Η πρόωρη αποχώρηση της Λαγκάρντ από την ΕΚΤ και οι πολιτικοί υπολογισμοί για τη διαδοχή

Πολύ νωρίτερα από την ανακοίνωση της Κριστίν Λαγκάρντ ότι αφήνει την ηγεσία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), είχαν ξεκινήσει ανεπίσημες διεργασίες, στην ουσία παζάρια, για το πρόσωπο που θα τη διαδεχθεί. Είχε ήδη γίνει γνωστό ότι της προτάθηκε να αναλάβει την ηγεσία του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ και ότι αποδέχθηκε, μολονότι επίσημη επιβεβαίωση δεν έχει υπάρξει.

Η ανακοίνωση της προέδρου της ΕΚΤ τοποθετείται χρονικά σε άμεση σχέση με τις γαλλικές προεδρικές εκλογές της άνοιξης. Συνδέεται εξίσου με το πολύ σοβαρό ενδεχόμενο να εκλεγεί πρόεδρος της Γαλλίας η ακροδεξιά Μαρίν Λεπέν, ενώ η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με δημοσιονομική κρίση.

Το πεδίο ανοίγει για τον Μακρόν

Όπως επισημαίνουν αναλυτές, η αποχώρησή της στις 7 Φεβρουαρίου επιτρέπει στη Γαλλία και στον πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν να μετάσχουν στα παζάρια για τον αντικαταστάτη της. Επιτρέπει επίσης να αποφευχθούν, στην καλύτερη περίπτωση, τριβές στις Βρυξέλλες με έναν ή μία λιγότερο συμβατό πρόεδρο.

Στο CNBC, ο οικονομολόγος της Aberdeen Investments Φίλιξ Φέδερ ανέφερε ότι η πρόωρη αποχώρηση της Κριστίν Λαγκάρντ σημαίνει πως ο νέος Γάλλος πρόεδρος δεν θα έχει κανέναν ρόλο στην επιλογή του επόμενου επικεφαλής της ΕΚΤ. Το χαρακτήρισε γεγονός ιδιαίτερα σημαντικό, αν αναλογιστεί κανείς την πολιτική και δημοσιονομική αβεβαιότητα που περιβάλλει τη Γαλλία.

Ο Χόλγκερ Σμίντινγκ, επικεφαλής οικονομολόγος της τράπεζας Berenberg, δήλωσε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση προσπαθεί να προφυλαχθεί, τουλάχιστον εν μέρει, από τον κίνδυνο να κερδίσει η Λεπέν τις γαλλικές προεδρικές εκλογές τον Απρίλιο και τον Μάιο του 2027. Ο διάδοχος της Λαγκάρντ, σημείωσε, θα διοριστεί ενώ ο ένθερμα φιλοευρωπαίος κεντρώος Εμανουέλ Μακρόν θα βρίσκεται ακόμη στο Μέγαρο των Ηλυσίων. Ο ίδιος, πρόσθεσε, είναι μακροχρόνιος πολιτικός αντίπαλος της Λεπέν.

Η αναζήτηση διαδόχου στην ΕΚΤ

Η Κριστίν Λαγκάρντ είναι ένα από τα υψηλόβαθμα στελέχη της ΕΚΤ που αποχωρούν την περίοδο αυτή. Ανάμεσά τους βρίσκονται ο επικεφαλής οικονομολόγος Φίλιπ Λέιν και η Ίζαμπελ Σνάμπελ, ισχυρό μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής με ευθύνη τις πράξεις αγοράς. Και οι δύο αναμένεται να αποχωρήσουν εντός του 2027, και οι συζητήσεις για τους αντικαταστάτες τους βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη.

Θεσμικά, η ΕΚΤ παραμένει ανεξάρτητη. Το Διοικητικό Συμβούλιο συγκροτείται από τα έξι μέλη της Εκτελεστικής Επιτροπής και από τους διοικητές των 21 εθνικών κεντρικών τραπεζών της ευρωζώνης.

Οι τοποθετήσεις στις ανώτατες θέσεις, όμως, ανήκουν στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, ύστερα από διαβουλεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα κράτη μέλη της ευρωζώνης. Οι διαπραγματεύσεις αυτές αποτυπώνουν, κατά κανόνα, πολιτικά παζάρια για την εθνική εκπροσώπηση και την επιρροή.

Οι δύο επικρατέστεροι για την προεδρία

Για την ηγεσία της ΕΚΤ προκρίνονται δύο υποψήφιοι: ο Ισπανός Πάμπλο Ερνάντεθ ντε Κος και ο Ολλανδός Κλας Κνοτ. Και οι δύο διετέλεσαν πρόσφατα διοικητές των κεντρικών τραπεζών των χωρών τους.

Ο Κλας Κνοτ ηγήθηκε της κεντρικής τράπεζας της Ολλανδίας από το 2011 έως το 2025 και είναι διακεκριμένος επισκέπτης ερευνητής στο Peterson Institute for International Economics. Ο Πάμπλο Ερνάντεθ ντε Κος είναι οικονομολόγος με ειδίκευση στη νομισματική πολιτική και διετέλεσε διοικητής της κεντρικής τράπεζας της Ισπανίας την περίοδο 2018-2024.

Ο ορισμός νέου προέδρου κρίνεται κρίσιμος, την ώρα που οι αγορές συζητούν αν η ΕΚΤ θα μπορούσε να ενεργοποιήσει κάποιον από τους μηχανισμούς παρέμβασής της. Αφορμή είναι η κλιμακούμενη κρίση δημόσιου χρέους που αντιμετωπίζει η Γαλλία.

Περαιτέρω αβεβαιότητα προσθέτουν οι προεδρικές εκλογές στη Γαλλία, καθώς οι αποδόσεις των γαλλικών ομολόγων εκτινάσσονται. Το περιθώριο απόδοσής τους έναντι των γερμανικών ομολόγων, που αποτελούν το σημείο αναφοράς για την Ευρωζώνη, διευρύνεται στο υψηλότερο επίπεδο από την εποχή της κρίσης δημόσιου χρέους, στις αρχές της δεκαετίας του 2010.

Από το «γεράκι» στον «συστημικό» υποψήφιο

Υπό αυτές τις συνθήκες, σύμφωνα με τον Χόλγκερ Σμίντινγκ, η ΕΚΤ θα πρέπει να εξετάσει ποιο πρόσωπο είναι καταλληλότερο για να διαχειριστεί πιθανή χρηματοπιστωτική αναταραχή.

Σε ανάλυσή του εκτίμησε ότι ο Κνοτ, ως πρώην πρόεδρος του Συμβουλίου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (FSB) της G20, ενδέχεται να έχει πλεονέκτημα σε αυτόν τον τομέα.

Σημείωσε, ωστόσο, ότι η ΕΚΤ δεν έχει ούτε την εντολή ούτε τη διάθεση να χρηματοδοτήσει τις δημοσιονομικές ακρότητες της Γαλλίας. Κατά την εκτίμησή του, η ΕΚΤ θα στήριζε τη Γαλλία μόνο εάν το Παρίσι επιστρέψει σε πιο βιώσιμες πολιτικές.

Ευρέως ο Ολλανδός υποψήφιος λογίζεται «γεράκι», ο πιο «σκληροπυρηνικός» από τους δύο. Κατά την έξαρση του πληθωρισμού τα τελευταία χρόνια είχε προειδοποιήσει ότι η ΕΚΤ κινδύνευε να λάβει ανεπαρκή μέτρα, ενώ δεν απέκλειε μεγάλες αυξήσεις των επιτοκίων.

Ο Πιερ Ροκ, στέλεχος στον τομέα των διεθνών κεφαλαιαγορών στη Validus Risk Management, δήλωσε στο CNBC ότι ο διορισμός του Κνοτ πιθανότατα θα ερμηνευόταν ως κίνηση υπέρ της αυστηρής νομισματικής πολιτικής και θα μπορούσε να στηρίξει το ευρώ. Μια σκληρότερη στάση, πρόσθεσε, ενδέχεται επίσης να ασκήσει περαιτέρω πιέσεις στα spreads των γαλλικών ομολόγων και των ομολόγων των χωρών της περιφέρειας.

Για τον Ισπανό ντε Κος ανέφερε ότι η επιλογή του θα σηματοδοτούσε μεγαλύτερη συνέχεια, με ισχυρότερη εστίαση στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Με το γαλλικό χρέος υπό πίεση και τον πληθωρισμό να μένει πάνω από τον στόχο, είπε, οι αγορές επιτοκίων πιθανότατα θα αισθάνονταν μεγαλύτερη ασφάλεια με τον ντε Κος.

Άλλος παράγοντας που ενδέχεται να επηρεάσει την επιλογή διαδόχου της Κριστίν Λαγκάρντ είναι η εθνικότητα. Ο Κάρστεν Μπρζέσκι, επικεφαλής μακροοικονομικής ανάλυσης στην ING, ανέφερε ότι ο Κνοτ ενδέχεται να τύχει μεγαλύτερης υποστήριξης από τις κυβερνήσεις της Βόρειας Ευρώπης. Από την άλλη, θέτει το ερώτημα αν ο ντε Κος θα στηριχθεί από την τρέχουσα ισπανική κυβέρνηση, καθώς στην Ισπανία γίνονται εκλογές στις 29 Νοεμβρίου.

Δύο έμπειροι κεντρικοί τραπεζίτες

Στο CNBC ο Μπρζέσκι ανέφερε ότι, σε κάθε περίπτωση, και οι δύο θα έφερναν υψηλού επιπέδου τεχνογνωσία στη νομισματική πολιτική. Πρόκειται για προσόν που η Κριστίν Λαγκάρντ χρειάστηκε να αποκτήσει αφού είχε ήδη αναλάβει τα καθήκοντά της.

Αναλυτές που μίλησαν στο Reuters αναφέρουν ότι και οι δύο υποψήφιοι καθησυχάζουν τις αγορές. Ο Πιετ Χάινες Κρίστιανσεν της Danske Bank εκτίμησε ότι και οι δύο είναι πολύ ικανοί και καταξιωμένοι κεντρικοί τραπεζίτες, άρα για τις αγορές δεν θα έχει μεγάλη σημασία ποιος θα επιλεγεί.

Οι χρηματοπιστωτικές αγορές, εξάλλου, αντέδρασαν ελάχιστα στην αποχώρηση της Κριστίν Λαγκάρντ. Η ΕΚΤ έχει πλέον αποκτήσει φήμη που υπερβαίνει τη θητεία οποιουδήποτε από τους επικεφαλής της.

Ο Σάιμον Ντανγκρόορ της Goldman Sachs δήλωσε ότι η ΕΚΤ είναι πλέον αρκετά εδραιωμένη και η αγορά είναι εξοικειωμένη με τον τρόπο λειτουργίας της. Εκτίμησε ότι η θεσμική συμπεριφορά πιθανότατα θα διατηρηθεί και μετά την αποχώρηση της Λαγκάρντ, παραμένοντας σε μεγάλο βαθμό αμετάβλητη, ανεξάρτητα από το ποιος θα αναλάβει τη θέση.

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow