Επιστήμονες ίσως βρήκαν πώς να κάνουν τους κατεστραμμένους ενήλικους αμφιβληστροειδείς να αυτοεπιδιορθώνονται

Υπάρχει μια σπάνια και κληρονομική πάθηση της όρασης, συνδεδεμένη με ελαττωματικά αντίγραφα του γονιδίου CaBP4, η οποία προκαλεί κακή όραση από την παιδική ηλικία. Η πρωτεΐνη που παράγει αυτό το γονίδιο είναι απαραίτητη για τη χημική σηματοδότηση στον αμφιβληστροειδή.

Η πάθηση αυτή μπορεί να προσβάλει και τους σκύλους και, θεραπεύοντάς τους, οι ερευνητές ανακάλυψαν μια θεραπευτική προσέγγιση που υπόσχεται να είναι μετασχηματιστική.

Σε μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Molecular Therapy Advances, ερευνητές με επικεφαλής ομάδα του Πολιτειακού Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν, στις Ηνωμένες Πολιτείες, αναφέρουν ότι μια γονιδιακή θεραπεία μίας δόσης δεν σταμάτησε μόνο την εξέλιξη της τύφλωσης, αλλά επιδιόρθωσε και σωματικά κατεστραμμένες συνδέσεις.

Αυτό γεννά τη δελεαστική προοπτική θεραπειών ικανών να επιδιορθώνουν τα νευρικά κύτταρα στα θηλαστικά, κάτι που πολλοί θεωρούσαν προηγουμένως αδύνατο.

«Καταφέραμε να δείξουμε τρεις ανεξάρτητες δομικές αλλαγές υπέρ της πλαστικότητας του ενήλικου αμφιβληστροειδούς», δηλώνει η κτηνίατρος οφθαλμίατρος Billie Beckwith-Cohen, από το Πολιτειακό Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν.

«Όχι μόνο προστέθηκαν νέα συστατικά, αλλά επιδιορθώθηκαν και προϋπάρχουσες ανωμαλίες.»

Ένα λειτουργικό αντίγραφο του γονιδίου CaBP4

Αφού εντόπισαν το γονίδιο CaBP4 ως υπεύθυνο για την απώλεια όρασης σε μια ομάδα σκύλων whippet, οι ερευνητές ένεσαν στον αμφιβληστροειδή αυτών των ζώων έναν αβλαβή ιό που έφερε ένα λειτουργικό αντίγραφο του γονιδίου.

Η θεραπεία βελτίωσε αισθητά την όραση αυτών των σκύλων, ιδίως σε χαμηλό φωτισμό, εκεί όπου το έλλειμμα της πρωτεΐνης CaBP4 κάνει τη μεγαλύτερη διαφορά.

Επιπλέον, οι θεραπευμένες περιοχές του αμφιβληστροειδούς εκφυλίστηκαν λιγότερο, και η έξω δικτυωτή στιβάδα (OPL), η οποία περιέχει απαραίτητους οπτικούς συνδέσμους, διευρύνθηκε αισθητά, όπως και οι συναπτικές ταινίες στο εσωτερικό των φωτοευαίσθητων κυττάρων του ματιού.

Η ανάπτυξη της OPL και των συναπτικών ταινιών φρενάρεται όταν το γονίδιο CaBP4 δεν λειτουργεί σωστά, κάτι που οι ερευνητές παρομοιάζουν με λάθη σε ένα κατασκευαστικό σχέδιο.

«Μπορούμε ουσιαστικά να παρουσιάσουμε τις μεταλλάξεις του γονιδίου του αμφιβληστροειδούς ως τυπογραφικό λάθος σε ένα σχέδιο, που καθιστά τις οδηγίες ακατανόητες για το σύστημα, με αποτέλεσμα ελαττωματικό σχεδιασμό και, στη συνέχεια, απώλεια όρασης», δηλώνει η Beckwith-Cohen. «Η θεραπεία μας παρέχει ουσιαστικά νέες οδηγίες για το ανορθόγραφο τμήμα, όπως θα έκανε ένας διορθωτής.»

Σάρωση του αμφιβληστροειδούς ενός σκύλου που δείχνει νευρικές συνδέσεις επιδιορθωμένες δύο χρόνια μετά τη θεραπεία. (Beckwith-Cohen και συν., Mol. Ther. Adv., 2026)

Η μελέτη είναι το αποτέλεσμα μιας δεκαετίας ερευνών πάνω σε αυτές τις παθήσεις του ματιού και, αν και μένει να φανεί αν η ίδια προσέγγιση θα λειτουργούσε στον άνθρωπο, η ομάδα είναι πεπεισμένη ότι θα ήταν μεταφέρσιμη.

«Τα αποτελέσματά μας δείχνουν ότι η γονιδιακή θεραπεία είναι ικανή όχι μόνο να αποκαταστήσει τη λειτουργία του αμφιβληστροειδούς, αλλά και να εγκαθιδρύσει μια σχεδόν φυσιολογική ανατομική οργάνωση στην OPL του αμφιβληστροειδούς», γράφουν οι ερευνητές στο δημοσιευμένο άρθρο τους.

«Η αποκατάσταση αυτή συνεπάγεται τη διεύρυνση μιας στιβάδας που δεν είχε σχηματιστεί φυσιολογικά κατά την ανάπτυξη του αμφιβληστροειδούς, καθώς και την ωρίμανση συναπτικών χαρακτηριστικών, όπως η επιμήκυνση των ταινιών, κάτι που στηρίζει το διαρκές σχέδιο του νευρωνικού δικτύου του αμφιβληστροειδούς σε όλη την ενήλικη ζωή.»

Πέρα από αυτή τη σπάνια νόσο

Μολονότι η πάθηση που συνδέεται με το γονίδιο CaBP4 είναι σπάνια τόσο στον άνθρωπο όσο και στον σκύλο, οι ερευνητές υποδεικνύουν ότι τα αποτελέσματα αυτά θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε άλλες μεθόδους για την επιδιόρθωση κατεστραμμένων νευρωνικών δικτύων και για τη θεραπεία ευρύτερου φάσματος παθήσεων.

Ακόμη και αφού η ανάπτυξη στο μάτι είχε φρενάρει αισθητά και είχαν επέλθει βλάβες στις συνδέσεις μεταξύ νευρικών κυττάρων, υπήρχαν ενδείξεις ότι νευρικά κύτταρα είχαν επανακαλωδιωθεί. Τα οφέλη διήρκεσαν επίσης, με περιόδους παρακολούθησης που έφταναν έως και τα τρία χρόνια σε αυτή τη μελέτη.

Γνωρίζουμε πλέον ότι νέες νευρωνικές συνδέσεις μπορούν να σχηματιστούν στον αμφιβληστροειδή· πολλές άλλες συναφείς ερευνητικές κατευθύνσεις μένει να διερευνηθούν, ιδίως ο ρόλος της σηματοδότησης του ασβεστίου (την οποία διαχειρίζεται η CaBP4) στην επικοινωνία μεταξύ των κυττάρων του ματιού.

Τα τελευταία χρόνια είδαμε ενθαρρυντικές προόδους στις θεραπείες που στοχεύουν στην αποκατάσταση της όρασης, ιδίως την ενεργοποίηση αδρανών κυττάρων στο μάτι και την προστασία των φωτοϋποδοχέων, και αυτή έρχεται να προστεθεί στον κατάλογο.

«Τα αποτελέσματά μας δείχνουν αποκατάσταση της οπτικής λειτουργίας σε σκύλους που παρουσιάζουν σοβαρή ηλεκτροφυσιολογική και συναπτική δυσλειτουργία», γράφουν οι ερευνητές.

«Καταδεικνύουμε ότι η OPL του αμφιβληστροειδούς διαθέτει βαθιά πλαστικότητα και ότι οι συναπτικές ταινίες μπορούν να ωριμάσουν και να επιμηκυνθούν μετά από θεραπεία γονιδιακής επαύξησης, ακόμη και αργά στην ενήλικη ζωή.»

Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο Molecular Therapy Advances.

Πηγή: Article365.fr

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow