Νέες κατευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για κιτ επιβίωσης και ετοιμότητα 72 ωρών

Ποια είναι η χρησιμότητα ενός κιτ επιβίωσης και γιατί, κατά την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι πολίτες χρειάζεται να μπορούν να καλύπτουν τις βασικές ανάγκες τους για τουλάχιστον 72 ώρες, αν προκύψει έκτακτη ανάγκη;

Με αφορμή τη δημόσια συζήτηση για τις νέες κατευθυντήριες γραμμές προετοιμασίας των Ευρωπαίων σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, πηγές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής απάντησαν σε ερωτήματα του Αθηναϊκού-Μακεδονικού Πρακτορείου Ειδήσεων. Ανέπτυξαν τη φιλοσοφία των κατευθύνσεων και εξήγησαν γιατί δίνεται βάρος στην 72ωρη αυτάρκεια των πολιτών.

Ως βασική μεταβολή περιγράφουν τη μετάβαση από τον στρατηγικό σχεδιασμό στην καθημερινή εφαρμογή, με στόχο να διαμορφωθεί κοινή κουλτούρα ετοιμότητας σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή κοινωνία.

Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές παρουσιάστηκαν στις 3 Νοεμβρίου 2026 από την επίτροπο Ισότητας, Ετοιμότητας και Διαχείρισης Κρίσεων Hadja Lahbib, λίγες ημέρες πριν, στο Ευρωπαϊκό Φόρουμ Πολιτικής Προστασίας. Αρμόδιες πηγές διευκρινίζουν ότι είχαν προαναγγελθεί ως προτεινόμενες δράσεις της Στρατηγικής Ετοιμότητας της ΕΕ του Μαρτίου του 2025. Η Επιτροπή, προσθέτουν, υλοποιεί τη δέσμευση και περνά στο επόμενο βήμα της ίδιας προσπάθειας, εξειδικεύοντας τις ενέργειες που απαιτούνται ώστε η ετοιμότητα των πολιτών να ενισχυθεί συστηματικά σε όλα τα κράτη μέλη.

Τη σημασία της καλύτερης προετοιμασίας απέναντι σε κάθε είδους κρίση, είτε οφείλεται σε φυσικά φαινόμενα είτε σε ανθρώπινες διεργασίες και δράσεις, υπογραμμίζει ο πρόεδρος του ΟΑΣΠ και ομότιμος καθηγητής Δυναμικής Τεκτονικής, Εφαρμοσμένης Γεωλογίας και Διαχείρισης Φυσικών Καταστροφών του ΕΚΠΑ, Ευθύμης Λέκκας. Αποτιμά θετικά τις συστάσεις της ΕΕ, σημειώνοντας ωστόσο ότι δεν εμπεριέχουν σε καμία περίπτωση λογική εκφοβισμού.

Όπως ανακοίνωσε η Κομισιόν, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με κρίσεις που γίνονται ολοένα συχνότερες και πιο σύνθετες, και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εντείνει τις προσπάθειες για ισχυρότερη ετοιμότητα σε όλη την ΕΕ. Στο πλαίσιο αυτό, η επίτροπος Ισότητας, Ετοιμότητας και Διαχείρισης Κρίσεων Hadja Lahbib παρουσίασε στις 3 Νοεμβρίου 2026 νέες κατευθυντήριες γραμμές, με σκοπό να προετοιμαστούν οι άνθρωποι και οι κοινότητες για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.

Οι τέσσερις άξονες στους οποίους εστιάζουν

• 72ωρη αυτάρκεια των πολιτών
• εκπαίδευση στην ετοιμότητα από μικρή ηλικία
• συμπερίληψη των ατόμων με αναπηρία
• αποτελεσματικότερη ενημέρωση για κινδύνους και απειλές

Πηγές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής υπογραμμίζουν στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι η Επιτροπή δεν περιορίζεται στην επανάληψη των προτεινόμενων δράσεων του 2025. Στο πλαίσιο της Στρατηγικής για την Ένωση Ετοιμότητας, που παρουσιάστηκε το 2025, είχε ήδη αναλάβει τη δέσμευση να καταρτίσει κατευθυντήριες γραμμές για αυτάρκεια των πολιτών επί τουλάχιστον 72 ώρες. Με τα νέα κείμενα υλοποιεί τη δέσμευση και προχωρά στο επόμενο στάδιο της ίδιας προσπάθειας, προσδιορίζοντας τις δράσεις που χρειάζονται για συστηματική ενίσχυση της ετοιμότητας των πολιτών σε όλα τα κράτη μέλη. Οι σύγχρονες κρίσεις, αναφέρουν, μπορούν να προκαλέσουν ταυτόχρονες διακοπές σε βασικές υπηρεσίες, όπως η ηλεκτροδότηση, η υδροδότηση, οι επικοινωνίες και οι αλυσίδες εφοδιασμού. Τις πρώτες ώρες μιας έκτακτης κατάστασης, οι αρμόδιες αρχές ενδέχεται να χρειαστούν χρόνο ώστε να οργανώσουν την απόκρισή τους και να φτάσουν στις πληγείσες περιοχές.

Ο πρώτος άξονας, η 72ωρη αυτάρκεια, αφορά τη βοήθεια προς τους ανθρώπους για την κάλυψη των βασικών αναγκών τους κατά τις τρεις πρώτες ημέρες μιας έκτακτης ανάγκης, ενώ κινητοποιείται δημόσια συνδρομή. Σε αυτήν εντάσσονται βασικές προμήθειες έκτακτης ανάγκης και σακίδια έκτακτης ανάγκης, στα οποία μπορούν να περιλαμβάνονται, για παράδειγμα, αποθέματα νερού, τροφίμων και φαρμάκων, καθώς και εναλλακτικά μέσα θέρμανσης, ψύξης και φωτισμού.

Πηγές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναφέρουν ότι, στην πράξη, οι πολίτες θα ενθαρρύνονται να κρατούν βασικά αποθέματα νερού, τροφίμων και φαρμάκων και ταυτόχρονα να αποκτούν δεξιότητες, όπως οι πρώτες βοήθειες και η διαχείριση έκτακτων καταστάσεων.

Προσθέτουν ότι η ετοιμότητα θα ενσωματωθεί στα σχολικά προγράμματα, ώστε τα παιδιά να μαθαίνουν να αναγνωρίζουν κινδύνους, να αξιολογούν πληροφορίες και να γνωρίζουν πώς να ζητούν βοήθεια.

Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στην προσβασιμότητα των προειδοποιήσεων και των διαδικασιών εκκένωσης για τα άτομα με αναπηρία, καθώς και στην προστασία των πολιτών από την παραπληροφόρηση και τα deepfakes.

Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι οι νέες κατευθυντήριες γραμμές, που δημοσιεύθηκαν στις 3 Νοεμβρίου 2026, είχαν προαναγγελθεί ως προτεινόμενες δράσεις της Στρατηγικής Ετοιμότητας της ΕΕ του Μαρτίου του 2025 και τις μετατρέπουν σε συγκεκριμένα μέτρα. Προσθέτουν ότι, πριν από την εκπόνησή τους, η Επιτροπή διοργάνωσε, μεταξύ άλλων, σειρά τεχνικών διαβουλεύσεων με εμπειρογνώμονες από όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, καθώς και τρεις διήμερες συνεδριάσεις, τον Μάρτιο, τον Απρίλιο και τον Μάιο του 2026. Σε αυτές μετείχε ομάδα 150 τυχαία επιλεγμένων πολιτών από όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, και οι συστάσεις τους είναι δημόσια διαθέσιμες.

Για να καταστεί η ετοιμότητα κοινή προτεραιότητα σε ολόκληρη την Ευρώπη, η Επιτροπή προτείνει τη θέσπιση ετήσιας Ημέρας Ετοιμότητας της ΕΕ, κάθε 23 Οκτωβρίου, με έναρξη το 2027.

Σε ερώτημα του ΑΠΕ-ΜΠΕ για το γιατί ορίστηκαν οι 72 ώρες, πηγές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής διευκρινίζουν ότι λειτουργούν ως ελάχιστο σημείο αναφοράς, ώστε τα νοικοκυριά να μπορούν να καλύπτουν τις βασικές ανάγκες τους στην αρχική φάση μιας κρίσης. Με αυτόν τον τρόπο, σημειώνουν, περιορίζεται η άμεση εξάρτηση από τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης, οι οποίες μπορούν να επικεντρωθούν σε όσους χρειάζονται επειγόντως βοήθεια. Το χρονικό όριο δεν σημαίνει ότι μια κρίση θα έχει οπωσδήποτε τελειώσει μέσα σε τρεις ημέρες ούτε ότι η βοήθεια θα καθυστερήσει για το ίδιο διάστημα. Σημαίνει ότι οι πολίτες μπορούν να είναι κατάλληλα προετοιμασμένοι, με βασικά αγαθά, οικογενειακό σχέδιο έκτακτης ανάγκης και τις γνώσεις που απαιτούνται για να διαχειριστούν τις πρώτες δύσκολες ώρες.

Στην ίδια κατεύθυνση, ο κ. Λέκκας επισημαίνει ότι έχει υπολογιστεί πως περίπου τόσο μπορεί να διαρκέσει μια αστοχία σε δίκτυο ενέργειας ή ύδρευσης.

Θετική η κατεύθυνση των μέτρων

Κατά τον κ. Λέκκα, οι νέες κατευθυντήριες γραμμές για την προετοιμασία σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης κινούνται προς θετική κατεύθυνση. Όπως δηλώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, συμβάλλουν ώστε τα συστήματα να είναι λιγότερο τρωτά και πιο ανθεκτικά.

