Ορκίζεται σήμερα η 26η Κνεσέτ με ανοιχτό τον σχηματισμό κυβέρνησης

Η 26η Κνεσέτ του Ισραήλ ανοίγει σήμερα τις εργασίες της, χωρίς να έχει απαντηθεί ακόμη το κεντρικό ζήτημα του σχηματισμού κυβέρνησης.

Την εντολή σχηματισμού έχει λάβει ο ηγέτης της αντιπολίτευσης Γκάντι Άιζενκοτ. Για να συγκροτήσει πλειοψηφία ή να εξασφαλίσει ψήφο εμπιστοσύνης, ενδέχεται να χρειαστεί τη στήριξη των αραβικών κομμάτων.

Τα αραβικά κόμματα έχουν δηλώσει ότι θα στηρίξουν σχηματισμό απέναντι στον Νετανιάχου. Τα εβραϊκά κόμματα της αντιπολίτευσης, όμως, δυσκολεύονται να δεχθούν την προσφορά, καθώς και προεκλογικά απέκλειαν συνεργασίες αυτού του είδους.

Οι διαδικασίες σχηματισμού κυβέρνησης μπορεί να κρατήσουν μήνες. Αν δεν ευοδωθούν, θα διεξαχθούν νέες εκλογές. Μέχρι τότε η Βουλή μπορεί να συνεδριάζει και διαθέτει συγκεκριμένες αρμοδιότητες.

120 βουλευτές και 11 κόμματα

Η Κνεσέτ αριθμεί 120 βουλευτές. Στην παρούσα σύνθεση εκπροσωπούνται 11 κόμματα.

Πώς σχηματίζεται κυβέρνηση

Ένας κυβερνητικός συνασπισμός, που στην ιστορία του Ισραήλ αποτελούνταν πάντα από περισσότερα του ενός κόμματα, χρειάζεται τουλάχιστον 61 έδρες για να κυβερνήσει ως κυβέρνηση πλειοψηφίας.

Στους γύρους διαβουλεύσεων της περασμένης εβδομάδας με τον πρόεδρο του Ισραήλ Ισαάκ Χέρτζογκ, ο Άιζενκοτ συγκέντρωσε τη στήριξη 67 βουλευτών. Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου έλαβε τη στήριξη 46.

Τόσο στην προεκλογική εκστρατεία όσο και μετά τις εκλογές, ο Άιζενκοτ πρότεινε κυβέρνηση μειοψηφίας στηριγμένη στα τέσσερα εβραϊκά κόμματα της αντιπολίτευσης: Yashar, Together, Δημοκρατικοί (Democrats) και Yisrael Beiteinu. Τα κόμματα αυτά κατέχουν συνολικά 48 έδρες, οπότε ο σχηματισμός εξαρτάται από στήριξη εκτός συνασπισμού για να φτάσει την απαιτούμενη πλειοψηφία. Η στήριξη αυτή θα μπορούσε να έρθει από την «Ενωμένη Αραβική Λίστα» (United Arab List) ή και από την «Κοινή Λίστα» (Joint List), αραβικά σχήματα που δήλωσαν ότι θα δώσουν ψήφο εμπιστοσύνης σε συνασπισμό της αντιπολίτευσης. Θα μπορούσε επίσης να προέλθει από το υπερορθόδοξο κόμμα «Ενωμένος Ιουδαϊσμός της Τορά» (United Torah Judaism), το οποίο στις διαβουλεύσεις με τον Χέρτζογκ αρνήθηκε να στηρίξει οποιονδήποτε υποψήφιο.

Υπάρχει και άλλη εκδοχή κυβέρνησης μειοψηφίας, που μπορεί να προκύψει εάν τουλάχιστον ένα κόμμα απέχει από την ψηφοφορία έγκρισης της κυβέρνησης. Κυβερνήσεις μειοψηφίας έχουν υπάρξει στο Ισραήλ αρκετές φορές, συνήθως για σύντομα διαστήματα που δεν ξεπερνούν τα δύο έτη. Αυτό συμβαίνει κατά κανόνα όταν ένα κόμμα αποχωρεί από κυβερνητικό συνασπισμό πλειοψηφίας.

Πότε μπορεί να υπάρξει νέα κυβέρνηση

• 6 Δεκεμβρίου 2026

Προθεσμία του Γκάντι Άιζενκοτ για τον σχηματισμό κυβέρνησης, πριν από την υποβολή αιτήματος παράτασης.

• 20 Δεκεμβρίου 2026

Λήγει η δεύτερη προθεσμία του Γκάντι Άιζενκοτ για τον σχηματισμό κυβέρνησης. Μετά την ημερομηνία αυτή, ο Χέρτζογκ μπορεί να δώσει σε άλλον υποψήφιο περιθώριο ενός μήνα ώστε να επιχειρήσει να σχηματίσει κυβέρνηση.

• 20 Ιανουαρίου 2027

Τελική προθεσμία για τον δεύτερο υποψήφιο προκειμένου να σχηματίσει κυβέρνηση.

• 10 Φεβρουαρίου 2027

61 βουλευτές της Κνεσέτ μπορούν να ζητήσουν από τον Χέρτζογκ να αναθέσει τον σχηματισμό κυβέρνησης σε έναν επιπλέον υποψήφιο.

• 26 Φεβρουαρίου 2027

Τελική προθεσμία για την προσπάθεια του τρίτου υποψηφίου να σχηματίσει κυβέρνηση.

• Αν αποτύχουν όλα τα παραπάνω

Νέος γύρος εκλογών θα διεξαχθεί έως τα τέλη Μαΐου 2027, ή και νωρίτερα εάν η Κνεσέτ ψηφίσει νόμο για την αυτοδιάλυσή της.

Ο Άιζενκοτ έχει, από την Κυριακή που έλαβε την εντολή από τον Χέρτζογκ, 28 ημέρες για να διαπραγματευτεί συμφωνία σχηματισμού κυβέρνησης. Μπορεί να ζητήσει παράταση έως και 14 ημερών, εφόσον υποβληθεί σχετικό αίτημα και εγκριθεί από τον πρόεδρο του Ισραήλ.

Αν ο Άιζενκοτ αποτύχει, ο Χέρτζογκ θα έχει τρεις ημέρες για να αποφασίσει αν θα δώσει την εντολή σε άλλον βουλευτή. Ο δεύτερος υποψήφιος θα διαθέτει στη συνέχεια 28 ημέρες για να σχηματίσει συνασπισμό, χωρίς δυνατότητα παράτασης.

Αν αποτύχει και ο δεύτερος υποψήφιος, οποιοσδήποτε βουλευτής εξασφαλίσει τη στήριξη τουλάχιστον 61 μελών της Κνεσέτ μπορεί να λάβει μια τελευταία ευκαιρία για τον σχηματισμό κυβέρνησης. Εάν κανείς δεν συγκεντρώσει αυτή τη στήριξη, ή εάν ο τρίτος υποψήφιος δεν σχηματίσει κυβέρνηση εντός 14 ημερών, η Κνεσέτ θα διαλυθεί και θα προκηρυχθούν νέες εκλογές.

Ακόμη κι αν ο Άιζενκοτ καταφέρει να σχηματίσει κυβέρνηση μέσα στην τρέχουσα εβδομάδα, δεν αναμένεται να ενημερώσει αμέσως τον πρόεδρο. Αναμένεται, αντιθέτως, να περιμένει ώσπου ο πρόεδρος της Κνεσέτ Αμίρ Οχάνα να αντικατασταθεί από εκπρόσωπο ενός από τα κόμματα του δικού του πολιτικού μπλοκ, προτού παρουσιάσει την κυβέρνηση στο σώμα για ψήφο εμπιστοσύνης.

Ο πρόεδρος της Κνεσέτ έχει τον πλήρη έλεγχο της ημερήσιας διάταξης και θα μπορούσε να προωθήσει νομοσχέδια που καταθέτει το μπλοκ της αντιπολίτευσης, σε μια προσπάθεια να εμποδίσει τις κινήσεις του κυβερνητικού συνασπισμού υπό τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου.

Κνεσέτ χωρίς νέα κυβέρνηση

Μέχρι τον σχηματισμό νέας κυβέρνησης, η απερχόμενη κυβέρνηση υπό τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου ασκεί καθήκοντα υπηρεσιακής. Το καθεστώς αυτό περιορίζει σημαντικά τις αρμοδιότητές της, τόσο στο νομοθετικό έργο όσο και στους διορισμούς.

Ακόμη και χωρίς κυβέρνηση, η νέα Κνεσέτ μπορεί να εκλέξει νέο πρόεδρο και να στελεχώσει την Επιτροπή Διευθετήσεων. Η επιτροπή είναι αρμόδια για τη συγκρότηση των κοινοβουλευτικών επιτροπών και για τον καθορισμό της ημερήσιας διάταξης της Κνεσέτ, έως ότου σχηματιστεί κυβερνητικός συνασπισμός.

Μπορεί επίσης να προωθήσει νομοθεσία και να εγκρίνει ορισμένους κανονισμούς.

Υπό ορισμένες προϋποθέσεις, η Κνεσέτ μπορεί επιπλέον να προωθήσει και να ψηφίσει νομοθεσία, καθώς και να ασκήσει κοινοβουλευτικό έλεγχο στους απερχόμενους υπουργούς.

Επιτροπές και ανάδειξη προέδρου

Η Κνεσέτ θα μπορούσε να αποφασίσει τη σύσταση ανεξάρτητης επιτροπής έρευνας για τα σφάλματα και τις παραλείψεις της 7ης Οκτωβρίου και για τις ενδεχόμενες ευθύνες του Νετανιάχου.

Η πρώτη πολιτική αναμέτρηση της νέας Βουλής θα αφορά την ανάδειξη του προέδρου.

Το αξίωμα κατέχει σήμερα ο Αμίρ Οχάνα, πιστός του Μπενιαμίν Νετανιάχου και βουλευτής του Λικούντ (δεξιά), του κόμματος του πρωθυπουργού.

Ο κανονισμός ορίζει ότι ψηφοφορία για το αξίωμα μπορεί να διεξαχθεί από τη σημερινή εναρκτήρια συνεδρίαση του κοινοβουλίου και το αργότερο την ημέρα ορκωμοσίας νέας κυβέρνησης.