Το μπλε κύμα αφήνει ρευστό τον πολιτικό χάρτη των ΗΠΑ

Με τη φράση «Η Αμερική επέστρεψε» πανηγύρισε τα αποτελέσματα των ενδιάμεσων εκλογών της Τρίτης ο 56χρονος Δημοκρατικός Χακίμ Τζέφρις. Προορίζεται για πρώτος Αφροαμερικανός πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων και, κατά συνέπεια, για τρίτος στην ιεραρχία αξιωματούχος των ΗΠΑ.

Η σαρωτική επικράτηση των Δημοκρατικών στο Κογκρέσο τοποθετεί την 3η Νοεμβρίου 2026 στην ιστορία ως την ημέρα που οι Αμερικανοί ψηφοφόροι ξεκαθάρισαν τους λογαριασμούς τους με τον πρόεδρο του MAGA.

Το εκλογικό αποτέλεσμα φέρνει στο προσκήνιο ένα βαθύ πρόβλημα για το κόμμα του.

Έχει πια ραγίσει το μωσαϊκό των ψηφοφόρων που επανέφερε τον Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο πριν από δύο χρόνια.

Η βαριά ήττα των Ρεπουμπλικανών, πάντως, αποδίδεται σε ψήφο διαμαρτυρίας κατά των πολιτικών και των πρακτικών του Τραμπ και όχι σε ψήφο εμπιστοσύνης προς τους Δημοκρατικούς.

Από τη βαριά ήττα τους στις προεδρικές του 2024, συνεχίζουν χωρίς ξεκάθαρη ηγεσία και χωρίς πυξίδα.

Τα λάθη της δεύτερης διακυβέρνησης Τραμπ, από την οικονομία μέχρι τον πόλεμο στο Ιράν, τους έδωσαν νέα ώθηση. Το κόμμα, όμως, παραμένει αντιδημοφιλές στις ΗΠΑ.

Σε δημοσκόπηση του NBC, παραμονές των ενδιάμεσων εκλογών, θετική γνώμη για τους Δημοκρατικούς εξέφρασε μόλις το 27%, το χαμηλότερο ποσοστό από το 1990.

Τη σημερινή εικόνα συνοψίζει ο Δημοκρατικός σύμβουλος στρατηγικής Νταγκ Γκόρντον: «Οι ψηφοφόροι αντιπαθούν τον Τραμπ, αλλά δεν εμπιστεύονται τους Δημοκρατικούς».

Στο Newsweek σημειώνει ότι κέρδισαν «κόντρα στον εαυτό τους» και ότι κινούνται πλέον σε «δανεικό χρόνο».

Δεν έχουν, δηλαδή, «λευκή επιταγή».

Χωρίς χειροπιαστά αποτελέσματα ως τις προεδρικές εκλογές του 2028, η στροφή των ψηφοφόρων προς το μέρος τους ενδέχεται να μην κρατήσει.

Το εκλογικό αποτέλεσμα, ωστόσο, αφήνει ανοιχτά πολλά κρίσιμα ερωτήματα.

Ποιο είδος Δημοκρατικού Κόμματος επιζητούν οι ψηφοφόροι;

Και τι θα μείνει, στο τέλος, από τον τραμπισμό στις ΗΠΑ;

Σε πανό αντικυβερνητικής διαδήλωσης στις ΗΠΑ αναγράφεται «Προστατεύστε τη δημοκρατία» (Credit: Unsplash/Donald Teel).

Εκλογικό σώμα που μεταβάλλεται εύκολα

Η έκταση του «μπλε κύματος» αιφνιδίασε ακόμη και τους Δημοκρατικούς, ίσως περισσότερο από κάθε άλλον.

Σάρωσε και παραδοσιακά πολιτικά οχυρά των Ρεπουμπλικανών, από τη Νότια Καρολίνα και το Τέξας μέχρι το Κάνσας, πολιτείες όπου ο Τραμπ είχε κερδίσει άνετα πριν από δύο χρόνια.

Εκτεταμένη έρευνα της εταιρείας δημοσκοπήσεων SSRS, για λογαριασμό μεγάλων αμερικανικών μέσων ενημέρωσης (ABC, AP, CBSNews, CNN, FoxNews, NBCNews, MSNOWNews), καταγράφει ότι οι Δημοκρατικοί κέρδισαν έδαφος σχεδόν σε κάθε ομάδα ψηφοφόρων στις ΗΠΑ.

Η θεαματικότερη μεταστροφή αφορά τους ισπανόφωνους, που απογοητεύτηκαν από την οικονομία και από τη σκληρή μεταναστευτική πολιτική της κυβέρνησης.

Το 2024 ο Τραμπ είχε αποσπάσει περίπου το 43% της ψήφου τους, ποσοστό ιστορικά υψηλό.

Τώρα οι Ρεπουμπλικανοί περιορίστηκαν στο 35%, εξέλιξη καθοριστική σε αναμετρήσεις όπως η μάχη για τη Γερουσία στο Τέξας.

Εντονότερη ακόμη ήταν η στροφή της νεολαίας, καθώς η αίσθηση ενός «μηδενικού μέλλοντος» έχει ενισχυθεί την τελευταία διετία.

Στις ηλικίες από 18 έως 29 ετών, οι Δημοκρατικοί προηγήθηκαν κατά 40 μονάδες.

Ανάλυση του Κέντρου CIRCLE του Πανεπιστημίου Tufts αναφέρει ότι το 59% των νέων ανδρών, ομάδα που το 2024 είχε στηρίξει τον Τραμπ, ψήφισε αυτή τη φορά Δημοκρατικούς.

Οι λευκοί νέοι, που είχαν ταχθεί 54 έναντι 44 με τον Τραμπ, στράφηκαν πλέον στους Δημοκρατικούς με αναλογία 61 προς 36.

Ακόμη και στην ύπαιθρο των ΗΠΑ, το προβάδισμα των Ρεπουμπλικανών ανάμεσα στους νέους έμεινε στις έξι μονάδες.

Στους ψηφοφόρους κάτω των 45 ετών το ποσοστό τους έπεσε από 47% το 2024 σε μόλις 32% στις ενδιάμεσες, μεταβολή σπάνια για τα αμερικανικά δεδομένα.

Παράλληλα, σημαντικό μέρος της ευαγγελικής εκλογικής βάσης του Τραμπ απείχε από την κάλπη.

Οι λευκοί ευαγγελικοί αποτελούσαν το 17% όσων ψήφισαν, έναντι 23% πριν από δύο χρόνια.

Αφορά εκατομμύρια ψηφοφόρους που αυτή τη φορά δεν ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα του προέδρου.

Στις αφίσες αναγράφονται «Οι Ρεπουμπλικανοί το έκαναν», «Αυτοί το έκαναν», «Οι Δημοκρατικοί το έκαναν», με αιχμή το παιχνίδι απόδοσης ευθυνών στην αμερικανική πολιτική σκηνή (Credit: Unsplash/Derick McKinney).

Πώς σχηματίζεται η επόμενη ημέρα στις ΗΠΑ

Ήδη πριν από τις εκλογές, ο αναλυτής δημοσκοπήσεων Νέιτ Σίλβερ είχε παρατηρήσει σε podcast των New York Times ότι κάτω από την επιφάνεια πιθανόν συντελείται βαθύτερη αλλαγή στις ΗΠΑ.

«Ίσως βρισκόμαστε στο κατώφλι κάποιας διαφορετικής εξέλιξης, στο πλαίσιο της αλλαγής γενεών», είπε.

«Τι θα γινόταν αν επιστρέφουμε, σε κάποιο βαθμό, σε μια κατάσταση προ της εποχής Τραμπ;»

Προς την ίδια κατεύθυνση δείχνει ήδη ο μετεκλογικός εμφύλιος που υποβόσκει στους Ρεπουμπλικανούς, με το κομματικό κατεστημένο και τους εκπροσώπους του MAGA να ανταγωνίζονται για το χρίσμα των προεδρικών του 2028.

Παρόμοια ρευστότητα, με οξεία παρασκηνιακή διαμάχη, υπάρχει και στους Δημοκρατικούς, ανάμεσα στους μετριοπαθείς κεντρώους και τους προοδευτικούς.

Με ελάχιστες εξαιρέσεις, χαρακτηριστικότερη η αποστασία της φιλοϊσραηλινής Χέιλι Στίβενς στο Μίσιγκαν, οι εσωκομματικές διαφωνίες είχαν περάσει στο περιθώριο πριν από την κάλπη. Κάθε πλευρά περίμενε να μετρήσει τις δυνάμεις της.

Κινητοποίησαν την κομματική βάση τους με μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα από τους Ρεπουμπλικανούς, που είναι επίσης διχασμένοι.

Απομακρύνθηκαν από τους πολιτισμικούς πολέμους και επένδυσαν σε καθαρό πολιτικό μήνυμα: την ακρίβεια και την αδυναμία της κυβέρνησης Τραμπ να την περιορίσει.

Μια νέα γενιά προσώπων τους επέτρεψε να αφήσουν πίσω την εικόνα «γεροντοκρατίας» της εποχής Μπάιντεν.

Το δύσκολο μέρος αρχίζει από εδώ και πέρα.

Με κάθε εσωκομματική πτέρυγα να ερμηνεύει διαφορετικά το αποτέλεσμα, τα διδάγματα και η στρατηγική των Δημοκρατικών για τις επόμενες προεδρικές εκλογές απασχολούν ήδη δύο φόρουμ.

Το Σάββατο έληξαν στην Ουάσιγκτον οι εργασίες του τριήμερου «Crooked Con», που γέρνει προς την προοδευτική πτέρυγα.

Σειρά έχει το πιο κεντρώο «What's Next», από τις 12 έως τις 14 Νοεμβρίου, στο Ντένβερ.

Προς το παρόν μόνο ένα στοιχείο είναι βέβαιο: με τον Τραμπ εκτός μάχης το 2028, οι Δημοκρατικοί οφείλουν να δώσουν απάντηση όχι για το τι αντιμάχονται, αλλά για το τι πρεσβεύουν.