Φόβοι ότι το «EU Inc.» θα γίνει ευρωπαϊκό «Ντέλαγουερ» σε βάρος μισθών και δικαιωμάτων

Τον περασμένο Μάρτιο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έδωσε στη δημοσιότητα προσχέδιο κανονισμού με την ονομασία «EU Inc.». Το κείμενο εντάσσεται στον οδικό χάρτη για την ενοποίηση της ευρωπαϊκής αγοράς έως το τέλος του 2027. Προβλέπει ένα 28ο νομικό καθεστώς, δίπλα στα 27 εθνικά, ώστε οι επιχειρήσεις να δραστηριοποιούνται σε όλη την Ένωση χωρίς θυγατρική σε κάθε κράτος-μέλος. Στην πράξη εισάγεται καθεστώς ευρωπαϊκής εταιρείας περιορισμένης ευθύνης, κατ’ αναλογία με την ευρωπαϊκή ανώνυμη εταιρεία (Societas Europaea) που θεσπίστηκε το 2004. Η Κομισιόν δηλώνει ότι επιδιώκει να ενισχύσει τις ευρωπαϊκές νεοφυείς επιχειρήσεις, ώστε να μπορούν να ανταγωνιστούν τους τεχνολογικούς κολοσσούς των ΗΠΑ.

Στο Social Europe, ο Γκιγιόμ Ντιβάλ, σύμβουλος στο Ινστιτούτο Ζακ Ντελόρ, υποστηρίζει ότι η εικόνα διαγράφεται αρκετά διαφορετική. Κατά την εκτίμησή του, το νέο καθεστώς κινδυνεύει πρώτα απ’ όλα να οξύνει το κοινωνικό και φορολογικό ντάμπινγκ στην Ευρωπαϊκή Ένωση, να αποδυναμώσει τα δικαιώματα των εργαζομένων και ταυτόχρονα να διευκολύνει το ξέπλυμα χρήματος και την εγκληματική δραστηριότητα. Διατυπώνονται επίσης βάσιμοι φόβοι ότι η προώθηση της «EU Inc.» μπορεί να προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις, παρόμοιες με εκείνες που ξεσήκωσε η Οδηγία Μπολκεστάιν την περίοδο 2005-2006 για τους αποσπασμένους εργαζόμενους.

Το σενάριο ενός ευρωπαϊκού «Ντέλαγουερ»

Ο Ντιβάλ αναγνωρίζει ότι η ευρωπαϊκή απάντηση στην τεχνολογική κυριαρχία των ΗΠΑ αποτελεί αδιαμφισβήτητη ανάγκη για την επιβίωση των επιχειρήσεων και των ελευθεριών. Η πρόταση της Κομισιόν, όμως, αφήνει ελεύθερη την πρόσβαση στο 28ο καθεστώς σε εταιρείες κάθε μεγέθους, ηλικίας και κλάδου. Η σύσταση θα μπορεί να ολοκληρώνεται μέσω διαδικτύου μέσα σε 48 ώρες, με κόστος κάτω από 100 ευρώ και χωρίς απαίτηση ελάχιστου κεφαλαίου. Συνεδριάσεις διοικητικών οργάνων και συνελεύσεις μετόχων θα γίνονται αποκλειστικά ψηφιακά, χωρίς επαληθευμένη φυσική παρουσία. Ένα τέτοιο πλαίσιο, προειδοποιεί, προσφέρει ιδανική κάλυψη για εταιρείες-βιτρίνες και διευκολύνει απάτες σε βάρος των κρατών-μελών γύρω από τον ΦΠΑ ή τις ασφαλιστικές εισφορές.

Το μεγάλο πρόβλημα, σύμφωνα με τον ίδιο, εντοπίζεται στη νομική βάση. Η Επιτροπή δεν συγκροτεί πραγματικό 28ο κράτος. Οι επιχειρήσεις θα εγγράφονται σε ένα από τα 27 κράτη-μέλη και όσα δεν ρυθμίζονται ευθέως από τον κανονισμό θα διέπονται από το εθνικό δίκαιο της χώρας εγγραφής. Δεν θα έχουν, μάλιστα, υποχρέωση να εγγραφούν εκεί όπου ασκούν την πραγματική οικονομική τους δραστηριότητα. Ο συγγραφέας προειδοποιεί ότι η Ευρώπη κινδυνεύει να ακολουθήσει τροχιά ανάλογη με εκείνη του Ντέλαγουερ. Στη μικρή αυτή πολιτεία των ΗΠΑ, χάρη στη χαμηλή φορολογία και τις ελάχιστες ρυθμιστικές απαιτήσεις, έχουν έδρα περισσότερες από τις μισές εισηγμένες αμερικανικές εταιρείες και τα δύο τρίτα του Fortune 500.

Απειλή για μισθούς και εργασιακά δικαιώματα

Η δομή της «EU Inc.» απειλεί άμεσα τα εργασιακά δικαιώματα. Επιτρέπει στις επιχειρήσεις να παρακάμπτουν τους κανόνες εκπροσώπησης των εργαζομένων στα διοικητικά συμβούλια, καθώς και τις υποχρεώσεις διαβούλευσης. Η πρόταση αναφέρει, και μόνο σε αιτιολογική σκέψη χωρίς νομική δεσμευτικότητα, ότι το εργατικό δίκαιο για κάθε υπάλληλο ξεχωριστά παραμένει εκείνο του κράτους όπου εργάζεται. Τα συλλογικά δικαιώματα, όπως οι συλλογικές διαπραγματεύσεις, μένουν μετέωρα. Ο κανονισμός δεν επιβάλλει επίσης στις εταιρείες να ενημερώνουν τακτικά τα κράτη-μέλη για τις εγκαταστάσεις τους ή για το πόσοι εργάζονται σε αυτές.

Άλλο εξαιρετικά επίμαχο σημείο είναι η δυνατότητα της εταιρείας να υποκαθιστά μέρος της αμοιβής, πέρα από τον κατώτατο μισθό, με δικαιώματα προαίρεσης αγοράς μετοχών (stock options), μέσω του ενιαίου ευρωπαϊκού καθεστώτος «EU ESO». Τα κράτη-μέλη δεν θα επιτρέπεται να φορολογήσουν αυτή την αμοιβή πριν από την πραγματική πώληση των μετοχών. Η πρακτική εκθέτει τους εργαζομένους σε τεράστιους χρηματοοικονομικούς κινδύνους και στερεί κρίσιμα έσοδα από τα κρατικά ταμεία, τροφοδοτώντας έναν αγώνα προς τα κάτω στη φορολογία. Προβλέπονται ακόμη διαδικασίες ταχείας εκκαθάρισης, που κατά πάσα πιθανότητα θα πλήξουν ανεπανόρθωτα τα συμφέροντα των εργαζομένων.

Οφέλη που εμφανίζονται πενιχρά

Τα οικονομικά οφέλη που επικαλείται η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εμφανίζονται αμελητέα. Σύμφωνα με την εκτίμηση επιπτώσεων, οι επιχειρήσεις θα εξοικονομήσουν 328 έως 440 εκατομμύρια ευρώ σε διοικητικό κόστος μέσα σε μία δεκαετία, με την υπόθεση ότι θα ιδρυθούν 308.000 τέτοιες εταιρείες. Σε ετήσια βάση, τα 40 εκατομμύρια ευρώ αντιστοιχούν μόλις στο 0,0002% του ΑΕΠ. Η Ένωση παράγει 19 τρισεκατομμύρια ευρώ νέου πλούτου κάθε χρόνο.

Τα πραγματικά εμπόδια για την ανάδειξη ευρωπαϊκών κολοσσών δεν σχετίζονται με το εταιρικό δίκαιο. Οφείλονται στον κατακερματισμό των εθνικών αγορών, στις τηλεπικοινωνίες, στα χρηματοοικονομικά και στην άμυνα, καθώς και σε γλωσσικά και πολιτισμικά εμπόδια. Βαρύνουν επίσης η έλλειψη πανευρωπαϊκών κεφαλαίων επιχειρηματικού κινδύνου και η απουσία ισχυρού κοινού ευρωπαϊκού προϋπολογισμού ικανού να στηρίξει την καινοτομία, όπως συμβαίνει σε ΗΠΑ και Κίνα.

Σθεναρή αντίθεση στο σχέδιο εκφράζουν συνδικάτα, συμβολαιογράφοι και επαγγελματικοί φορείς. Τον Οκτώβριο το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε την πρόταση, ζητώντας ορισμένες ασφαλιστικές δικλείδες. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν έχει τοποθετηθεί ακόμη. Με τη σημερινή σύνθεση του Σώματος, όπου κυριαρχούν η δεξιά και η ακροδεξιά, διαφαίνεται σοβαρός κίνδυνος η πρόταση να υιοθετηθεί τελικά χωρίς την ελάχιστη αναγκαία προστασία για τους εργαζομένους.

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow