Η Ιώ, Îνα από τα Ï„ÎσσεÏα μεγάλα φεγγάÏια του Δία, αποδεικνÏεται ακόμα πιο βίαιη από ÏŒ,τι νομίζαμε: Ï„Ïεις εξαιÏετικά λαμπÏÎÏ‚ και θεÏμÎÏ‚ ηφαιστειακÎÏ‚ εκÏήξεις που ξÎσπασαν σε διάστημα δÏο εβδομάδων εκτόξευσαν πίδακες λάβας σε Ïψος εκατοντάδων χιλιομÎÏ„Ïων.
Η λάβα που παÏήγαγαν οι Ï„Ïεις εκÏήξεις τον ΑÏγουστο του 2013 θα ήταν αÏκετή για να καλÏψουν Îκταση εκατοντάδων τετÏαγωνικών χιλιομÎÏ„Ïων, τονίζει ομάδα αμεÏικανών εÏευνητών. Η λάβα της ΙοÏÏ‚ εκτιμάται μάλιστα ότι είναι Ï€Î¿Î»Ï Î¸ÎµÏμότεÏη από ÏŒ,τι στα σημεÏινά γήινα ηφαίστεια, και ίσως Îχει παÏόμοια σÏσταση με το μάγμα που υπήÏχε στη νεογÎννητη, θεÏμή Γη.
H Ï…Ï€ÎÏυθÏη λάμψη μιας από τις εκÏήξεις όπως καταγÏάφηκε από επίγειο τηλεσκόπιο (Katherine de Kleer/UC Berkeley/Gemini Observatory)
Η Ιώ, ελάχιστα μεγαλÏτεÏη από τη Σελήνη, είναι το μόνο μÎÏος στο Ηλιακό ΣÏστημα όπου υπάÏχουν ηφαίστεια όπως στη Γη. Λόγω της ασθενοÏÏ‚ βαÏÏτητάς της, η λάβα των εκÏήξεων τινάζεται σε μεγάλο Ïψος και Ï€Îφτει πίσω στο Îδαφος σχηματίζοντας μια Ï€ÏÏινη ομπÏÎλα.
Η ηφαιστειακή δÏαστηÏιότητα της ΙοÏÏ‚ είναι συνεχής και σχηματίζει ποτάμια και μεγάλες λίμνες λάβας, και ολόκληÏο το φεγγάÏι είναι κίτÏινο από το θειάφι που απελευθεÏώνουν οι εκÏήξεις.
Οι Ï€Ïαγματικά μεγάλες εκÏήξεις είναι σπανιότεÏες, ή Îστω Îτσι πιστεÏαμε ως τώÏα: «Στην Ιώ αναμÎνουμε κανονικά μία ÎκÏηξη κάθε Îνα ή δÏο χÏόνια, και συνήθως δεν είναι τόσο λαμπÏÎς» τονίζει σε ανακοίνωση της NASA η Ίμκε ντε ΠάτεÏ, καθηγήτÏια ΑστÏονομίας στο Πανεπιστήμιο της ΚαλιφόÏνια στο ΜπÎÏκλεϊ.
«Εδώ Îχουμε Ï„Ïεις εξαιÏετικά λαμπÏÎÏ‚ εκÏήξεις, κάτι που υποδηλώνει ότι αν κοιτάζαμε την Ιώ πιο συχνά θα βλÎπαμε Ï€Î¿Î»Ï Ï€ÎµÏισσότεÏα Ï„Îτοια συμβάντα» επισημαίνει.
Οι Ï„Ïεις εκÏήξεις του πεÏÏ…ÏƒÎ¹Î½Î¿Ï Î‘Ï…Î³Î¿Ïστου ήταν από τις ισχυÏότεÏες που Îχουν καταγÏαφεί ποτΠ-Ï€ÏÎπει να παÏήγαγαν δεκάδες κυβικά χιλιόμετÏα λάβας, η οποία Ï€ÏÎπει να κάλυψε Îκταση εκατοντάδων τετÏαγωνικών χιλιομÎÏ„Ïων.
ΣυγκÏιτικά, η ÎκÏηξη του ÎŒÏους ΠινατοÏμπο στις Φιλιππίνες το 1991, μια από τις ισχυÏότεÏες του 20Î¿Ï Î±Î¹ÏŽÎ½Î±, υπολογίζεται ότι Îδωσε 10 κυβικά χιλιόμετÏα λάβας.
Και οι Ï„Ïεις τελευταίες εκÏήξεις στην Ιώ είναι πιθανό να σχημάτισαν «κουÏτίνες λάβας», πίδακες που εκτινάσσονται από σχισμÎÏ‚ στην επιφάνεια μήκους πολλών χιλιομÎÏ„Ïων. Μία από τις εκÏήξεις, η οποία συνÎβη σε μια καλδÎÏα με την ονομασία Rarog Patera, εκτιμάται ότι παÏήγαγε αÏκετή λάβα για να καλÏψει Îκταση 130 τετÏαγωνικών χιλιομÎÏ„Ïων σε βάθος δÎκα μÎÏ„Ïων.
Οι υπολογισμοί βασίζονται σε μετÏήσεις της Ï…Ï€ÎÏυθÏης ακτινοβολίας των εκÏήξεων με μεγάλα επίγεια τηλεσκόπια, όπως το Keck II στη Χαβάη, με κάτοπτÏο δÎκα μÎÏ„Ïων.
Οι εÏευνητÎÏ‚ επισημαίνουν ότι οι Ï…Ï€ÎÏθεÏμες εκÏήξεις της ΙοÏÏ‚ είναι πιθανώς παÏόμοιες με αυτÎÏ‚ που διαμόÏφωσαν την επιφάνεια της Γης και της ΑφÏοδίτης στα νιάτα τους. «ΧÏησιμοποιοÏμε την Ιώ ως ηφαιστειακό εÏγαστήÏιο για να κοιτάξουμε πίσω στο παÏελθόν των βÏαχωδών πλανητών».
Οι τελευταίες ανακαλÏψεις παÏουσιάζονται σε Ï„Ïεις δημοσιεÏσεις που Îχουν γίνει δεκτÎÏ‚ στην ÎγκÏιτη επιθεώÏηση Icarus. ΔÏο από αυτÎÏ‚ είναι διαθÎσιμες ως Ï€Ïοδημοσίευση εδώ και εδώ.
Η λάβα που παÏήγαγαν οι Ï„Ïεις εκÏήξεις τον ΑÏγουστο του 2013 θα ήταν αÏκετή για να καλÏψουν Îκταση εκατοντάδων τετÏαγωνικών χιλιομÎÏ„Ïων, τονίζει ομάδα αμεÏικανών εÏευνητών. Η λάβα της ΙοÏÏ‚ εκτιμάται μάλιστα ότι είναι Ï€Î¿Î»Ï Î¸ÎµÏμότεÏη από ÏŒ,τι στα σημεÏινά γήινα ηφαίστεια, και ίσως Îχει παÏόμοια σÏσταση με το μάγμα που υπήÏχε στη νεογÎννητη, θεÏμή Γη.
H Ï…Ï€ÎÏυθÏη λάμψη μιας από τις εκÏήξεις όπως καταγÏάφηκε από επίγειο τηλεσκόπιο (Katherine de Kleer/UC Berkeley/Gemini Observatory)
Η Ιώ, ελάχιστα μεγαλÏτεÏη από τη Σελήνη, είναι το μόνο μÎÏος στο Ηλιακό ΣÏστημα όπου υπάÏχουν ηφαίστεια όπως στη Γη. Λόγω της ασθενοÏÏ‚ βαÏÏτητάς της, η λάβα των εκÏήξεων τινάζεται σε μεγάλο Ïψος και Ï€Îφτει πίσω στο Îδαφος σχηματίζοντας μια Ï€ÏÏινη ομπÏÎλα.
Η ηφαιστειακή δÏαστηÏιότητα της ΙοÏÏ‚ είναι συνεχής και σχηματίζει ποτάμια και μεγάλες λίμνες λάβας, και ολόκληÏο το φεγγάÏι είναι κίτÏινο από το θειάφι που απελευθεÏώνουν οι εκÏήξεις.
Οι Ï€Ïαγματικά μεγάλες εκÏήξεις είναι σπανιότεÏες, ή Îστω Îτσι πιστεÏαμε ως τώÏα: «Στην Ιώ αναμÎνουμε κανονικά μία ÎκÏηξη κάθε Îνα ή δÏο χÏόνια, και συνήθως δεν είναι τόσο λαμπÏÎς» τονίζει σε ανακοίνωση της NASA η Ίμκε ντε ΠάτεÏ, καθηγήτÏια ΑστÏονομίας στο Πανεπιστήμιο της ΚαλιφόÏνια στο ΜπÎÏκλεϊ.
«Εδώ Îχουμε Ï„Ïεις εξαιÏετικά λαμπÏÎÏ‚ εκÏήξεις, κάτι που υποδηλώνει ότι αν κοιτάζαμε την Ιώ πιο συχνά θα βλÎπαμε Ï€Î¿Î»Ï Ï€ÎµÏισσότεÏα Ï„Îτοια συμβάντα» επισημαίνει.
Οι Ï„Ïεις εκÏήξεις του πεÏÏ…ÏƒÎ¹Î½Î¿Ï Î‘Ï…Î³Î¿Ïστου ήταν από τις ισχυÏότεÏες που Îχουν καταγÏαφεί ποτΠ-Ï€ÏÎπει να παÏήγαγαν δεκάδες κυβικά χιλιόμετÏα λάβας, η οποία Ï€ÏÎπει να κάλυψε Îκταση εκατοντάδων τετÏαγωνικών χιλιομÎÏ„Ïων.
ΣυγκÏιτικά, η ÎκÏηξη του ÎŒÏους ΠινατοÏμπο στις Φιλιππίνες το 1991, μια από τις ισχυÏότεÏες του 20Î¿Ï Î±Î¹ÏŽÎ½Î±, υπολογίζεται ότι Îδωσε 10 κυβικά χιλιόμετÏα λάβας.
Και οι Ï„Ïεις τελευταίες εκÏήξεις στην Ιώ είναι πιθανό να σχημάτισαν «κουÏτίνες λάβας», πίδακες που εκτινάσσονται από σχισμÎÏ‚ στην επιφάνεια μήκους πολλών χιλιομÎÏ„Ïων. Μία από τις εκÏήξεις, η οποία συνÎβη σε μια καλδÎÏα με την ονομασία Rarog Patera, εκτιμάται ότι παÏήγαγε αÏκετή λάβα για να καλÏψει Îκταση 130 τετÏαγωνικών χιλιομÎÏ„Ïων σε βάθος δÎκα μÎÏ„Ïων.
Οι υπολογισμοί βασίζονται σε μετÏήσεις της Ï…Ï€ÎÏυθÏης ακτινοβολίας των εκÏήξεων με μεγάλα επίγεια τηλεσκόπια, όπως το Keck II στη Χαβάη, με κάτοπτÏο δÎκα μÎÏ„Ïων.
Οι εÏευνητÎÏ‚ επισημαίνουν ότι οι Ï…Ï€ÎÏθεÏμες εκÏήξεις της ΙοÏÏ‚ είναι πιθανώς παÏόμοιες με αυτÎÏ‚ που διαμόÏφωσαν την επιφάνεια της Γης και της ΑφÏοδίτης στα νιάτα τους. «ΧÏησιμοποιοÏμε την Ιώ ως ηφαιστειακό εÏγαστήÏιο για να κοιτάξουμε πίσω στο παÏελθόν των βÏαχωδών πλανητών».
Οι τελευταίες ανακαλÏψεις παÏουσιάζονται σε Ï„Ïεις δημοσιεÏσεις που Îχουν γίνει δεκτÎÏ‚ στην ÎγκÏιτη επιθεώÏηση Icarus. ΔÏο από αυτÎÏ‚ είναι διαθÎσιμες ως Ï€Ïοδημοσίευση εδώ και εδώ.


































