Ο βόÏειος πόλος του Î¼Î±Î³Î½Î·Ï„Î¹ÎºÎ¿Ï Ï€ÎµÎ´Î¯Î¿Ï… της Γης μετακινείται ανατολικά από την καναδική ΑÏκτική Ï€Ïος τη ΣιβηÏία, αναγκάζοντας Îτσι τη βελόνα της πυξίδας να αλλάζει σταδιακά κατεÏθυνση. ΜÎσα στους Îξι Ï€Ïώτους μήνες μετÏήσεων, οι Ï„Ïίδυμοι ευÏωπαϊκοί δοÏυφόÏοι Swarm κατÎγÏαψαν μεταβολÎÏ‚ όχι μόνο στο μαγνητικό βοÏÏά αλλά και σε άλλες πεÏιοχÎÏ‚ του πλανήτη.
Οι Ï„Ïεις δοÏυφόÏοι του σμήνους Swarm, Îνα είδος ιπτάμενης πυξίδας υψηλής ακÏίβειας, εκτοξεÏτηκαν το ÎοÎμβÏιο του 2013 με Ï€ÏωτεÏοντα στόχος να χαÏτογÏαφήσουν το μαγνητικό πεδίο της Γης, μια μαγνητική «φοÏσκα» που Ï€ÏοστατεÏει τον πλανήτη από επικίνδυνα ηλιακά και κοσμικά σωματίδια.
Το μαγνητικό πεδίο της Γης δημιουÏγείται από την κίνηση ÏÎµÏ…ÏƒÏ„Î¿Ï ÏƒÎ¹Î´Î®Ïου στον πυÏήνα του πλανήτη. Το πεδίο σχηματίζει μια γιγάντια φοÏσκα που εκτείνεται μακÏιά στο διάστημα, επηÏεάζεται όμως τοπικά από μαγνητικά πετÏώματα ή ακόμα και από το πεδίο που Ï€Ïοκαλεί η κίνηση του αλμυÏÎ¿Ï Î½ÎµÏÎ¿Ï ÏƒÏ„Î¿Ï…Ï‚ ωκεανοÏÏ‚.
Το μαγνητικό πεδίο επηÏεάζεται επίσης από μεταβολÎÏ‚ στη Ïοή ÏÎµÏ…ÏƒÏ„Î¿Ï ÏƒÎ¹Î´Î®Ïου στον πυÏήνα, μεταβολÎÏ‚ που επηÏεάζουν το πεδίο σε πλανητική κλίμακα. Όπως γνωστοποίησε η ευÏωπαϊκή διαστημική υπηÏεσία ESA, μετÏήσεις των δοÏυφόÏων Swarm το τελευταίο εξάμηνο επιβεβαιώνουν μια τάση γενικής εξασθÎνισης του πεδίου. Η εξασθÎνιση είναι εντονότεÏη στο Δυτικό ΗμισφαίÏιο και ειδικά στην πεÏιοχή του Îότιου Î‘Ï„Î»Î±Î½Ï„Î¹ÎºÎ¿Ï -οι δοÏυφόÏοι που πεÏνοÏν πάνω από αυτή την πεÏιοχή δÎχονται μεγαλÏτεÏες δόσεις ακτινοβολίας, επισημαίνει η υπηÏεσία. Σε άλλÎÏ‚ πεÏιοχÎÏ‚, όπως ο νότιος Ινδικός, το μαγνητικό πεδίο Îχει ενισχυθεί από τον ΙανουάÏιο.
ΧάÏτης του Î¼Î±Î³Î½Î·Ï„Î¹ÎºÎ¿Ï Ï€ÎµÎ´Î¯Î¿Ï… τον ΙοÏνιο 2014. Οι κόκκινες αποχÏώσεις αναλογοÏν σε πεÏιοχÎÏ‚ όπου η Îνταση είναι μεγαλÏτεÏη (Πηγή: ESA/DTU Space)
ΕπιπλÎον, οι μετÏήσεις των δοÏυφόÏων επιβεβαιώνουν ότι ο βόÏειος μαγνητικός πόλος μετακινείται ανατολικά Ï€Ïος τη ΣιβηÏία.
Î ÏοηγοÏμενες ÎÏευνες είχαν δείξει ότι ο μαγνητικός βοÏÏάς μετακινείται με ολοÎνα αυξανόμενη ταχÏτητα που φτάνει πλÎον τα 55 με 60 χιλιόμετÏα το χÏόνο.
Αυτό σημαίνει ότι οι χάÏτες του Î¼Î±Î³Î½Î·Ï„Î¹ÎºÎ¿Ï Ï€ÎµÎ´Î¯Î¿Ï… θα Ï€ÏÎπει να ενημεÏώνονται συχνά για να μποÏοÏν οι χÏήστες της πυξίδας να υπολογίζουν τη θÎση του γεωγÏÎ±Ï†Î¹ÎºÎ¿Ï Î²Î¿ÏÏά από την κατεÏθυνση του Î¼Î±Î³Î½Î·Ï„Î¹ÎºÎ¿Ï Î²Î¿ÏÏά που δείχνει το ÏŒÏγανο.
Θα φανταζόταν κανείς ότι ο νότιος μαγνητικός πόλος του πλανήτη θα ακολουθοÏσε την αντίστÏοφη διαδÏομή. Στην Ï€Ïαγματικότητα όμως το μαγνητικό πεδίο δεν είναι συμμετÏικό και ο νότιος μαγνητικός πόλος δεν είναι ακÏιβώς στον αντίποδα του βόÏειου. Ο νότιος μαγνητικός πόλος μετακινείται κι αυτός, με μικÏότεÏη όμως ταχÏτητα που εκτιμάται στα 10 με 15 χιλιόμετÏα το χÏόνο.
Οι γεωλόγοι πίστευαν κάποτε ότι το μαγνητικό πεδίο της Γης είναι σταθεÏÏŒ και οι μαγνητικοί πόλοι παÏαμÎνουν ακίνητοι στις σημεÏινÎÏ‚ θÎσεις τους. Η Îκπληξη ήÏθε από τη χαÏτογÏάφηση μαγνητικών βÏάχων στο βυθό του ΑτλαντικοÏ, οι οποίοι αποκάλυψαν ότι το πεδίο όχι μόνο αλλάζει αλλά πεÏιοδικά αντιστÏÎφεται.
Και, όσο κι αν ακοÏγεται απίστευτο, Ï€Ïιν από πεÏίπου 780.000 χÏόνια ο βόÏειος μαγνητικός πόλος βÏισκόταν στην ΑνταÏκτική και ο νότιος στην ΑÏκτική -η πυξίδα θα Îδειχνε τότε στην αντίθετη κατεÏθυνση από ÏŒ,τι σήμεÏα.
Φαίνεται μάλιστα ότι η διαδικασία αντιστÏοφής Îχει ξεκινήσει για μια ακόμα φοÏά, αν και κανείς δεν θα μποÏοÏσε να Ï€ÏοβλÎψει πότε θα ολοκληÏωθεί.
Τα υπεÏευαίσθητα μαγνητόμετÏα των δοÏυφόÏων Swarm της ESA μετÏοÏν την Îνταση και την κατεÏθυνση του Î¼Î±Î³Î½Î·Ï„Î¹ÎºÎ¿Ï Ï€ÎµÎ´Î¯Î¿Ï… σε κάθε σημείο της Ï„Ïοχιάς τους.
Οι ανεπαίσθητες διαταÏαχÎÏ‚ που καταγÏαφοÏν θα μποÏοÏσαν τώÏα να δώσουν νÎα στοιχεία για τη συμπεÏιφοÏά του πυÏήνα, ή ακόμα και να αποκαλÏψουν κοιτάσματα σιδήÏου ή άλλων μαγνητισμÎνων οÏυκτών.
Οι Ï„Ïεις δοÏυφόÏοι του σμήνους Swarm, Îνα είδος ιπτάμενης πυξίδας υψηλής ακÏίβειας, εκτοξεÏτηκαν το ÎοÎμβÏιο του 2013 με Ï€ÏωτεÏοντα στόχος να χαÏτογÏαφήσουν το μαγνητικό πεδίο της Γης, μια μαγνητική «φοÏσκα» που Ï€ÏοστατεÏει τον πλανήτη από επικίνδυνα ηλιακά και κοσμικά σωματίδια.
Το μαγνητικό πεδίο της Γης δημιουÏγείται από την κίνηση ÏÎµÏ…ÏƒÏ„Î¿Ï ÏƒÎ¹Î´Î®Ïου στον πυÏήνα του πλανήτη. Το πεδίο σχηματίζει μια γιγάντια φοÏσκα που εκτείνεται μακÏιά στο διάστημα, επηÏεάζεται όμως τοπικά από μαγνητικά πετÏώματα ή ακόμα και από το πεδίο που Ï€Ïοκαλεί η κίνηση του αλμυÏÎ¿Ï Î½ÎµÏÎ¿Ï ÏƒÏ„Î¿Ï…Ï‚ ωκεανοÏÏ‚.
Το μαγνητικό πεδίο επηÏεάζεται επίσης από μεταβολÎÏ‚ στη Ïοή ÏÎµÏ…ÏƒÏ„Î¿Ï ÏƒÎ¹Î´Î®Ïου στον πυÏήνα, μεταβολÎÏ‚ που επηÏεάζουν το πεδίο σε πλανητική κλίμακα. Όπως γνωστοποίησε η ευÏωπαϊκή διαστημική υπηÏεσία ESA, μετÏήσεις των δοÏυφόÏων Swarm το τελευταίο εξάμηνο επιβεβαιώνουν μια τάση γενικής εξασθÎνισης του πεδίου. Η εξασθÎνιση είναι εντονότεÏη στο Δυτικό ΗμισφαίÏιο και ειδικά στην πεÏιοχή του Îότιου Î‘Ï„Î»Î±Î½Ï„Î¹ÎºÎ¿Ï -οι δοÏυφόÏοι που πεÏνοÏν πάνω από αυτή την πεÏιοχή δÎχονται μεγαλÏτεÏες δόσεις ακτινοβολίας, επισημαίνει η υπηÏεσία. Σε άλλÎÏ‚ πεÏιοχÎÏ‚, όπως ο νότιος Ινδικός, το μαγνητικό πεδίο Îχει ενισχυθεί από τον ΙανουάÏιο.
ΧάÏτης του Î¼Î±Î³Î½Î·Ï„Î¹ÎºÎ¿Ï Ï€ÎµÎ´Î¯Î¿Ï… τον ΙοÏνιο 2014. Οι κόκκινες αποχÏώσεις αναλογοÏν σε πεÏιοχÎÏ‚ όπου η Îνταση είναι μεγαλÏτεÏη (Πηγή: ESA/DTU Space)
ΕπιπλÎον, οι μετÏήσεις των δοÏυφόÏων επιβεβαιώνουν ότι ο βόÏειος μαγνητικός πόλος μετακινείται ανατολικά Ï€Ïος τη ΣιβηÏία.
Î ÏοηγοÏμενες ÎÏευνες είχαν δείξει ότι ο μαγνητικός βοÏÏάς μετακινείται με ολοÎνα αυξανόμενη ταχÏτητα που φτάνει πλÎον τα 55 με 60 χιλιόμετÏα το χÏόνο.
Αυτό σημαίνει ότι οι χάÏτες του Î¼Î±Î³Î½Î·Ï„Î¹ÎºÎ¿Ï Ï€ÎµÎ´Î¯Î¿Ï… θα Ï€ÏÎπει να ενημεÏώνονται συχνά για να μποÏοÏν οι χÏήστες της πυξίδας να υπολογίζουν τη θÎση του γεωγÏÎ±Ï†Î¹ÎºÎ¿Ï Î²Î¿ÏÏά από την κατεÏθυνση του Î¼Î±Î³Î½Î·Ï„Î¹ÎºÎ¿Ï Î²Î¿ÏÏά που δείχνει το ÏŒÏγανο.
Θα φανταζόταν κανείς ότι ο νότιος μαγνητικός πόλος του πλανήτη θα ακολουθοÏσε την αντίστÏοφη διαδÏομή. Στην Ï€Ïαγματικότητα όμως το μαγνητικό πεδίο δεν είναι συμμετÏικό και ο νότιος μαγνητικός πόλος δεν είναι ακÏιβώς στον αντίποδα του βόÏειου. Ο νότιος μαγνητικός πόλος μετακινείται κι αυτός, με μικÏότεÏη όμως ταχÏτητα που εκτιμάται στα 10 με 15 χιλιόμετÏα το χÏόνο.
Οι γεωλόγοι πίστευαν κάποτε ότι το μαγνητικό πεδίο της Γης είναι σταθεÏÏŒ και οι μαγνητικοί πόλοι παÏαμÎνουν ακίνητοι στις σημεÏινÎÏ‚ θÎσεις τους. Η Îκπληξη ήÏθε από τη χαÏτογÏάφηση μαγνητικών βÏάχων στο βυθό του ΑτλαντικοÏ, οι οποίοι αποκάλυψαν ότι το πεδίο όχι μόνο αλλάζει αλλά πεÏιοδικά αντιστÏÎφεται.
Και, όσο κι αν ακοÏγεται απίστευτο, Ï€Ïιν από πεÏίπου 780.000 χÏόνια ο βόÏειος μαγνητικός πόλος βÏισκόταν στην ΑνταÏκτική και ο νότιος στην ΑÏκτική -η πυξίδα θα Îδειχνε τότε στην αντίθετη κατεÏθυνση από ÏŒ,τι σήμεÏα.
Φαίνεται μάλιστα ότι η διαδικασία αντιστÏοφής Îχει ξεκινήσει για μια ακόμα φοÏά, αν και κανείς δεν θα μποÏοÏσε να Ï€ÏοβλÎψει πότε θα ολοκληÏωθεί.
Τα υπεÏευαίσθητα μαγνητόμετÏα των δοÏυφόÏων Swarm της ESA μετÏοÏν την Îνταση και την κατεÏθυνση του Î¼Î±Î³Î½Î·Ï„Î¹ÎºÎ¿Ï Ï€ÎµÎ´Î¯Î¿Ï… σε κάθε σημείο της Ï„Ïοχιάς τους.
Οι ανεπαίσθητες διαταÏαχÎÏ‚ που καταγÏαφοÏν θα μποÏοÏσαν τώÏα να δώσουν νÎα στοιχεία για τη συμπεÏιφοÏά του πυÏήνα, ή ακόμα και να αποκαλÏψουν κοιτάσματα σιδήÏου ή άλλων μαγνητισμÎνων οÏυκτών.


































