Έναν χρόνο μετά τις κυρώσεις, οι ΗΠΑ αγοράζουν ρωσικό ντίζελ και χαλαρώνουν την πίεση στη Μόσχα

Τον περασμένο Οκτώβριο ο πρόεδρος των ΗΠΑ είχε επιβάλει σκληρές κυρώσεις στις κορυφαίες πετρελαϊκές εταιρείες της Ρωσίας. Αιτία ήταν η δυσαρέσκειά του για τον αργό ρυθμό των διαπραγματεύσεων με τον Βλαντιμίρ Πούτιν. Οι συναντήσεις των δύο ηγετών και η σύνοδος κορυφής που είχε προγραμματιστεί στη Βουδαπέστη δεν έφεραν άμεσα αποτελέσματα, και το ρήγμα ανάμεσα σε Μόσχα και Ουάσιγκτον παρέμεινε.

Σήμερα, ακριβώς έναν χρόνο μετά, η διπλωματική εικόνα είναι ριζικά διαφορετική. Η ρωσική εξωτερική πολιτική και η επιμονή στη διατήρηση ανοιχτών διαύλων φαίνεται να αποδίδουν. Η Μόσχα βρίσκεται πιο κοντά στην εξομάλυνση των σχέσεων με τις ΗΠΑ, χωρίς να έχει μετακινήσει τη θέση της για την Ουκρανία.

Μέσα σε λίγο χρόνο ο Ντόναλντ Τραμπ έχει απομακρυνθεί αισθητά από το δόγμα της προηγούμενης αμερικανικής διοίκησης. Η Ουάσιγκτον περιόρισε την οικονομική πίεση προς το Κρεμλίνο. Ταυτόχρονα, ο τόνος της αμερικανικής ρητορικής απέναντι στον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι έγινε έντονα επικριτικός.

Στις 9 Οκτωβρίου ανακοινώθηκε ότι οι ΗΠΑ θα αγοράσουν ρωσικό ντίζελ. Η συμφωνία δεν συνοδεύτηκε από αμερικανικά αιτήματα για γεωπολιτικές παραχωρήσεις. Την ίδια στιγμή η αμερικανική κυβέρνηση ζήτησε από το Κίεβο να σταματήσει τα πλήγματα σε ρωσικές εγκαταστάσεις διύλισης και ανέστειλε κυρώσεις που είχαν θεσπιστεί πρόσφατα. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε με χαρακτηριστικό τρόπο πως κρίνει ικανοποιητική τη ρωσική στάση στο ζήτημα της Ουκρανίας.

Η συμφωνία για το ντίζελ συνδέεται εν μέρει με την προσπάθεια να μείνουν υπό έλεγχο οι τιμές των καυσίμων στην αμερικανική αγορά ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών. Ταυτόχρονα δείχνει ότι η αμερικανική ηγεσία επιδιώκει μια πιο ρεαλιστική επαναπροσέγγιση με τη Μόσχα. Η Ρωσία, σταθερά, θέλει να διαχωρίσει τη σύγκρουση στην Ουκρανία από τις διμερείς εμπορικές συμφωνίες και από τη συνολική διπλωματική σχέση με τις ΗΠΑ. Πρόκειται για γραμμή που η Ουάσιγκτον, μέχρι πρότινος, απέρριπτε.

Ο Λευκός Οίκος προβάλλει πλέον το επιχείρημα ότι οι οικονομικές συμφωνίες θα ενισχύσουν τις ευρύτερες προοπτικές ειρήνης. Από την πλευρά του Κρεμλίνου ανακοινώθηκε ότι, μετά τη συνάντηση του Βλαντιμίρ Πούτιν με τον ειδικό απεσταλμένο των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ, υπήρξε συμφωνία επί της αρχής για έναρξη συνομιλιών με την Ουάσιγκτον και το Κίεβο τον επόμενο μήνα. Οι συζητήσεις, όμως, θα γίνουν σε επίπεδο αντιπροσώπων. Η ρωσική πλευρά κρατά χαμηλούς τόνους για το ενδεχόμενο άμεσης συνολικής διευθέτησης.

Η Μόσχα θεωρεί ότι η διεθνής θέση της ενισχύεται και προωθεί τριμερή σύνοδο κορυφής με τις ΗΠΑ και την Κίνα τον ερχόμενο Νοέμβριο. Η δημοσιογράφος Μαρίνα Αχμέντοβα έγραψε στα κοινωνικά δίκτυα ότι το μέτρο της ρωσικής επιτυχίας δεν είναι μόνο ο έλεγχος εδαφών, αλλά πρώτα απ' όλα το καινούργιο πλαίσιο με το οποίο οι ΗΠΑ διαλέγουν πλέον να μιλούν με τη Ρωσία.

Αρκετοί αναλυτές επισημαίνουν ότι τα οικονομικά κίνητρα φτιάχνουν μια νέα πραγματικότητα. Κατά την επίσκεψή του στην Αγία Πετρούπολη, ο Στιβ Γουίτκοφ ανέφερε ότι η συμφωνία για το ντίζελ αποδεικνύει τι μπορεί να πετύχει η συνεργασία. Ο Βλαντιμίρ Πούτιν απάντησε καταφατικά και πρότεινε να συναφθεί αντίστοιχη συμφωνία για τα ρωσικά λιπάσματα.

Οι προοπτικές για επιπλέον οικονομική συνεργασία μένουν ανοιχτές. Σύμφωνα με τους New York Times, Μόσχα και Ουάσιγκτον συζητούν να πουληθούν τα διεθνή περιουσιακά στοιχεία της πετρελαϊκής Lukoil σε επενδυτικό σχήμα όπου συμμετέχει και η αμερικανική κυβέρνηση. Εξετάζεται, επιπλέον, το ενδεχόμενο να επαναληφθούν οι ευρωπαϊκές αγορές ρωσικού φυσικού αερίου μέσω των ουκρανικών αγωγών. Ο Κιρίλ Ντμιτρίεφ, απεσταλμένος της ρωσικής πλευράς, επιβεβαίωσε ότι η διμερής συνεργασία ενισχύεται και αναφέρθηκε σε επικείμενα έργα για κέντρα δεδομένων και σε ενεργειακές συμπράξεις.

Σε αυτό το κλίμα διπλωματικής κινητικότητας, η Ρωσία απελευθέρωσε τον Αμερικανό υπήκοο Στίβεν Τζέιμς Χάμπαρντ. Ο Τραμπ θεώρησε την κίνηση δείγμα καλής θέλησης και προσωπικού σεβασμού. Αργότερα, πάντως, αναγνώρισε ότι η απελευθέρωση διευκολύνθηκε από τη χαλάρωση των αμερικανικών κυρώσεων. Κατά τους αναλυτές, οι καινούργιες επιχειρηματικές συμφωνίες προσφέρουν στη Μόσχα σημαντικό διπλωματικό πλεονέκτημα απέναντι στους περιορισμούς που είχαν επιβληθεί νωρίτερα.

Ο Αλεξάντερ Γκαμπούεφ, διευθυντής του Carnegie Russia Eurasia Center, εξηγεί ότι η μερική αυτή ομαλοποίηση μεταβάλλει τον ρόλο των ΗΠΑ ως προς τη στήριξη της Ουκρανίας χωρίς όρους. Παράλληλα, η συμφωνία για το ντίζελ δυναμώνει το επιχείρημα της Ρωσίας ότι οι δυτικές οικονομίες εξακολουθούν να έχουν ανάγκη ενεργειακούς και εμπορικούς δεσμούς μαζί της.

Η Χάνα Νότε, αναλύτρια εξωτερικής πολιτικής, σημειώνει ότι η Μόσχα επιδίωκε μεθοδικά να εμπεδώσει πως η διμερής συνεργασία με τις ΗΠΑ μπορεί να προχωρά ανεξάρτητα από την πορεία των συγκρούσεων. Η ρωσική ατζέντα περιλαμβάνει ευρύτερα ζητήματα, ανάμεσά τους η Μέση Ανατολή, η Αρκτική και ο έλεγχος των πυρηνικών όπλων. Στόχος είναι να αποσυνδεθούν οι σχέσεις ΗΠΑ και Ρωσίας από το ουκρανικό ζήτημα.

Η επαναπροσέγγιση Μόσχας και Ουάσιγκτον αλλάζει τη θέση των γεωπολιτικών ισορροπιών στο σύνολό τους. Ο Σαμ Σάραπ και ο Τζέρεμι Σαπίρο, μεταξύ άλλων αναλυτών, υπογραμμίζουν ωστόσο ότι η Ευρώπη έχει αναλάβει πλέον ρόλο πιο ενεργό και πιο αυτόνομο στην πολιτική και οικονομική στήριξη του Κιέβου. Οι σχέσεις των ευρωπαϊκών κρατών με τη Ρωσία παραμένουν τεταμένες.

Κατά τον Σαπίρο, η επιρροή των ΗΠΑ δεν είναι πλέον ο μοναδικός καθοριστικός παράγοντας, καθώς η Ευρώπη χαράσσει τη δική της στρατηγική στάση. Την ίδια στιγμή το Κρεμλίνο λαμβάνει υπόψη τη μεταβλητότητα της αμερικανικής εσωτερικής πολιτικής και σχεδιάζει τις επόμενες κινήσεις του με προσοχή, βήμα βήμα, στο νέο διπλωματικό πεδίο.

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow