Νέο δάνειο περίπου 45 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία ετοιμάζεται να προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Τα κεφάλαια θα αντληθούν μέσω δανεισμού με κάλυψη από τον κοινό προϋπολογισμό της ΕΕ, ώστε να καλυφθεί μέρος των αυξανόμενων αναγκών του Κιέβου για το 2027. Η χώρα αντιμετωπίζει έναν από τους δυσκολότερους χειμώνες από τότε που ξεκίνησε η ρωσική εισβολή πλήρους κλίμακας.
Οι Financial Times επικαλούνται πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες η πρόταση θα παρουσιαστεί στα κράτη-μέλη την Τετάρτη. Η Ουκρανία υπολογίζει χρηματοδοτικό κενό περίπου 70 δισ. ευρώ για την επόμενη χρονιά. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει δεσμευτεί να καλύψει τα δύο τρίτα του ποσού και καλεί τους υπόλοιπους δυτικούς συμμάχους να αυξήσουν τη συνεισφορά τους.
Το υπό εξέταση σχήμα θυμίζει τον μηχανισμό που εφαρμόστηκε πέρυσι για τη στήριξη δανείου 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία. Εκείνα τα κεφάλαια είχαν στόχο να καλύψουν τις ανάγκες της χώρας για το τρέχον και το επόμενο έτος. Οι ανάγκες του Κιέβου έχουν όμως διευρυνθεί, καθώς οι ρωσικές επιθέσεις εντείνονται και οι καταστροφές που προκαλούν είναι εκτεταμένες.
Αντιδράσεις μέσα στην ΕΕ και το μέτωπο των 27
Η νέα χρηματοδότηση χρειάζεται τη στήριξη και των 27 κρατών-μελών, όμως η πολιτική συμφωνία δεν θεωρείται δεδομένη. Από την καταβολή των τόκων του προηγούμενου δανείου των 90 δισ. ευρώ είχαν εξαιρεθεί η Τσεχία, η Σλοβακία και η Ουγγαρία. Οι τρεις χώρες, μαζί με τη Βουλγαρία, έχουν ήδη δηλώσει ότι δεν σκοπεύουν να μετάσχουν σε μελλοντικά προγράμματα χρηματοδότησης της Ουκρανίας.
Η στάση αυτή προκάλεσε έντονη αντίδραση στο Βερολίνο. Την περασμένη εβδομάδα ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς απείλησε ότι η Γερμανία μπορεί να εμποδίσει τη συμφωνία για τον πολυετή προϋπολογισμό της ΕΕ της περιόδου 2028-2034, εφόσον δεν συμβάλουν όλα τα κράτη-μέλη στη χρηματοδότηση της Ουκρανίας.
Στον κοινοτικό προϋπολογισμό η Γερμανία είναι ο μεγαλύτερος καθαρός συνεισφέρων και, ταυτόχρονα, ο μεγαλύτερος διμερής ευρωπαϊκός δωρητής προς το Κίεβο. Οι τέσσερις χώρες που ζητούν εξαίρεση είναι, αντίθετα, καθαροί αποδέκτες ευρωπαϊκών κονδυλίων.
Οι διαπραγματεύσεις για τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας συνδέονται έτσι άμεσα με εκείνες για τον επόμενο κοινοτικό προϋπολογισμό. Στη σύνοδο κορυφής της 26ης και 27ης Νοεμβρίου οι Ευρωπαίοι ηγέτες αναμένεται να συζητήσουν και τα δύο ζητήματα, με στόχο οι αποφάσεις να ληφθούν έως το τέλος του έτους.
Πολιτικές πιέσεις και ο κίνδυνος αντενεργειών
Ευρωπαϊκές πηγές αναφέρουν ότι η σύνδεση των δύο θεμάτων αποσκοπεί στον περιορισμό της δυνατότητας μελλοντικών βέτο στη χρηματοδότηση της Ουκρανίας. Υπάρχει όμως ο φόβος ότι η τακτική μπορεί να φέρει αντίθετα αποτελέσματα, αν ορισμένες κυβερνήσεις αισθανθούν ότι εκβιάζονται.
Ο Τσέχος πρωθυπουργός Αντρέι Μπάμπις έστειλε επιστολή στον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα. Σε αυτήν υποστηρίζει ότι συμφωνία για τη μελλοντική χρηματοδότηση της Ουκρανίας δεν μπορεί να αποτελεί προϋπόθεση για την έγκριση του επόμενου κοινοτικού προϋπολογισμού. Τόνισε ακόμη ότι η ΕΕ πρέπει να διατηρεί τη δυνατότητα να καθορίζει τις μακροπρόθεσμες πολιτικές και τις προτεραιότητές της.
Επιφυλάξεις διατυπώνουν ακόμη και χώρες που στηρίζουν σταθερά το Κίεβο. Ο Ιρλανδός πρωθυπουργός Μίχολ Μάρτιν αναγνώρισε ότι κατανοεί τους λόγους για τους οποίους ορισμένα κράτη συνδέουν τα δύο ζητήματα. Εξέφρασε, πάντως, προβληματισμό για την τακτική.
Την ίδια ώρα, Βρυξέλλες και Βερολίνο ανησυχούν ότι η εξασφάλιση μακροπρόθεσμης στήριξης προς την Ουκρανία θα γίνει δυσκολότερη, καθώς πλησιάζουν εκλογικές αναμετρήσεις σε Ισπανία, Γαλλία, Ιταλία και Πολωνία. Στη Γαλλία η Μαρίν Λεπέν, που προηγείται στις δημοσκοπήσεις ενόψει των προεδρικών εκλογών του Απριλίου, έχει δηλώσει ότι θα σταματήσει τη στήριξη προς το Κίεβο εάν διαδεχθεί τον Εμανουέλ Μακρόν.

































