Ο υφυπουργός Οικονομικών Μαουρίτσιο Λέο δήλωσε στο Reuters ότι η Ιταλία είναι διατεθειμένη να εξετάσει αλλαγές στον φόρο εξόδου (exit tax) για εύπορους ιδιώτες που εγκαταλείπουν τη χώρα. Η τοποθέτηση έρχεται μετά τις αντιδράσεις που προκάλεσε η προτεινόμενη επιβάρυνση σε φορολογικούς ειδικούς και χρηματοοικονομικούς συμβούλους.
Ο προϋπολογισμός του επόμενου έτους, τον οποίο ανακοίνωσε τον περασμένο μήνα η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι, προβλέπει φόρο 26% επί των κεφαλαιακών κερδών. Αφορά φυσικά πρόσωπα με χρηματοοικονομικές επενδύσεις αξίας τουλάχιστον 800.000 ευρώ που μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία στο εξωτερικό.
Ο Λέο ανέφερε ότι η χώρα είναι πρόθυμη να μελετήσει προτάσεις για τη βελτίωση του φόρου εξόδου και ότι παραμένει ανοιχτή στον διάλογο. Δεν διευκρίνισε, όμως, ποιες αλλαγές ενδέχεται να υιοθετηθούν.
Σύμβουλοι διαχείρισης περιουσίας εκτιμούν ότι ο φόρος μπορεί να περιορίσει την ελκυστικότητα της Ιταλίας για τους πελάτες τους. Θεωρούν ότι ανατρέπει προσπάθειες προηγούμενων κυβερνήσεων της Μελόνι να προσελκύσουν εύπορους ιδιώτες στη χώρα.
Η φιλελεύθερη δεξαμενή σκέψης Istituto Bruno Leoni (IBL) χαρακτήρισε το μέτρο «συγκαλυμμένο φόρο περιουσίας». Ο πρώην πρωθυπουργός Ματέο Ρέντσι υποστήριξε ότι ακυρώνει μια δεκαετία προσπαθειών για την προσέλκυση ξένων κεφαλαίων.
Κλήσεις από πελάτες
Εύποροι αλλοδαποί που μεταφέρουν τη φορολογική κατοικία τους στην Ιταλία μπορούν σήμερα να καταβάλλουν ετήσιο κατ’ αποκοπή φόρο 300.000 ευρώ επί των εισοδημάτων που προέρχονται από το εξωτερικό.
Παράλληλα λειτουργεί ξεχωριστό καθεστώς φορολογικών κινήτρων, με στόχο να επιστρέψουν στην πατρίδα Ιταλοί ομογενείς υψηλού εισοδήματος.
Τα κίνητρα αυτά έχουν βοηθήσει το Μιλάνο, τη χρηματοοικονομική πρωτεύουσα της Ιταλίας, να αναδειχθεί σε σημαντικό διεθνή προορισμό μετεγκατάστασης εύπορων ιδιωτών. Έχουν ενισχύσει τη ζήτηση στην αγορά ακινήτων και έχουν ανεβάσει το κόστος διαβίωσης για τους απλούς πολίτες.
Ο Αντόνιο Τομασίνι, από το δικηγορικό γραφείο DLA Piper στο Μιλάνο, είπε ότι κάθε πελάτης του έχει επικοινωνήσει μαζί του. Όπως σημείωσε, και μόνο η συζήτηση για μέτρα τέτοιου είδους έχει δημιουργήσει αβεβαιότητα.
Πρόσθεσε ότι η κυβέρνηση πρέπει να ξεκαθαρίσει πως το μέτρο δεν θα εφαρμοστεί σε όσους μετέφεραν τη φορολογική κατοικία τους στην Ιταλία βάσει προνομιακών φορολογικών καθεστώτων, τουλάχιστον έως τη λήξη της ισχύος τους.
Χωρίς προηγούμενη προειδοποίηση
Ο προϋπολογισμός της κυβέρνησης Μελόνι προβλέπει πρόσθετους φόρους ύψους 6,6 δισ. ευρώ για τις χρηματοοικονομικές εταιρείες και τις επιχειρήσεις ενέργειας.
Στο ίδιο πακέτο μέτρων η Ρώμη διπλασίασε έναν ήδη υφιστάμενο φόρο επί των χρηματοοικονομικών συναλλαγών, με στόχο να αντληθούν επιπλέον 1,38 δισ. ευρώ ετησίως.
Ο Νικόλα Ντανιέλε Κονίλιο, καθηγητής Οικονομικής Πολιτικής στο Πανεπιστήμιο του Μπάρι, εκτίμησε ότι ο φόρος εξόδου συνάδει, κατά κάποιον τρόπο, με τη λογική ενός προϋπολογισμού που ζητά συνεισφορά από τις τράπεζες και τους εύπορους ιδιώτες.
Πρόσθεσε ότι δεν του φαίνεται πως το μέτρο σχεδιάστηκε με ιδιαίτερη προσοχή. Δεν είχε προηγηθεί καμία προειδοποίηση ούτε δημόσια συζήτηση.
Οι υποστηρικτές της φορολόγησης του πλούτου επικαλούνται την αυξανόμενη οικονομική ανισότητα. Τα υψηλότερα εισοδηματικά στρώματα γίνονται πλουσιότερα, ενώ οι πραγματικοί μισθοί των εργαζομένων με χαμηλά και μεσαία εισοδήματα παραμένουν στάσιμοι.
Στοιχεία της Τράπεζας της Ιταλίας δείχνουν ότι το 2023 το πλουσιότερο 10% των ιταλικών νοικοκυριών κατείχε το 60% του συνολικού καθαρού πλούτου των νοικοκυριών. Το μερίδιο αυτό ήταν αυξημένο κατά περίπου 7 ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με το 2010.

