Εξηγεί ότι οι πολίτες έχουν συνηθίσει έναν συγκεκριμένο τρόπο ζωής, στον οποίο συχνά δεν λαμβάνονται επαρκώς υπόψη οι κίνδυνοι που μπορεί να προκύψουν είτε από φυσικά φαινόμενα είτε από ανθρωπογενείς διεργασίες. Τα φαινόμενα αυτά, σημειώνει, ξεβολεύουν και μπορεί να αποβούν επιβλαβή, καθώς έχει ουσιαστικά εμπεδωθεί ένας τρόπος ζωής που δεν δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στην πρόληψη.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα της ανάγκης για καλύτερη προετοιμασία αποτελεί, όπως αναφέρει, ακόμη και το ενδεχόμενο να διακοπεί για τρεις ημέρες η υδροδότηση ή η ηλεκτροδότηση στην Αθήνα, εξαιτίας σεισμού, πυρκαγιάς ή οποιουδήποτε κινδύνου. Θέτει το ερώτημα γιατί να μην υπάρχει στο σπίτι απόθεμα νερού, ώστε ο καθένας να ξεπεράσει τις δύσκολες καταστάσεις. Δεν αναφέρεται σε παντελή έλλειψη νερού για μεγάλο χρονικό διάστημα, αλλά τονίζει ότι διακοπή νερού τριών ημερών μπορεί να συμβεί ανά πάσα στιγμή, όπως και διακοπή ηλεκτρικού ρεύματος.

Η νοοτροπία αυτή, προσθέτει, χρειάζεται να ενταχθεί στην καθημερινότητα των πολιτών, ώστε να διαχειρίζονται αποτελεσματικότερα τις δύσκολες καταστάσεις και να είναι περισσότερο ασφαλείς.

Διευκρινίζει παράλληλα ότι η προετοιμασία δεν πρέπει να εκλαμβάνεται ως προσπάθεια καλλιέργειας φόβου ή ως ένδειξη κάποιας αόρατης απειλής, αλλά ως πρακτική στάση πρόληψης και προστασίας.

Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές δεν είναι δεσμευτικές

Πηγές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επισημαίνουν ότι οι νέες κατευθυντήριες γραμμές εκπονήθηκαν με τη συμβολή εμπειρογνωμόνων από τα κράτη μέλη, εθνικών αρχών πολιτικής προστασίας, ενδιαφερόμενων φορέων και πολιτών. Είναι μη δεσμευτικές, δεν προβλέπουν κυρώσεις σε περίπτωση μη εφαρμογής και δεν επιβάλλουν ενιαίο εθνικό σχέδιο ετοιμότητας.

Τα κράτη μέλη, υπογραμμίζουν, παραμένουν υπεύθυνα για την ανάπτυξη των δικών τους μέτρων, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες εθνικές συνθήκες, τους κινδύνους και τις ανάγκες τους. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τα στηρίζει μέσω κατευθυντήριων γραμμών, διασυνοριακών αξιολογήσεων κινδύνων, ανταλλαγής καλών πρακτικών, εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων και κοινών ασκήσεων. Παράλληλα, ενισχύει τη συνεργασία μέσω του Δικτύου Γνώσεων της ΕΕ για την Πολιτική Προστασία και του Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας της ΕΕ, από τον οποίο μπορεί να κινητοποιηθεί βοήθεια όταν μια κρίση υπερβαίνει τις εθνικές δυνατότητες. Επιπλέον, το άρθρο 110 του Ευρωπαϊκού Κώδικα Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών περιλαμβάνει πρόβλεψη για δημόσια προειδοποίηση των πολιτών μέσω δικτύων κινητών επικοινωνιών. Στόχος της ΕΕ, καταλήγουν οι πηγές, είναι να ενθαρρύνει και να υποστηρίξει όλα τα κράτη μέλη να ενισχύσουν την ετοιμότητά τους, χωρίς να υποκαθιστά τις εθνικές αρχές.

Όσον αφορά την Ελλάδα, αρμόδιες πηγές της Πολιτικής Προστασίας αναφέρουν ότι επί του παρόντος δεν υπάρχει κάτι αντίστοιχο. Διευκρινίζουν ωστόσο ότι για κινδύνους από φυσικά φαινόμενα, αλλά και για άλλους, όπως βιομηχανικά ατυχήματα ή Χημικά, Βιολογικά, Ραδιολογικά και Πυρηνικά Περιστατικά (ΧΒΡΠ), υπάρχουν γενικές οδηγίες προστασίας στην επίσημη ιστοσελίδα του υπουργείου. Σημειώνουν ακόμη ότι στις βόρειες και στις νότιες χώρες της ΕΕ διαφέρουν οι αρμόδιοι φορείς για τις καταστάσεις κρίσης και ότι στις χώρες του Νότου οι αρμοδιότητες μοιράζονται κυρίως ανάμεσα σε Πολιτική Προστασία και Άμυνα, ανάλογα με την κρίση.

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow