Κλήση Στουμπ και Στέρε στον Πούτιν διχάζει την Ευρώπη για τις συνομιλίες με τη Μόσχα

Σπάνια οι σκανδιναβικές χώρες διατυπώνουν δημόσια διαφορετική γνώμη σε θέματα εξωτερικής πολιτικής, ιδίως όταν το θέμα είναι η Ρωσία.

Μια τηλεφωνική επαφή 90 λεπτών του Βλαντίμιρ Πούτιν με τους ηγέτες Φινλανδίας και Νορβηγίας προκάλεσε, όμως, ασυνήθιστα έντονες αντιδράσεις από Δανία και Σουηδία. Μέσα από αυτές ήρθαν στην επιφάνεια οι αποκλίσεις που μεγαλώνουν στην Ευρώπη για τη διπλωματική στάση απέναντι στη Μόσχα.

Την Τρίτη ο πρόεδρος της Φινλανδίας, Αλεξάντερ Στουμπ, και ο πρωθυπουργός της Νορβηγίας, Γιόνας Γκαρ Στέρε, μίλησαν με τον Πούτιν. Η επικοινωνία είναι σπάνια σε τόσο υψηλό επίπεδο ανάμεσα στον Ρώσο ηγέτη και σε Ευρωπαίους συμμάχους της Ουκρανίας. Οι δύο υποστήριξαν ότι κινήθηκαν προς όφελος της Ουκρανίας και ότι οι σύμμαχοι είχαν ενημερωθεί πριν από την κλήση.

Οι εξηγήσεις δεν έπεισαν τις γειτονικές χώρες, σύμφωνα με τον Guardian.

Η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν, δήλωσε ότι αντιμετωπίζει με ιδιαίτερη επιφύλαξη αυτή την αυτόνομη πρωτοβουλία Νορβηγίας και Φινλανδίας. Εξέφρασε δυσαρέσκεια επειδή η Κοπεγχάγη δεν είχε ενημερωθεί στο πλαίσιο συντονισμένου σχεδίου.

Ειλικρινά, είπε, δεν γνωρίζει τι πιστεύουν ότι μπορούν να πετύχουν με την κίνηση αυτή.

Παρόμοια ήταν η στάση του Σουηδού πρωθυπουργού Ουλφ Κρίστερσον, που επίσης άσκησε κριτική και επισήμανε ότι δεν είχε ενημερωθεί εκ των προτέρων.

Το επεισόδιο δείχνει τις δυσκολίες της Ευρώπης να διαμορφώσει ενιαίο δίαυλο με τη Μόσχα. Οι κυβερνήσεις καλούνται να συμφωνήσουν όχι μόνο για το αν θα μιλήσουν απευθείας με τον Πούτιν, αλλά και για το ποιος θα μπορούσε να τις εκπροσωπήσει.

Σε ανάρτησή του στις 27 Οκτωβρίου 2026 ο Στουμπ έγραψε ότι ο επιθετικός πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας πρέπει να τελειώσει. Όλοι, σημείωσε, υφίστανται τις συνέπειές του και στρατιωτική διέξοδος δεν διαφαίνεται. Η έκβαση, πρόσθεσε, θα έχει άμεση επίδραση στην ασφάλεια της Φινλανδίας και της Νορβηγίας και, σε ευρύτερη κλίμακα, στην ασφάλεια ολόκληρης της Ευρώπης. Σε αυτό το στάδιο, κατά τον ίδιο, η ειρήνη δεν επιτυγχάνεται με αποφυγή του διαλόγου. Απαιτούνται απευθείας συζητήσεις για να σταματήσει ο πόλεμος, κάτι που, όπως τόνισε, υπηρετεί το φινλανδικό συμφέρον.

Ανέφερε ότι την ίδια ημέρα, μαζί με τον πρωθυπουργό της Νορβηγίας Γιόνας Γκαρ Στέρε, είχε τηλεφωνική συνομιλία με τον πρόεδρο της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν. Η κλήση αποτελούσε συνέχεια της συνάντησης στο Όσλο στις 20 Οκτωβρίου και, σύμφωνα με τον Στουμπ, προετοιμάστηκε από κοινού με την Ουκρανία και τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Διευκρίνισε ότι μίλησαν ως ηγέτες των χωρών τους και όχι ως εκπρόσωποι της Ευρώπης. Φινλανδία και Νορβηγία, ως κράτη που συνορεύουν με τη Ρωσία, συζητούν μαζί της με βάση τις δικές τους αφετηρίες και αρχές, έγραψε, υπογραμμίζοντας ότι η στήριξή τους στην Ουκρανία μένει ακλόνητη.

Στόχος τους, κατέληξε, είναι να προωθηθεί δίκαιη και βιώσιμη ειρήνη.

Ο Αρκάντι Μόσες, διευθυντής του προγράμματος για τη Ρωσία στο Φινλανδικό Ινστιτούτο Διεθνών Υποθέσεων, σχολίασε ότι η Ευρώπη, αντί να εμφανίζεται ως σταθερά ενωμένη και ομοιογενής ομάδα, παρουσιάζει ρήγμα.

Με τα δεδομένα της σκανδιναβικής πολιτικής κουλτούρας, σημείωσε, η εξέλιξη είναι ιδιαίτερα σοβαρή.

Η αναζήτηση κοινής γραμμής απέναντι στη Ρωσία

Από το καλοκαίρι οι Ευρωπαίοι ηγέτες συζητούν τον διορισμό ειδικού εκπροσώπου, που θα αναλάβει απευθείας διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία για να τερματιστεί ο πόλεμος στην Ουκρανία. Μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει ουσιαστική πρόοδος.

Η συζήτηση γίνεται πιο επείγουσα, καθώς τις τελευταίες εβδομάδες ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει κινηθεί προς στενότερη προσέγγιση με τη Μόσχα. Η στροφή αυτή προκαλεί ανησυχία στο Κίεβο και στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.

Νέος γύρος ειρηνευτικών συνομιλιών αναμένεται τον επόμενο μήνα στο Αμπού Ντάμπι. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις φοβούνται εντονότερα ότι θα μείνουν στο περιθώριο μιας διαδικασίας που μπορεί να καθορίσει την αρχιτεκτονική ασφαλείας της ηπείρου για τις επόμενες δεκαετίες.

Ανώτερος Ευρωπαίος διπλωμάτης, που μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας, είπε ότι υπάρχει γενικά συμφωνία πως πρέπει να μιλήσουν με τον Πούτιν, οι πρωτοβουλίες επικοινωνίας όμως αρχίζουν να θυμίζουν διαδικασία χωρίς έλεγχο.

Πάρα πολλοί ηγέτες, πρόσθεσε, πιστεύουν ότι μπορούν να είναι εκείνοι που θα πείσουν τον Πούτιν να διαπραγματευτεί.

Μέσα στη φετινή χρονιά πρεσβευτές της Βρετανίας, της Γαλλίας και της Γερμανίας έχουν έρθει σε επαφή με Ρώσους αξιωματούχους, ενώ ανώτερος διπλωματικός σύμβουλος του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν ταξίδεψε στη Μόσχα. Παράλληλα, το γραφείο του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, έχει αναπτύξει δική του επικοινωνία με το Κρεμλίνο.

Οι κινήσεις σηματοδοτούν αισθητή αλλαγή σε σχέση με την περίοδο μετά τη ρωσική εισβολή πλήρους κλίμακας στην Ουκρανία το 2022, όταν οι περισσότεροι Ευρωπαίοι ηγέτες απέφευγαν τις απευθείας επαφές με τη ρωσική ηγεσία.

Τη μεταστροφή αποτυπώνει και ο ίδιος ο Στουμπ. Στην προεκλογική εκστρατεία του για την προεδρία της Φινλανδίας, το 2024, είχε δηλώσει ότι δεν θα απαντούσε στο τηλέφωνο αν τον καλούσε ο Πούτιν.

Αναλυτές αποδίδουν μέρος των αντιδράσεων στην ασάφεια για τον πραγματικό σκοπό της πρόσφατης συνομιλίας. Αρχικά η επικοινωνία παρουσιάστηκε ως προσπάθεια να μεταφερθούν μηνύματα της Ουκρανίας στον Ρώσο πρόεδρο. Στη συνέχεια φάνηκε να υπηρετεί ευρύτερους στόχους.

Ο Νορβηγός πρωθυπουργός υπερασπίστηκε την απόφαση να μιλήσει απευθείας με τον Πούτιν. Επικαλέστηκε την ανάγκη διαχείρισης των κοινών αλιευτικών αποθεμάτων στη Θάλασσα του Μπάρεντς, αλλά και τη διατήρηση της ασφάλειας κατά μήκος των κοινών συνόρων των δύο χωρών.

Ο Στουμπ, από την πλευρά του, ανέφερε ότι η επικοινωνία αποσκοπούσε επίσης στην αποτροπή παρεξηγήσεων ανάμεσα στη Ρωσία και τους βόρειους γείτονές της.

Ο Γιόελ Λινναίνμακι, πρώην Φινλανδός διπλωμάτης και αναλυτής στο Ελσίνκι, σχολίασε ότι ο Στουμπ και ο Στέρε δεν φαίνεται να έχουν καταλήξει σε ενιαίο μήνυμα για το αν η συνομιλία αφορούσε αποκλειστικά την Ουκρανία ή και τις δικές τους ανησυχίες για την ασφάλεια. Αν η εικόνα μοιάζει χαοτική, σημείωσε, πιθανότατα υπάρχει λόγος.

Η ασυνεννοησία αντανακλά ευρύτερη διαφωνία στην Ευρώπη για τον τρόπο προσέγγισης της Ρωσίας, παρότι οι κυβερνήσεις εξακολουθούν σε γενικές γραμμές να στηρίζουν την Ουκρανία.

Η Κρίστι Ράικ, διευθύντρια του εσθονικού Ινστιτούτου Διεθνών Μελετών Άμυνας (ICDS), δήλωσε ότι σε επίπεδο ουσίας υπάρχει πράγματι σημαντικός βαθμός ενότητας στην Ευρώπη. Υπάρχουν, όμως, διαφορετικές απόψεις για το πώς πρέπει να προσεγγιστεί η Ρωσία, για το πότε είναι η κατάλληλη στιγμή να επαναληφθεί ο διάλογος στο ανώτατο επίπεδο και για το ποιος πρέπει να αναλάβει την πρωτοβουλία.

Η Γαλλία υποστηρίζει εδώ και καιρό τη διατήρηση ανοικτού διαύλου επικοινωνίας με τον Πούτιν.

Αντίθετα, η Γερμανία και η Βρετανία έχουν δείξει μεγαλύτερη επιφυλακτικότητα. Οι χώρες της Βαλτικής και η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, ανησυχούν ότι η επανέναρξη επαφών υψηλού επιπέδου μπορεί να μειώσει την πίεση προς τη Μόσχα χωρίς να εξασφαλίσει ουσιαστικές παραχωρήσεις.

Σε ανάρτηση της Μαργαρίτα Σιμονιάν, στις 27 Οκτωβρίου 2026, μεταφέρεται δήλωση του Λαβρόφ ότι οι Ευρωπαίοι προσπαθούν να εισέλθουν στη διαπραγματευτική διαδικασία, αγνοούν όμως πλήρως τα γενεσιουργά αίτια της σύγκρουσης στην Ουκρανία: το παράνομο πραξικόπημα και τον πόλεμο που εξαπέλυσαν οι αυτουργοί του εναντίον των τμημάτων της χώρας που αρνήθηκαν να το αποδεχθούν.

Ανοιχτό το ποιος μιλά εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Το ζήτημα της εκπροσώπησης της Ευρώπης στις συνομιλίες με τη Ρωσία παραμένει ιδιαίτερα αμφιλεγόμενο.

Ο υπουργός Εξωτερικών του Λουξεμβούργου, Χαβιέ Μπετέλ, έχει περιγράψει τις επικρίσεις που δέχθηκε από Ευρωπαίους συναδέλφους του επειδή διατήρησε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Πούτιν μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Σε διάσκεψη στην Πράγα, τον Μάιο, ανέφερε ότι ορισμένοι συνάδελφοι τον ρώτησαν ποιος είναι ο πρωθυπουργός του Λουξεμβούργου για να μιλά με τον πρόεδρο της Ρωσίας και τον πρόεδρο της Ουκρανίας, αφού πρόκειται για τόσο μικρή χώρα.

Αυτό, είπε, αποκαλύπτει και τη νοοτροπία ορισμένων χωρών, οι οποίες θεωρούν ότι μόνο η Γαλλία, η Γερμανία ή οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να ηγηθούν των συζητήσεων.

Προς το παρόν κανένα πρόσωπο δεν έχει σαφή εντολή να διαπραγματευτεί εκ μέρους των 27 κρατών-μελών της ΕΕ.

Θεωρητικά τον ρόλο θα μπορούσε να αναλάβει η Κάγια Κάλας. Δεν διαθέτει, όμως, αυτοτελή εξουσιοδότηση για να διαπραγματευτεί εξ ονόματος της Ένωσης χωρίς σχετική εντολή από τα κράτη-μέλη. Παράλληλα, στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες αυξάνεται η δυσαρέσκεια για την αποτελεσματικότητα της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης, της οποίας ηγείται.

Η Κάλας, πρώην πρωθυπουργός της Εσθονίας και μία από τις πιο επικριτικές φωνές απέναντι στο Κρεμλίνο, θεωρείται επίσης από αρκετούς απίθανη επιλογή ως συνομιλήτρια του Πούτιν. Η Μόσχα την έχει εντάξει σε κατάλογο καταζητούμενων, ενώ Ρώσοι αξιωματούχοι έχουν καταστήσει σαφές ότι δεν επιθυμούν ιδιαίτερα να συνεργαστούν μαζί της.

Ο Ολλανδός ευρωβουλευτής Ράινιερ φαν Λάντσοτ έχει ζητήσει από τους Ευρωπαίους ηγέτες να συγκαλέσουν σύνοδο κορυφής, προκειμένου να συμφωνήσουν στον διορισμό ενιαίου εκπροσώπου για τις επαφές με τον Ρώσο πρόεδρο.

Η ΕΕ, δήλωσε, πρέπει να μιλά με μία φωνή και η Ουκρανία πρέπει να συμμετέχει πάντοτε. Αν ληφθούν υπόψη αυτές οι δύο προϋποθέσεις, θεωρεί απολύτως λογικό να συμμετάσχει η Ευρώπη στις συνομιλίες.

Παραδέχθηκε, ωστόσο, ότι η ομοφωνία θα είναι δύσκολη, καθώς ακόμη και ένα μόνο κράτος-μέλος θα μπορούσε να μπλοκάρει μια τέτοια απόφαση.

Στο μεταξύ, η πρωτοβουλία Φινλανδίας και Νορβηγίας ενδέχεται να ενθαρρύνει και άλλους Ευρωπαίους πολιτικούς να δημιουργήσουν δικούς τους διαύλους επικοινωνίας με τη Μόσχα.

Ο Λινναίνμακι εκτίμησε ότι είναι αναπόφευκτο να τεθεί πλέον το ερώτημα από πολιτικούς σε ολόκληρη την Ευρώπη: εάν οι Φινλανδοί και οι Νορβηγοί τηλεφωνούν στον Πούτιν, γιατί να μην το κάνει και η δική τους χώρα;

Ο κίνδυνος η προσέγγιση να διαβαστεί ως αδυναμία

Πέρα από το ποιος θα συνομιλεί με τον Πούτιν, μένει ένα βασικό ερώτημα: κατά πόσο η επανέναρξη του διαλόγου μπορεί να οδηγήσει σε ουσιαστικές διαπραγματεύσεις.

Η Κρίστι Ράικ προειδοποίησε ότι το Κρεμλίνο ενδέχεται να ερμηνεύσει την αυξημένη ευρωπαϊκή διάθεση για επικοινωνία ως ένδειξη αδυναμίας, θεωρώντας ότι τόσο η Ουκρανία όσο και οι σύμμαχοί της βρίσκονται υπό πίεση, καθώς το Κίεβο αντιμετωπίζει δύσκολο χειμώνα.

Η ανησυχία της, όπως ανέφερε, είναι ότι το Κρεμλίνο μπορεί να διαβάζει την κίνηση ως ένδειξη πως οι Ευρωπαίοι βρίσκονται σε δύσκολη θέση και οι Ουκρανοί αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα.

Ο Πούτιν, πρόσθεσε, επιδιώκει να αξιοποιεί τις ευκαιρίες που εμφανίζονται για να δημιουργεί διαιρέσεις στην Ευρώπη ή, τουλάχιστον, την εντύπωση ότι αυτές υπάρχουν.

Η ανακοίνωση του Κρεμλίνου για τη συνομιλία της Τρίτης δεν έδωσε ενδείξεις ότι ο Ρώσος πρόεδρος έχει μεταβάλει τις μαξιμαλιστικές απαιτήσεις του για τον τερματισμό του πολέμου.

Σύμφωνα με τους Financial Times, ο Πούτιν αφιέρωσε μέρος της συνομιλίας σε εκτενή αναφορά στη μεσαιωνική ιστορία των σλαβικών λαών. Επανέλαβε «ψευδοϊστορικά επιχειρήματα» που χρησιμοποιούνται επί μακρόν για να αμφισβητηθεί το δικαίωμα της Ουκρανίας να υπάρχει ως ανεξάρτητο κράτος.

Παρ' όλα αυτά, η Μόσχα φαίνεται πιο ανοικτή στην ευρωπαϊκή συμμετοχή στις διπλωματικές διεργασίες, μετά τη συνάντηση του ειδικού απεσταλμένου των ΗΠΑ, Στιβ Γουίτκοφ, με τον Πούτιν στην Αγία Πετρούπολη την προηγούμενη εβδομάδα.

Ο σχολιαστής Μόσες εκτίμησε ότι η Ρωσία ενδέχεται να έχει αρχίσει να κουράζεται από την απρόβλεπτη στάση του Τραμπ και να αναζητά εναλλακτικές επιλογές στην Ευρώπη, υπολογίζοντας ότι οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ θα μπορούσαν να περιορίσουν την πολιτική ισχύ του Αμερικανού προέδρου.

Προειδοποίησε, όμως, ότι η προθυμία του Πούτιν να συνομιλήσει με Ευρωπαίους ηγέτες δεν πρέπει να εκληφθεί ως ένδειξη ετοιμότητας για συμβιβασμό.

Το γεγονός αυτό, είπε, δεν σημαίνει ότι πλησιάζει κατάπαυση του πυρός, πολύ λιγότερο ειρήνη. Το βασικό σχέδιο του Πούτιν, όπως το έθεσε, παραμένει η στρατιωτική ήττα της Ουκρανίας.