Επτά όροι θέτει το Ιράν στις ΗΠΑ και διήμερο σχέδιο για ειρήνη και το Ορμούζ

Τρεις από τους όρους που θέτει η Τεχεράνη στην Ουάσινγκτον για ειρήνη στη Μέση Ανατολή και για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ γνωστοποίησε ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Ισμαήλ Μπαγκεΐ, σχολιάζοντας δηλώσεις του Αμερικανού ομολόγου του, Μάρκο Ρούμπιο.

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο μίλησε τη Δευτέρα για την εξέλιξη των συνομιλιών. «Προς το παρόν, οι διαπραγματεύσεις δεν έχουν αποδώσει πολλά αποτελέσματα, καθώς οι απαιτήσεις του Ιράν δεν είναι απλώς απαράδεκτες, αλλά, σε ορισμένες περιπτώσεις, εξωφρενικές, γελοίες και πραγματικά μη ρεαλιστικές», ανέφερε.

Απαντώντας ακριβώς σε αυτά τα λόγια, ο Ισμαήλ Μπαγκεΐ έκανε γνωστούς τρεις από τους επτά όρους. Οι υπόλοιποι τέσσερις είχαν ήδη κοινοποιηθεί από αξιωματούχους του Ιράν και των ΗΠΑ.

Προτού περάσει στις λεπτομέρειες, είχε επισημάνει ότι «η δυνατότητα υλοποίησης αυτού του σχεδίου σε δύο ημέρες αποτελεί μια ακόμη ένδειξη της καλής πίστης του Ιράν. Έχουμε δηλώσει ότι, εφόσον ικανοποιηθούν τα αιτήματα του Ιράν, θα είναι δυνατό να αποκατασταθεί η ασφάλεια στα Στενά του Ορμούζ και να ξαναρχίσει η διαπραγματευτική διαδικασία σε σύντομο χρονικό διάστημα».

Οι τρεις όροι που έκανε γνωστούς ο Ισμαήλ Μπαγκεΐ

Σε ένα σημείο της τοποθέτησής του, ο Ισμαήλ Μπαγκεΐ έθεσε το ερώτημα «τι είναι παράλογο στην απαίτηση του Ιράν να σταματήσουν οι ΗΠΑ τον ναυτικό αποκλεισμό και την επιχείρηση που έχουν ονομάσει “οικονομικό σχέδιο;”».

Ακολούθησε δεύτερο ρητορικό ερώτημα: «τι είναι παράλογο στην απαίτηση του Ιράν να άρει πρώτα οι ΗΠΑ τις παράνομες κυρώσεις τους προτού ξεκινήσει οποιαδήποτε διαπραγματευτική διαδικασία;». Συμπλήρωσε επίσης: «και τι είναι παράλογο στην ιρανική απαίτηση να τερματιστεί ο πόλεμος σε όλα τα μέτωπα;».

Από αυτά προκύπτουν οι τρεις πρώτοι όροι.

Παύση των εχθροπραξιών σε κάθε μέτωπο, και στον Λίβανο

Ήδη με το Μνημόνιο Κατανόησης του Ισλαμαμπάντ, το Ιράν είχε καταστήσει σαφές ότι ο τερματισμός του πολέμου με το Ισραήλ και τις ΗΠΑ θα προϋπέθετε «την πλήρη παύση των εχθροπραξιών σε όλα τα μέτωπα». Στο ίδιο αίτημα έχει αναφερθεί ρητά στον Λίβανο και έχει ζητήσει κατ’ επανάληψη να σταματήσουν οι ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις και στη Γάζα.

Σε μεταγενέστερες ανακοινώσεις, όμως, δεν έχει επανέλθει στο θέμα της κατάπαυσης του πυρός στη Γάζα.

Άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού στο Ορμούζ

Την ώρα που το Ιράν έχει επιβάλει ναυτικό αποκλεισμό στα Στενά του Ορμούζ έναντι όλου του κόσμου, το πολεμικό ναυτικό και η ναυτική αεροπορία των ΗΠΑ επέβαλαν αποκλεισμό στο Ιράν, μην επιτρέποντας την έξοδο από το Ορμούζ. Η άρση του αποκλεισμού είναι το πρώτο δείγμα καλής θέλησης που ζητά η Τεχεράνη, ώστε τη δεύτερη ημέρα της συμφωνίας να επιτρέψει τη διέλευση στον κρίσιμο διάδρομο.

Πλήρη ναυτικό αποκλεισμό ξεκίνησε ο αμερικανικός στρατός στις 13 Απριλίου. Αφορούσε το σύνολο της θαλάσσιας κυκλοφορίας που έμπαινε και έβγαινε από ιρανικά λιμάνια.

Άρση των κυρώσεων σε βάρος του Ιράν

Για την Τεχεράνη, η απαλλαγή από τα οικονομικά περιοριστικά μέτρα που ισχύουν εδώ και σχεδόν 50 χρόνια είναι κεντρικό στοιχείο και προαπαιτούμενο κάθε πιθανής συμφωνίας. Το Ιράν βρίσκεται ανάμεσα στις χώρες με τις αυστηρότερες κυρώσεις παγκοσμίως, καθώς δέχεται αλληλεπικαλυπτόμενους περιορισμούς από τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ευρωπαϊκή Ένωση, τη Μεγάλη Βρετανία και τον ΟΗΕ.

Το καθεστώς κυρώσεων ανάγεται στο 1979. Οι περιορισμοί διευρύνθηκαν αργότερα, ως απάντηση στις ανησυχίες ΗΠΑ και Ισραήλ για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, την ανάπτυξη προγράμματος βαλλιστικών πυραύλων και άλλες δραστηριότητες που προκαλούσαν ανησυχία στις δύο χώρες.

Στο πλέγμα των κυρώσεων έχουν προστεθεί και αμερικανικές απαγορεύσεις προσγείωσης ιρανικών αεροσκαφών οπουδήποτε στον κόσμο. Νεότερο παράδειγμα ήταν η απαγόρευση του Ιράκ, την Τρίτη 10 Νοεμβρίου, να προσγειωθεί στη Βασόρα η εθνική ομάδα ποδοσφαίρου του Ιράν για τουρνουά ανάμεσα στο Ιράν, το Ιράκ, τον Λίβανο και την Παλαιστίνη. Το αεροσκάφος γύρισε στο αεροδρόμιο του Αμπαντάν και από εκεί η αποστολή συνέχισε οδικώς προς την ιρακινή πόλη.

Το διήμερο σχέδιο προβλέπει άνοιγμα του Ορμούζ τη δεύτερη ημέρα.

Αποδέσμευση παγωμένων περιουσιακών στοιχείων

Κεντρικό ζήτημα στις διαπραγματεύσεις Τεχεράνης και Ουάσινγκτον έχει γίνει η τύχη των παγωμένων περιουσιακών στοιχείων του Ιράν, ύψους πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων, που παραμένουν δεσμευμένα στο εξωτερικό.

Η Ουάσινγκτον ζητά να μειωθεί το επίπεδο εμπλουτισμού ουρανίου του Ιράν στο 60% και να επαναλειτουργήσουν τα Στενά του Ορμούζ. Σε αντάλλαγμα, οι ΗΠΑ θα αποδεσμεύσουν ιρανικά περιουσιακά στοιχεία 6 έως 9 δισεκατομμυρίων δολαρίων που έχουν παγώσει και θα άρουν τον θαλάσσιο αποκλεισμό. Ο όρος αυτός έγινε γνωστός από την αμερικανική πλευρά.

Μείωση ή αποχώρηση αμερικανικών δυνάμεων από τη Δυτική Ασία

Επισήμως, το Ιράν δηλώνει ότι θέλει να φύγουν οι ΗΠΑ από τις βάσεις της Δυτικής Ασίας, καθώς εκτιμά ότι αποσταθεροποιούν ολόκληρη την περιοχή. Το ρεαλιστικό αίτημα της Τεχεράνης είναι οι αμερικανικές δυνάμεις να επιστρέψουν σε επίπεδα χαμηλότερα από εκείνα του Πολέμου των 12 Ημερών του 2025 και η μείωση να συνεχιστεί. Οι ΗΠΑ έχουν ήδη αποχωρήσει από χώρες της Μέσης Ανατολής, όπως το Ιράκ στις 30 Σεπτεμβρίου και η Συρία στις 16 Απριλίου.

Πριν ξεκινήσει ο πόλεμος τον Φεβρουάριο, η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) διατηρούσε συνήθως περίπου 40.000 στρατιώτες σε σχεδόν 20 στρατιωτικές βάσεις, από την Ιορδανία έως το Ομάν, σύμφωνα με δημοσίευμα της «Washington Post» που κυκλοφόρησε τον Αύγουστο.

Οι ΗΠΑ κρατούν πλέον πολύ περισσότερους στρατιώτες σε πλοία παρά σε αμερικανικές βάσεις. Αυτό θα διευκόλυνε τον περιορισμό του αμερικανικού αποτυπώματος στην περιοχή, κάτι που συμβάδιζε με το δόγμα «Πρώτα η Αμερική», με το οποίο εξελέγη η κυβέρνηση Τραμπ.

Αίτημα για πολεμικές αποζημιώσεις

Πάγια θέση της Τεχεράνης είναι ότι δεν μπορεί να υπάρξει διευθέτηση του πολέμου χωρίς πολεμικές αποζημιώσεις. Το επιχείρημα είναι ότι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκίνησαν πόλεμο παράνομο από κάθε άποψη και ότι οι άμεσες και έμμεσες ζημίες φτάνουν περίπου τα 270 δισεκατομμύρια δολάρια από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου. Τα στοιχεία παρέθεσε η εκπρόσωπος της ιρανικής κυβέρνησης Φατέμε Μοχατζεράνι σε συνέντευξη στο ρωσικό πρακτορείο ειδήσεων RIA Novosti, που δημοσιεύθηκε στις 15 Σεπτεμβρίου.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ απέρριψε το ιρανικό αίτημα για πολεμικές αποζημιώσεις και ζήτησε, από την πλευρά του, αποζημιώσεις ο ίδιος.

Το αίτημα δεν μπορεί να ικανοποιηθεί, γιατί τότε οι ΗΠΑ θα έπρεπε να αρχίσουν να αποζημιώνουν δεκάδες χώρες όπου έχουν διαπράξει εγκλήματα πολέμου, όπως το Ιράκ και το Αφγανιστάν, ή και τον Λίβανο και την Παλαιστίνη για τις καταστροφές που προκάλεσε το Ισραήλ με αμερικανικό εξοπλισμό, πληροφορίες και βοήθεια.

Εγγυήσεις ασφαλείας ώστε να σταματήσουν οι επιθέσεις σε ιρανικό έδαφος

Ύστερα από τους δύο πολέμους Ισραήλ και ΗΠΑ κατά του Ιράν, τον Πόλεμο των Δώδεκα Ημερών και τον τρέχοντα, κύριο μέλημα της Τεχεράνης είναι να αποκατασταθεί η αποτροπή.

Το Ιράν ζητά διαβεβαιώσεις, με όρους και ρήτρες, ότι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ δεν θα εξαπολύσουν ξανά στρατιωτικές επιθέσεις στο έδαφός του. Κάθε μακροπρόθεσμη συμφωνία με τις ΗΠΑ και, κατ’ επέκταση, με το Ισραήλ θα πρέπει να προλαμβάνει νέες επιθέσεις μετά τη διακοπή των εχθροπραξιών.

Το αίτημα βάρυνε περισσότερο μετά τις δηλώσεις του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ την 1η Νοεμβρίου. Ο Τραμπ είπε ότι η Ουάσινγκτον είχε ήδη καταστρέψει μεγάλο μέρος της στρατιωτικής ικανότητας του Ιράν, αλλά έπρεπε ακόμη να «τακτοποιήσει» έναν ή δύο εναπομείναντες στόχους, όπως το βουνό Pickaxe ή τις εγκαταστάσεις του Φορντόου.

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow