Το κάπνισμα αυξάνει τον κίνδυνο βαριάς γρίπης

Η εποχική γρίπη επιστρέφει και αυτόν τον χειμώνα, όπως συμβαίνει κάθε χρόνο. Ορισμένοι πολίτες είναι πιο ευάλωτοι από άλλους. Η ηλικία και τα χρόνια νοσήματα δεν είναι οι μόνοι παράγοντες που ανεβάζουν τον κίνδυνο επιπλοκών. Ρόλο παίζουν και βλαβερές καθημερινές συνήθειες, με πρώτη το κάπνισμα.

Οι επιδημίες γρίπης κάθε χρόνο, σε παγκόσμια κλίμακα, εκτιμάται ότι συνδέονται με 290.000 έως 650.000 θανάτους.

Το θέμα αναλύει η δρ Σταματούλα Τσικρικά, πρόεδρος της Ομάδας Προαγωγής Υγείας και Διακοπής Καπνίσματος της Ευρωπαϊκής Πνευμονολογικής Εταιρείας (2023-2026) και Secretary and Treasurer of UEMS Pneumology Section. Όταν πέφτει η θερμοκρασία, εξηγεί, τα συστήματα υγείας σε όλη την Ευρώπη ετοιμάζονται για την αναμενόμενη επιδημιολογική άνοδο των περιστατικών εποχικής γρίπης.

Η ιατρική έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο και εφαρμόζονται προγράμματα εμβολιασμού στον γενικό πληθυσμό, όμως η γρίπη παραμένει σοβαρό ζήτημα Δημόσιας Υγείας. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), οι ετήσιες επιδημίες προκαλούν παγκοσμίως εκατομμύρια περιπτώσεις σοβαρής νόσησης. Εκτιμάται, ακόμη, ότι συνδέονται με 290.000 έως 650.000 θανάτους τον χρόνο, κυρίως εξαιτίας αναπνευστικών επιπλοκών.

Η ίδια υπενθυμίζει ότι η βαρύτητα της λοίμωξης και η κλινική έκβαση από τον ιό της γρίπης ποικίλλουν έντονα από ασθενή σε ασθενή, ανεξάρτητα από το στέλεχος. Η ηλικία, η προϋπάρχουσα ανοσία, τα χρόνια νοσήματα και η συνολική κατάσταση της υγείας επηρεάζουν, με στατιστικά σημαντική διαφορά, τον κίνδυνο επιπλοκών. Σπανιότερα, πάντως, λαμβάνεται υπόψη ο καθοριστικός ρόλος συγκεκριμένων ατομικών συμπεριφορών, όπως το κάπνισμα, που μπορούν να επηρεάσουν τόσο την ευπάθεια στις ιογενείς λοιμώξεις όσο και τη σοβαρότητα της νόσου.

Βαρύτερη νόσηση και επιπλοκές

Το κάπνισμα είναι μία από τις σημαντικότερες τροποποιήσιμες αιτίες βλάβης του αναπνευστικού συστήματος. Οι τοξικές ουσίες του καπνού του τσιγάρου, εξηγεί η δρ Τσικρικά, προκαλούν χρόνιες αλλοιώσεις, δομικές και λειτουργικές, στους αεραγωγούς και στο πνευμονικό παρέγχυμα. Η βλάβη στο αναπνευστικό επιθήλιο απορυθμίζει τους μηχανισμούς άμυνας και την ανοσολογική απόκριση, με αποτέλεσμα να αδυνατίζει η ικανότητα του οργανισμού να αντιμετωπίζει αποτελεσματικά ιούς και βακτηριακά παθογόνα. Η γιατρός είναι επιστημονικά υπεύθυνη του Ιατρείου Διακοπής Καπνίσματος και Επανεκτίμησης στο νοσοκομείο «Σωτηρία».

Κατά συνέπεια, οι καπνιστές μπορεί να εμφανίζουν μεγαλύτερη ευπάθεια στις λοιμώξεις του αναπνευστικού, ανάλογα με την ένταση και τη μεγαλύτερη διάρκεια της συνήθειας. Ειδικότερα, ενδέχεται να διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο σοβαρότερης νόσησης και επιπλοκών, ακόμη και με εισαγωγή σε μονάδα εντατικής θεραπείας.

Ακόμη πιο σοβαρή γίνεται η κατάσταση για όσους καπνίζουν χρόνια. Πολλοί πάσχουν ήδη από Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ), καρδιαγγειακά νοσήματα ή άλλες παθήσεις που περιορίζουν τη λειτουργική εφεδρεία ζωτικών οργάνων. Σε αυτούς τους ασθενείς, προειδοποιεί, ακόμη και μια λοίμωξη από τον ιό της γρίπης μπορεί να επιδεινώσει αισθητά την υγεία τους και να αφήσει νοσηρότητα που παραμένει μετά την οξεία φάση.

Τα χέρια του καπνιστή στη μετάδοση

Η δρ Τσικρικά στέκεται και σε έναν ακόμη παράγοντα συμπεριφοράς που συμβάλλει στη μετάδοση των λοιμώξεων. Όταν τα χέρια έρχονται επανειλημμένα σε επαφή με το στόμα και τη μύτη την ώρα του καπνίσματος, μπορεί να μεταφερθούν παθογόνοι μικροοργανισμοί στους βλεννογόνους.

Ξεχωριστό βάρος έχει και το γεγονός ότι οι καπνιστές διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο δευτερογενών βακτηριακών λοιμώξεων μετά από γρίπη. Όταν η ιογενής βλάβη του αναπνευστικού επιθηλίου συνδυάζεται με τη διαταραχή των αμυντικών μηχανισμών που προκαλεί το κάπνισμα, δημιουργούνται ευνοϊκότερες συνθήκες για την εγκατάσταση και τον πολλαπλασιασμό βακτηρίων. Συνηθέστερο αίτιο της πνευμονίας κοινότητας είναι ο πνευμονιόκοκκος. Ο χρυσίζων σταφυλόκοκκος, από την πλευρά του, συνδέεται με σοβαρές περιπτώσεις μεταγριπικής βακτηριακής πνευμονίας.

Ο εμβολιασμός ως ευκαιρία διακοπής

Σε αυτό το πλαίσιο, η ειδικός τονίζει ότι η βασική πρόληψη της γρίπης στηρίζεται πρώτα στον ετήσιο αντιγριπικό εμβολιασμό. Όπως υπενθυμίζει, ο ΠΟΥ και οι διεθνείς επιστημονικές εταιρείες θεωρούν τον εμβολιασμό το κυριότερο μέτρο για την πρόληψη της σοβαρής νόσησης, καθώς συμβάλλει στη μείωση των νοσηλειών και των θανάτων. Ξεχωριστή έμφαση δίνεται σε όσους έχουν αυξημένο κίνδυνο επιπλοκών: ηλικιωμένους, ασθενείς με χρόνια νοσήματα, εγκύους και θηλάζουσες, αλλά και επαγγελματίες υγείας, σύμφωνα με τις εθνικές συστάσεις που ισχύουν.

Εξίσου σημαντικός πυλώνας πρόληψης, προσθέτει, είναι η διακοπή του καπνίσματος και η αντιμετώπιση της εξάρτησης από τη νικοτίνη μέσω των Ιατρείων Διακοπής Καπνίσματος. Πολλοί καπνιστές πιστεύουν ότι τα οφέλη της διακοπής γίνονται αισθητά μόνο μακροπρόθεσμα. Η διακοπή, όμως, φέρνει σταδιακά σημαντικές θετικές αλλαγές στην υγεία. Όσο περνά ο καιρός, οι αμυντικοί μηχανισμοί του αναπνευστικού λειτουργούν καλύτερα και ο οργανισμός εκτίθεται λιγότερο στις καρκινογόνες ουσίες. Σε μεγαλύτερο βάθος χρόνου, η διακοπή περιορίζει τον κίνδυνο για αναπνευστικά και καρδιαγγειακά νοσήματα, κακοήθειες και πρόωρη θνησιμότητα. Για τον λόγο αυτό, όπως επισημαίνει η δρ Τσικρικά, η έναρξη της περιόδου της εποχικής γρίπης και η αυξημένη προσέλευση πολιτών για αντιγριπικό εμβολιασμό δίνουν σημαντική ευκαιρία παρέμβασης σε επαγγελματίες υγείας με ειδική γνώση στη διακοπή του καπνίσματος.

Η επίσκεψη για το εμβόλιο, σημειώνει, μπορεί να αξιοποιηθεί όχι μόνο για την πρόληψη της γρίπης αλλά και για να ανοίξει μια ουσιαστική συζήτηση. Η προσέγγιση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη αξία όταν συνοδεύεται από εξατομικευμένη συμβουλευτική υποστήριξη και τεκμηριωμένη φαρμακοθεραπεία. Οι παρεμβάσεις αυτές αυξάνουν σημαντικά τις πιθανότητες επιτυχούς και μακροχρόνιας διακοπής και συμβάλλουν ουσιαστικά στην προστασία τόσο της αναπνευστικής όσο και της συνολικής υγείας.

Οι άλλες βλαβερές συνήθειες

Το κάπνισμα δεν είναι, πάντως, η μοναδική βλαβερή συνήθεια που εξασθενεί το ανοσοποιητικό. Το αλκοόλ περιορίζει τη δυνατότητα των λευκών αιμοσφαιρίων να πολλαπλασιαστούν και να εξουδετερώσουν τους ιούς. Μελέτη παλαιότερων ετών έδειξε ότι η χρόνια κατάχρηση μειώνει στους πνεύμονες τα ειδικά CD8+ Τ-κύτταρα, που είναι απαραίτητα για την καταπολέμηση του ιού της γρίπης.

Αντίστοιχα, η στέρηση ύπνου φαίνεται να υπονομεύει και αυτή το ανοσοποιητικό, καθώς ο οργανισμός αναγκάζεται να παράγει λιγότερες κυτοκίνες, τις πρωτεΐνες που ρυθμίζουν την ανοσολογική απόκριση. Στην ίδια κατηγορία ανήκει και η διατροφή. Όταν είναι ισορροπημένη, θωρακίζει τον οργανισμό. Χάνει, όμως, αυτή την ιδιότητα όταν κάποιος ενδίδει συχνά σε γλυκές και αλμυρές υπερβολές.

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow