Αλλαγή πορείας για τάνκερ με ρωσικό ντίζελ και αμφιβολίες για τη συμφωνία Τραμπ και Πούτιν

Μεγάλες αντιδράσεις, από το εσωτερικό των ΗΠΑ έως την Ουκρανία και τους Ευρωπαίους συμμάχους τους, προκάλεσε η συμφωνία Ντόναλντ Τραμπ και Βλαντίμιρ Πούτιν για το ρωσικό ντίζελ.

Ρεπορτάζ του Al Jazeera παρακολουθεί πώς κύλησαν οι εξελίξεις από την ανακοίνωση της συμφωνίας και ύστερα.

Τουλάχιστον τρία δεξαμενόπλοια που κατευθύνονταν προς τις ΗΠΑ με ρωσικό ντίζελ τροποποίησαν τη ρότα τους. Το μέσο σημειώνει ότι το γεγονός θέτει υπό αμφισβήτηση τη συμφωνία που έκλεισαν οι δύο πρόεδροι τον Οκτώβριο.

Πέρασε σχεδόν ένας μήνας από τη στιγμή που ο Τραμπ δέχθηκε να επιτραπεί στη Ρωσία να διοχετεύσει αποθέματα ντίζελ στις αγορές των ΗΠΑ και διεθνώς, παρά τις κυρώσεις που ισχύουν. Ντίζελ, όμως, δεν έχει φτάσει καθόλου στις ΗΠΑ. Στο ίδιο ρεπορτάζ τονίζεται ότι οι τιμές έχουν σχεδόν διπλασιαστεί από την έναρξη του πολέμου των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν.

Πού βρίσκονται τα δεξαμενόπλοια

Από το λιμάνι Πριμόρσκ της Βαλτικής απέπλευσαν τον προηγούμενο μήνα το ρωσικό δεξαμενόπλοιο Talisman και το Leruo, με σημαία Σιέρα Λεόνε. Και τα δύο είχαν δηλώσει προορισμό την ανατολική ακτή των ΗΠΑ.

Έως την Πέμπτη η εικόνα είχε αλλάξει. Σύμφωνα με την εταιρεία ναυτιλιακών αναλύσεων Kpler και τον ιστότοπο παρακολούθησης πλοίων MarineTraffic, το ένα κατευθυνόταν προς τη Βραζιλία και το άλλο προς τη Μεσόγειο.

Στον Βόρειο Ατλαντικό παραμένει ένα τρίτο δεξαμενόπλοιο. Άλλαξε τον προορισμό του από τη Νέα Υόρκη σε «κατ' εντολή» και το σημείο εκφόρτωσης μένει ανοιχτό.

Οι Financial Times έγραψαν επίσης για το Beast, δεξαμενόπλοιο υπό κυρώσεις που ανήκει στις Σεϋχέλλες. Φορτώθηκε στα τέλη Οκτωβρίου στο ρωσικό λιμάνι του Πριμόρσκ, έχει αποπλεύσει προς τις ΗΠΑ και δηλώνει αυτή την ώρα προορισμό τον «Ατλαντικό».

Το περιεχόμενο της συμφωνίας

Το Al Jazeera περιγράφει τη συνεννόηση Τραμπ και Πούτιν ως συμφωνία με εντυπωσιακά μεγέθη, αλλά με ελάχιστες λεπτομέρειες.

Ο Τραμπ την ανακοίνωσε για πρώτη φορά μετά τηλεφωνική επικοινωνία με τον Πούτιν στις 9 Οκτωβρίου.

Ο Αμερικανός πρόεδρος είπε ότι η Ρωσία θα διοχετεύσει αμέσως περισσότερους από 300.000 τόνους ντίζελ στις αγορές των ΗΠΑ και παγκοσμίως.

Τα δεξαμενόπλοια μεγάλων αποστάσεων που μεταφέρουν ντίζελ μπορούν να φορτώσουν έως περίπου 100.000 τόνους κάθε φορά.

Στο Truth Social ο Τραμπ έγραψε ότι τον Νοέμβριο θα ακολουθήσουν άλλοι 500.000 τόνοι και «αμέσως μετά» 1 εκατομμύριο τόνοι.

Η συμφωνία επιτρέπει την πώληση, την παράδοση, την εκφόρτωση και την εισαγωγή ρωσικού ντίζελ έως τις 7 Απριλίου.

Η προσωρινή εξαίρεση από τις κυρώσεις

Η συνεννόηση ήρθε αφού ο Τραμπ κατηγόρησε την Ουκρανία ότι προκάλεσε έλλειψη ντίζελ, επειδή έπληξε ρωσικές ενεργειακές εγκαταστάσεις στον πόλεμο Ρωσίας και Ουκρανίας.

Ανατράπηκε έτσι πολιτική που οι ΗΠΑ ακολουθούσαν επί χρόνια. Μετά την πλήρη εισβολή της Μόσχας στην Ουκρανία, τον Φεβρουάριο του 2022, η Ουάσιγκτον είχε απαγορεύσει τις εισαγωγές ρωσικών ενεργειακών προϊόντων.

Έκτοτε το Γραφείο Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων (OFAC) του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών εξέδωσε προσωρινή εξαίρεση από τις κυρώσεις. Η κίνηση προκάλεσε την οργή διακομματικής ομάδας βουλευτών του Κογκρέσου, που τον Σεπτέμβριο ψήφισαν νέο πακέτο κυρώσεων προς τιμήν του αποθανόντος φιλοουκρανού γερουσιαστή Λίντσεϊ Γκρέιαμ.

Σε δήλωση προς το Associated Press, το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ ανέφερε ότι η εξαίρεση ήταν «σύμφωνη με όλους τους ισχύοντες νόμους».

Την πρώτη αποστολή ντίζελ η Ρωσία την ανακοίνωσε τον Οκτώβριο, κατά την επίσκεψη του ειδικού απεσταλμένου των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ στην Αγία Πετρούπολη.

Πολλά στοιχεία της συμφωνίας, ωστόσο, παραμένουν ασαφή.

Δεν έχει διευκρινιστεί, ούτε από τον Λευκό Οίκο ούτε από το Κρεμλίνο, αν η συμφωνία καταγράφηκε γραπτώς. Άγνωστα μένουν επίσης η τιμή που θα καταβληθεί για το ντίζελ, οι όροι πληρωμής και οι εταιρείες που εμπλέκονται.

Στις 21 Οκτωβρίου 2026 η τιμή του ντίζελ αποτυπωνόταν σε βενζινάδικο στην Ενσινίτας της Καλιφόρνια.

Οι ποσότητες που διατίθενται και οι τιμές

Δεν είναι απολύτως σαφές πόσο ρωσικό ντίζελ βρίσκεται τώρα προς πώληση. Είναι, πάντως, λιγότερο από ό,τι προέβλεπε η συμφωνία, γράφει το Al Jazeera.

Οι σχετικοί όγκοι δεν έχουν δημοσιοποιηθεί. Αναλυτές εκτιμούν ότι η πρώτη αποστολή δύσκολα θα προσφέρει ουσιαστική ανακούφιση στους καταναλωτές των ΗΠΑ.

Τον Σεπτέμβριο η λιανική τιμή του ντίζελ στις ΗΠΑ ξεπέρασε τα 6 δολάρια το γαλόνι, δηλαδή 1,59 δολάρια ανά λίτρο. Το επίπεδο είναι σχεδόν διπλάσιο από τα προπολεμικά και παραμένει υψηλό.

Η Ααράθι Κρίσναν, διευθύνουσα σύμβουλος της Raksha Intelligence, δήλωσε στο Al Jazeera, με αναφορά στο πρώτο δεξαμενόπλοιο που έστειλε η Ρωσία: «Η αναφερόμενη αποστολή αντιστοιχεί περίπου σε δύο ώρες κατανάλωσης ντίζελ στις ΗΠΑ».

«Ακόμα κι αν φτάσει όπως έχει προγραμματιστεί, δεν θα έχει σχεδόν καμία επίδραση στην προσφορά σε εθνικό επίπεδο», πρόσθεσε.

Το νομικό ρίσκο για τους εμπόρους

Το Al Jazeera αποδίδει την άρνηση των εμπόρων πετρελαίου να αγοράσουν ρωσικό ντίζελ μετά τη συμφωνία σε νομικό ρίσκο.

Το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ ενέκρινε προσωρινά πωλήσεις που υπό κανονικές συνθήκες θα υπόκειντο σε κυρώσεις. Η απαγόρευση του Κογκρέσου για τις εισαγωγές ενέργειας από τη Ρωσία εξακολουθεί, όμως, να ισχύει και δημιουργεί μεγάλη αβεβαιότητα για τους εμπόρους.

Η κυβερνήτρια του Νιου Τζέρσεϊ, Μίκι Σέριλ, έστειλε τη Δευτέρα επιστολή στους διαχειριστές λιμένων και τερματικών σταθμών της πολιτείας. Τους ζήτησε να μην επιτρέπουν την είσοδο σε πλοία που μεταφέρουν το καύσιμο αυτό.

Προειδοποίησε ότι «οποιαδήποτε προσπάθεια να αποκομιστούν κέρδη από το παράνομο εμπόριο ρωσικού καυσίμου θα αντιμετωπιστεί με αυστηρές κυρώσεις».

Η Σέριλ υποστήριξε ότι η κυβέρνηση Τραμπ δεν είχε την εξουσία να παρακάμψει την απαγόρευση.

Βουλευτές προειδοποίησαν επίσης τράπεζες, λιμενικές αρχές και διανομείς καυσίμων ότι η διαχείριση των εισαγωγών μπορεί να τους εκθέσει σε αστική ή ποινική ευθύνη, καθώς και σε μελλοντικές έρευνες του Κογκρέσου.

Η κυβέρνηση Τραμπ υποστηρίζει ότι η εξαίρεση είναι νόμιμη. Κανένα δικαστήριο δεν έχει αποφανθεί επί της διαφοράς.

Ο αναλυτής της Kpler Ματ Σμιθ δήλωσε στο AP: «Είναι σαφές ότι υπάρχει δισταγμός εδώ όσον αφορά τη μεταφορά αυτών των βαρελιών στην ξηρά, ακριβώς λόγω των επιπτώσεων που θα είχε μια τέτοια ενέργεια».

Η θέση της Μόσχας

Ειδικοί στους οποίους παραπέμπει το Al Jazeera εκτιμούν ότι οι ποσότητες αυτές πιθανότατα δεν θα καταλήξουν στις ΗΠΑ.

Τα δύο πρώτα δεξαμενόπλοια που άλλαξαν πορεία κατευθύνονται προς τη Βραζιλία και τη Μεσόγειο, σύμφωνα με στοιχεία της Kpler. Το τρίτο ενδέχεται να ακολουθήσει.

«Λόγω ανησυχιών σχετικά με τους κανονισμούς και τις κυρώσεις, ενδέχεται να μην δούμε την εκφόρτωση αυτού του φορτίου στην ανατολική ακτή των ΗΠΑ», δήλωσε ο Σμιθ στο AP.

Η Μόσχα, πάντως, επιμένει ότι η συμφωνία προχωρά κανονικά.

Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ δήλωσε ότι «όλο το ντίζελ θα βρει τους αγοραστές του».

Πιο πέρα πήγε ο ειδικός απεσταλμένος του Πούτιν, Κιρίλ Ντμιτρίεφ. Έγραψε στο X ότι οι σχετικές αναφορές ήταν «ψευδείς» και ότι «τα δεξαμενόπλοια με προορισμό τις ΗΠΑ συνεχίζουν την πορεία τους».