Απώλειες θέσεων εργασίας συνδεδεμένες με την τεχνητή νοημοσύνη δεν καταγράφονται, δηλώνει στα «ΝΕΑ» ο Έκεχαρντ Ερνστ, επικεφαλής Μακροοικονομικών Πολιτικών και Θέσεων Εργασίας στον Διεθνή Οργανισμό Εργασίας (ΔΟΕ). Αντιθέτως, οι προσλήψεις αυξάνονται έντονα σε ρόλους με μεγαλύτερη έκθεση στην AI. Ο ίδιος συμμετείχε πρόσφατα στο ετήσιο συνέδριο του EconPol στις Βρυξέλλες.
Αναμένεται άραγε «τσουνάμι» απώλειας θέσεων εργασίας εξαιτίας της τεχνητής νοημοσύνης;
Κάτι τέτοιο δεν φαίνεται προς το παρόν. Δεν καταγράφεται «τσουνάμι», ούτε χάνονται θέσεις εξαιτίας της AI. Η ανεργία βρίσκεται στο χαμηλότερο επίπεδο παγκοσμίως της τελευταίας τριακονταετίας και ουσιαστική μεταβολή δεν προβλέπεται. Όσες θέσεις χάνονται αποδίδονται κυρίως στην ασθενή ανάπτυξη της παγκόσμιας οικονομίας και όχι στην τεχνητή νοημοσύνη.
Τα Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα (LLMs) και η AI απευθύνονται κυρίως σε θέσεις υψηλής εξειδίκευσης και υψηλών αμοιβών, για τις οποίες η ζήτηση εργασίας μεγαλώνει. Η πρόσληψη προσωπικού ενισχύεται ιδιαίτερα ακριβώς εκεί όπου η έκθεση στην τεχνητή νοημοσύνη είναι μεγαλύτερη.
Για την ορθή αξιοποίηση των εργαλείων, οι επιχειρήσεις έχουν ανάγκη από εξειδικευμένους εργαζομένους. Σε μια κατηγορία εργαζομένων, πάντως, που δεν είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη στις προηγμένες οικονομίες, η άνοδος της απασχόλησης επιβραδύνεται χωρίς να γίνεται μείωση. Πρόκειται για θέσεις γραφειακού χαρακτήρα, όπου εμφανίζεται υποκατάσταση. Το ζήτημα αφορά κυρίως χώρες μεσαίου εισοδήματος, που στηρίζουν τις υπηρεσίες τους σε επαγγέλματα αυτού του είδους.
Πώς μεταβάλλει, γενικότερα, η τεχνητή νοημοσύνη την αγορά εργασίας;
Η επίδραση ασκείται με τρεις τρόπους. Κατ' αρχάς, σε επίπεδο επιμέρους καθηκόντων, ορισμένες εργασίες ολοκληρώνονται πολύ ταχύτερα και ο εργαζόμενος μπορεί να στραφεί σε καθήκοντα υψηλότερης αξίας. Ένας λογιστής, για παράδειγμα, μπορεί με την AI να συμπληρώνει αρχεία Excel σαφώς γρηγορότερα και να ασχολείται με ειδικές περιπτώσεις που απαιτούν κρίση. Δεύτερον, γίνεται ευκολότερη η παροχή περισσότερων πληροφοριών με πολύ μεγαλύτερη ταχύτητα.
Τρίτον, συμβάλλει στην εφαρμογή πολιτικών σε τομείς όπου συχνά υστερούμε. Καθώς πολλές πολιτικές στηρίζονται σε στοχευμένες παρεμβάσεις, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αποδειχθεί πολύτιμη: βοηθά τις κυβερνήσεις να στοχεύουν καλύτερα τις δαπάνες και να πετυχαίνουν μεγαλύτερη ακρίβεια στην υλοποίηση των πολιτικών τους.
Ποιες θέσεις εργασίας κινδυνεύουν περισσότερο;
Μέσα στα τελευταία 140 χρόνια έχει εξαφανιστεί πολύ μικρό μερίδιο θέσεων εργασίας, μόλις 15%. Το 85% εξακολουθεί να υπάρχει σήμερα, όπως ακριβώς υπήρχε και πριν από 140 χρόνια. Η φύση της εργασίας, όμως, έχει αλλάξει σημαντικά. Οι ρόλοι που απαιτούν κρίση και ανάληψη ευθύνης θα αυξηθούν οπωσδήποτε στο μέλλον.
Ήδη διακρίνεται στροφή προς επαγγέλματα του νομικού τομέα, σχετικά ασφαλή και με ανάπτυξη. Το Γραφείο Στατιστικών Εργασίας των ΗΠΑ προβλέπει ότι, μέσα στην επόμενη πενταετία, τα νομικά επαγγέλματα θα αναπτυχθούν ταχύτερα από κάθε άλλο κλάδο. Εκτός από τη διοικητική υποστήριξη, πλήγμα αναμένεται και στη μεταποίηση. Εκεί η άνοδος της απασχόλησης θα επιβραδυνθεί κι άλλο, χωρίς αυτό να συνεπάγεται απαραίτητα λιγότερους εργαζομένους συνολικά.
Είναι πιθανό να δούμε ρομπότ να διδάσκουν παιδιά;
Τα εργαλεία αυτά θα έχουν συμπληρωματικό ρόλο απέναντι στους παραδοσιακούς εκπαιδευτικούς. Μπορούν να βελτιώσουν τη συνολική ποιότητα της εκπαίδευσης και να μειώσουν την ανισότητα ανάμεσα στους μαθητές, καθώς θα προσφέρουν πολύ ακριβέστερες μεθόδους προσέγγισης με βάση τις ατομικές ανάγκες.
Τα εκπαιδευτικά ιδρύματα δεν πρόκειται να εξαφανιστούν. Μέσω των δικτύων που προσφέρουν, οι άνθρωποι θα συνεχίσουν να αποκτούν επαγγελματική πληροφόρηση και ευκαιρίες εξέλιξης.
Σε τι διαφέρει η επίδραση της AI στην αγορά εργασίας της ΕΕ από εκείνη στις ΗΠΑ;
Στις Ηνωμένες Πολιτείες δημιουργούνται περισσότερες θέσεις που σχετίζονται άμεσα με την ίδια την τεχνητή νοημοσύνη. Ο αμερικανικός τομέας της τεχνολογίας έχει διπλάσιο μέγεθος από τον ευρωπαϊκό. Πολύ μεγαλύτερη είναι και η έμμεση επίδραση, για παράδειγμα στην ανάπτυξη κέντρων δεδομένων, που απαιτεί μεγάλο αριθμό εργατών στον κατασκευαστικό κλάδο. Στις ΗΠΑ η οικονομία περιγράφεται με το σχήμα «Κ».
Οφέλη αποκομίζει μικρός αριθμός κλάδων, ενώ η υπόλοιπη οικονομία διευρύνεται πολύ πιο σταδιακά, εξαιτίας της γενικότερα υποτονικής πορείας της οικονομίας. Στην ευρωπαϊκή οικονομία η ίδια εικόνα δεν επαναλαμβάνεται στον ίδιο βαθμό. Στις ΗΠΑ η παραγωγικότητα αυξάνεται ήδη πιο έντονα απ' ό,τι στην Ευρώπη.
Μπορεί η τεχνητή νοημοσύνη να συμβάλει σε άνοδο της παραγωγικότητας στην ΕΕ;
Στην Ευρώπη δεν καταγράφεται σημαντική αύξηση της παραγωγικότητας χάρη στην AI, παρά μόνο σε συγκεκριμένους τομείς, όπως η μηχανική λογισμικού. Αιτία είναι ότι το συνολικό μέγεθος των κλάδων που επωφελούνται από την τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι αρκετά μεγάλο.
Κατασκευές, υγεία, εκπαίδευση και δημόσιες υπηρεσίες, που ανάλογα με τη χώρα αντιστοιχούν στο 30% με 40% της απασχόλησης, δεν δέχονται σχεδόν καμία επίδραση από την AI. Εν μέρει αυτό οφείλεται στην υιοθέτηση της τεχνολογίας. Η οικονομία των δεδομένων στο σύνολό της πρέπει να μετασχηματιστεί και να προσαρμοστεί στη νέα τεχνολογία, διαδικασία που απαιτεί χρόνο.

































