειρος αναλυτής της εταιρείας ερευνών Forrester, παρατήρησε ότι το μπλακάουτ αντιπροσωπεύει «το τέλειο οιονεί φυσικό πείραμα για τον έλεγχο αντοχής μιας οργάνωσης, και ίσως μιας ολόκληρης ηπείρου, απέναντι στην ψηφιακή κυριαρχία». Η κρίση, κατά τον ίδιο, αναγκάζει τις κυβερνήσεις να αναλογιστούν πολύ σοβαρά τι θα μπορούσε να συμβεί στην παγκόσμια οικονομία αν οι υπηρεσίες αλληλογραφίας και βασικά εργαλεία παραγωγικότητας, όπως το Copilot, διακόπτονταν οριστικά.

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow