Ριπές ηλιακού ανέμου «προκαλούν κεραυνούς»

Είχε βρεθεί ότι τα φορτισμένα σωματίδια που φτάνουν στη Γη από τον Ηλιο μέσω των λεγόμενων ηλιακών ανέμων είναι υπεύθυνα για το υπέροχο θέαμα του σέλαος. Μια νέα μελέτη συνδέει τους ηλιακούς ανέμους με ένα ακόμα φαινόμενο. Όπως προκύπτει από τη μελέτη «ριπές» των ηλιακών ανέμων των ρευμάτων προσπίπτουν με μεγάλη ταχύτητα πάνω στον πλανήτη, και προκαλούν περισσότερους κεραυνούς στη Γη.

Οι ερευνητές -με επικεφαλής τον δρα Κρις Σκοτ του Τμήματος Μετεωρολογίας του Πανεπιστημίου του Ρέντινγκ βρήκαν ότι όταν αυξάνεται η ένταση του ηλιακού ανέμου, που εισέρχεται στη γήινη ατμόσφαιρα, τότε ο αριθμός των κεραυνών αυξάνει.

Επειδή η αυξομείωση της ηλιακής δραστηριότητας παρακολουθείται συνεχώς μέσω δορυφόρων, στο μέλλον -χάρη στη νέα ανακάλυψη- ίσως γίνεται πιο καλή πρόβλεψη για το πότε θα αυξηθούν οι ηλεκτρικές καταιγίδες και οι κεραυνοί.

Οι ηλιακοί άνεμοι πηγάζουν από την περιστρεφόμενη σφαίρα καυτού πλάσματος του Ήλιου, από όπου εκτοξεύονται ηλεκτρικά φορτισμένα σωματίδια (κυρίως ηλεκτρόνια και πρωτόνια), τα οποία ταξιδεύουν στο διάστημα και φθάνουν στη Γη με ταχύτητες 400 έως 800 χιλιομέτρων το δευτερόλεπτο. Η άφιξη αυτών των σωματιδίων στον πλανήτη μας -καθώς έρχονται σε επαφή με το γήινο μαγνητικό πεδίο- «πυροδοτεί» το θεαματικό πολικό σέλας, αλλά επίσης επηρεάζει τον καιρό και, μεταξύ άλλων, διευκολύνει τους κεραυνούς.

Ο ηλιακός άνεμος εμφανίζει έναν κύκλο αυξομείωσης, με αποκορύφωμα έντασης περίπου κάθε 27 μέρες. Όπως προκύπτει από τους ερευνητές, όσο αυξάνεται η ένταση και η ταχύτητα των ηλιακών ανέμων, τόσο αυξάνεται η συχνότητα και η ένταση των κεραυνών. Αυτή η ηλεκτρική αναταραχή θα μπορούσε να κρατήσει στη Γη πάνω από ένα μήνα έπειτα από την πρόσκρουση των σωματιδίων του ηλιακού ανέμου στον πλανήτη μας.

Αναλύοντας μετεωρολογικά στοιχεία από τη Βόρεια Ευρώπη, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι υπάρχουν κατά μέσο όρο 422 κεραυνοί στις 40 μέρες έπειτα από την άφιξη ενός ισχυρού ηλιακού ανέμου, έναντι 321 κεραυνών στις 40 μέρες πριν η ηλιακή «ριπή» πλήξει τη Γη. Οι κεραυνοί κορυφώνονται 12 έως 18 μέρες έπειτα από την άφιξη του ηλιακού ανέμου. Το εύρημα θεωρείται απρόσμενο, καθώς, όπως δήλωσε ο Σκοτ, έως τώρα θεωρείτο ότι μία ενίσχυση των ηλιακών ανέμων θα είχε το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα στη Γη.

Προηγούμενες έρευνες είχαν δείξει ότι η κοσμική ακτινοβολία από το διάστημα (π.χ. λόγω έκρηξης σούπερ-νόβα) θα μπορούσε να αυξήσει τον αριθμό των κεραυνών. Τώρα ανακαλύπτεται ότι και ο Ήλιος έχει ένα ανάλογο αποτέλεσμα.

Οι επιστήμονες δεν είναι ακόμα βέβαιοι μέσω ποιού μηχανισμού αυτό επιτυγχάνεται (ούτως ή άλλως δεν είναι σίγουροι γενικότερα πώς γεννιέται ένας κεραυνός μέσα σε μια καταιγίδα). Πιθανώς τα ηλιακά σωματίδια υψηλής ενέργειας, καθώς διαπερνούν τα καταιγιδοφόρα νέφη και ιονίζουν τον αέρα, διευκολύνουν τη δημιουργία των κεραυνών. Η μελέτη δημοσιεύεται στην επιθεώρηση «Environmental Research Letters».

Βήμα Science