Στο 50,5% η αδυναμία κάλυψης έκτακτων αναγκαίων εξόδων στην Ελλάδα

Η Eurostat ανεβάζει καθημερινά στους λογαριασμούς της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης επιλεγμένα πληροφοριακά γραφήματα από πανευρωπαϊκές έρευνες. Η Ελλάδα εμφανίζεται στις πρώτες θέσεις αναρτήσεων με αρνητικό περιεχόμενο, σε θέματα όπως το υψηλότερο στεγαστικό κόστος, η υπερβολική στεγαστική επιβάρυνση, η φτώχεια και ο κοινωνικός αποκλεισμός, η υποκειμενική φτώχεια και οι ανεκπλήρωτες ανάγκες υγείας.

Πρωτιές καταγράφονται και στους δείκτες υλικής στέρησης. Σε αυτούς περιλαμβάνονται η οικονομική αδυναμία για διακοπές επτά ημερών, η δυσκολία να μείνει το σπίτι ζεστό τον χειμώνα και δροσερό το καλοκαίρι, δηλαδή η ενεργειακή φτώχεια, καθώς και η δυσκολία έγκαιρης πληρωμής λογαριασμών, ενοικίου, δόσεων στεγαστικού δανείου και συναφών υποχρεώσεων.

Η χώρα βρίσκεται πρώτη και στις εβδομαδιαίες ώρες εργασίας, στην απασχόληση τα Σαββατοκύριακα, στην υπερεργασία και στις υπερωρίες. Ο δείκτης αφορά το ποσοστό των εργαζομένων που δουλεύουν από 49 ώρες και πάνω την εβδομάδα.

Περισσότερα από τα μισά νοικοκυριά στην Ελλάδα δεν είναι σε θέση να καλύψουν έκτακτα έξοδα.

Αν προκύψει κάτι έκτακτο

Σε νεότερο πληροφοριακό γράφημα η Eurostat αποτυπώνει το ποσοστό των Ευρωπαίων που δεν μπορούν να ανταποκριθούν οικονομικά σε έξοδα απρόβλεπτα αλλά αναγκαία. Και εδώ η Ελλάδα προηγείται με σαφή διαφορά. Το 2025 σχεδόν ένας στους τρεις πολίτες της ΕΕ, συγκεκριμένα το 29,2%, δήλωνε αδυναμία να καλύψει απροσδόκητες δαπάνες. Το ποσοστό είναι χαμηλότερο κατά 0,8 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το 2024. Στην Ελλάδα το αντίστοιχο ποσοστό έφτασε το 50,5%, με άνοδο άνω των έξι μονάδων έναντι του 43,9% του 2024. Για περισσότερα από τα μισά νοικοκυριά, ακόμη και μια μικρή αναποδιά, όπως ζημιά στο αυτοκίνητο, χαλασμένος καυστήρας ή ένα κατοικίδιο που αρρώστησε, μπορεί να οδηγήσει σε οικονομικό εκτροχιασμό.

Η πίεση μεγαλώνει όταν το απρόοπτο είναι σοβαρότερο, όπως ένα ατύχημα ή μια ασθένεια στην οικογένεια. Σε ορισμένες περιπτώσεις τα έκτακτα αλλά αναγκαία έξοδα καταλήγουν σε υπερχρέωση και σε οικογενειακή χρεοκοπία. Για τα ιατρικά ζητήματα χρησιμοποιείται ειδικός όρος, οι «καταστροφικές δαπάνες υγείας». Πρόκειται για δαπάνες που μπορούν να ρίξουν κάτω από το κατώφλι της φτώχειας ένα νοικοκυριό που ως τότε τα έβγαζε πέρα οριακά, ή να βυθίσουν τους ήδη φτωχούς ακόμη βαθύτερα στη φτωχοποίηση.

Στον κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού η Ελλάδα είναι δεύτερη, μετά τη Βουλγαρία, με 27,5%.

Ο δείκτης υλικής στέρησης

Η αδυναμία κάλυψης έκτακτων αλλά αναγκαίων οικονομικών εξόδων αποτελεί έναν από τους δείκτες υλικής και κοινωνικής στέρησης που καταγράφουν η ΕΛΣΤΑΤ και η Eurostat στις ετήσιες έρευνες για τις συνθήκες διαβίωσης. Το όριο που θέτει η ΕΛΣΤΑΤ για το αναπάντεχο έξοδο κινείται περίπου στα 500 ευρώ και αναπροσαρμόζεται ανάλογα με το διάμεσο εισόδημα και το κατώφλι της φτώχειας.

Για όποιον αμείβεται με τον κατώτατο μισθό, έκτακτο έξοδο 500 ευρώ δεν είναι απλώς καταστροφικό. Είναι πρακτικά αδύνατο να καλυφθεί από ίδιους πόρους, χωρίς προσφυγή σε δανεισμό. Ακόμη και για όποιον πληρώνεται με τον διάμεσο μισθό, περίπου 1.000 έως 1.100 ευρώ μικτά, δαπάνη 500 ευρώ αντιστοιχεί στο 50% του μηνιαίου εισοδήματος. Η πλειονότητα του πληθυσμού δεν μπορεί να στηριχθεί σε αποταμιεύσεις, επειδή απλώς δεν υπάρχουν. Τα ελληνικά νοικοκυριά έχουν αρνητική αποταμίευση, δηλαδή ξοδεύουν περισσότερα από όσα κερδίζουν.

Όσοι μπορούν να βάζουν στην άκρη έστω μικρό ποσό κάθε μήνα είναι μόλις δύο στους δέκα ή και λιγότεροι, ανάλογα με το ποιος διεξάγει την έρευνα. Στις έρευνες του ΙΟΒΕ, το ποσοστό των Ελλήνων που αποταμιεύουν λίγο ή περισσότερο κινείται γύρω στο 20%. Ένα 60% έως 65% μόλις τα βγάζει πέρα, με διακυμάνσεις από μήνα σε μήνα, ένα 12% έως 13% αντλεί από τις αποταμιεύσεις του και ένα 7% είναι χρεωμένο. Από όσους έχουν τραπεζικό λογαριασμό, οι επτά στους δέκα διατηρούν καταθέσεις κάτω από 1.000 ευρώ.

Σε μέσο προσαρμοσμένο μισθό πλήρους απασχόλησης η χώρα βρίσκεται στην προτελευταία θέση της ΕΕ, με 18.000 ευρώ ετησίως. Τα τελευταία συγκεντρωτικά στοιχεία της Eurostat αφορούν το 2024.

Πρώτοι στα αρνητικά γραφήματα, τελευταίοι στα υπόλοιπα

Στα πληροφοριακά γραφήματα της Eurostat με τις αρνητικές επιδόσεις η Ελλάδα βρίσκεται στις πρώτες θέσεις. Σε πίνακες που αποτυπώνουν την αγοραστική δύναμη, τους μισθούς, τις συλλογικές συμβάσεις, την απασχόληση νέων πτυχιούχων και τον βαθμό ικανοποίησης από τη ζωή κατατάσσεται στις τελευταίες, μαζί με χώρες όπως η Βουλγαρία και η Ρουμανία.

Υπάρχουν πάντως τομείς όπου έχει καταγραφεί πρόοδος, για παράδειγμα στη μείωση της ανεργίας και στην αύξηση της απασχόλησης. Ακόμη και εκεί, όμως, η χώρα παραμένει στις χειρότερες θέσεις, σε μεγάλη απόσταση από τον μέσο όρο. Πρόοδος έχει καταγραφεί και στην αύξηση του κατώτατου μισθού και στη σύγκλισή του με τον μέσο μισθό. Αυτό δεν σημαίνει μόνο βελτίωση της θέσης των πολύ χαμηλόμισθων, αλλά και «συνωστισμό» του εργατικού δυναμικού στα κατώτερα μισθολογικά κλιμάκια. Ο κατώτατος μισθός ανεβαίνει, ο μέσος όμως μένει στάσιμος, καθώς οι ονομαστικές αυξήσεις εξανεμίζονται από τον πληθωρισμό. Όπως έδειξε και η νέα έκθεση της Κομισιόν για την ποιότητα της εργασίας, ο πραγματικός μέσος μισθός στην Ελλάδα είναι χαμηλότερος από ό,τι το 2019.

Σε ετήσιο προσαρμοσμένο μισθό πλήρους απασχόλησης η Ελλάδα βρίσκεται στην προτελευταία θέση, με 18.000 ευρώ, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Eurostat για το 2024.

Τα άσχημα νέα κουράζουν

Οι διαπιστώσεις αυτές είναι ήδη γνώριμες και γι' αυτό συχνά περνούν αδιάφορες. Ειδησεογραφικοί τίτλοι που συνδυάζουν τις λέξεις «Ελλάδα» και «ουραγός» ή «θλιβερή πρωτιά» έχουν καταντήσει κάτι σαν το «σκύλος δαγκώνει άνθρωπο»: μια είδηση τόσο αναμενόμενη που παύει να είναι είδηση.

Το φαινόμενο της «ειδησεογραφικής κόπωσης», δηλαδή η τάση να έχει κανείς μπουχτίσει τόσο από στενάχωρες ειδήσεις ώστε να τις αποφεύγει πλέον συνειδητά, γίνεται όλο και πιο διαδεδομένο. Σύμφωνα με την ετήσια έρευνα του Ινστιτούτου Reuters, η Ελλάδα έχει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά ειδησεογραφικής κόπωσης παγκοσμίως. Το 60% αποφεύγει συστηματικά να παρακολουθεί τις ειδήσεις, ενώ μόνο το 18% εμπιστεύεται τα μέσα ενημέρωσης.

Η προτίμηση στρέφεται στο σκρολάρισμα reels για γατάκια, αρκουδάκια, influencers και ημιεπώνυμους, αντί για την ανάγνωση ακόμη ενός άρθρου για το πόσο δύσκολα βγαίνει ο μήνας.

Εναπόθεση ελπίδας στην πολιτική αλλαγή

Η τελευταία δημοσκόπηση της Metron Analysis για το Mega News δείχνει ότι το 82% των πολιτών τα βγάζει πέρα ίσα ίσα ή καθόλου, με τα χρήματα να τελειώνουν πριν τελειώσει ο μήνας. Το εύρημα αποτυπώνει στατιστικά όσα ζει στην καθημερινότητά της η κοινωνική πλειοψηφία.

Αν κάτι τη διαφοροποιεί από την πεπατημένη, είναι η ισχυρή εναπόθεση προσδοκιών σε μια επερχόμενη πολιτική και κυβερνητική αλλαγή. Το 74% αναμένει βελτίωση από την κυβέρνηση που θα αναδείξουν οι επόμενες κάλπες και το 76% πιστεύει ότι η πολιτική μπορεί να βοηθήσει στην καλυτέρευση της ζωής των πολιτών.

Το 86% όσων πιστεύουν στη μετασχηματιστική δύναμη της πολιτικής αναφέρεται σε ενδεχόμενα θετικά κυβερνητικά μέτρα. Ένα 72% περιμένει βελτίωση μέσω των διεκδικήσεων της αντιπολίτευσης και ένα 65% μέσω των διεκδικήσεων των συνδικάτων.

Οι απαντήσεις αυτές πιθανόν επηρεάζονται από το περιρρέον προεκλογικό κλίμα. Σε άλλες δημοσκοπήσεις, τόσο η αντιπολίτευση και τα συνδικάτα όσο και τα πολιτικά κόμματα και οι πολιτειακοί θεσμοί στο σύνολό τους βαθμολογούνται κάτω από τη βάση.

Κόπωση, παραίτηση ή καζάνι που βράζει;

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow