Η πολιτική Τραμπ και η γεωπολιτική της Rimland από τη δεκαετία του 1940

Ο Ντόναλντ Τραμπ ενίσχυσε τη στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στη Λατινική Αμερική και έδωσε εντολή για επιχείρηση σύλληψης του Νικολάς Μαδούρο στη Βενεζουέλα. Στη Μέση Ανατολή προχώρησε σε στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον των Χούθι και του Ιράν, χωρίς αποτέλεσμα. Στο μέτωπο της Γάζας τάχθηκε υπέρ του Ισραήλ και ανέλαβε μεσολαβητικό ρόλο για εκεχειρία, η οποία δεν εξελίχθηκε σε διαρκή ειρήνη. Στο Αφγανιστάν, η διαδικασία αποχώρησης των ΗΠΑ είχε ξεκινήσει επί της προεδρίας του. Στην Ανατολική Ασία ενέτεινε τη στρατιωτική συνεργασία με συμμάχους των ΗΠΑ και χρησιμοποίησε τους δασμούς ως μέσο πίεσης. Ανοιχτό μένει το ερώτημα αν οι επιλογές αυτές ακολουθούν ενιαία γεωπολιτική λογική.

Κατά τον Αμερικανό αναλυτή Φράνσις Σέμπα, ο οποίος έχει διδάξει Πολιτικές Επιστήμες στο Πανεπιστήμιο Wilkes, στην Πενσιλβάνια των ΗΠΑ, η απάντηση εντοπίζεται στη σκέψη του Νίκολας Σπάικμαν. Ο Σπάικμαν, καθηγητής διεθνών σχέσεων στο Γέιλ, υπήρξε από τους θεμελιωτές του αμερικανικού γεωπολιτικού ρεαλισμού.

Σημαντικότερη συμβολή του στην ανάλυση της παγκόσμιας γεωπολιτικής ήταν η έννοια της Περιφερειακής Ζώνης (Rimland), την οποία ανέπτυξε τη δεκαετία του 1940. Πρόκειται για γεωγραφική περιοχή σε σχήμα ημισελήνου που περιβάλλει τον ευρασιατικό πυρήνα. Σε αυτήν περιλαμβάνονται η Μεγάλη Βρετανία, η Δυτική Ευρώπη, η Μέση Ανατολή, η Ινδία και η Νοτιοδυτική Ασία, η Κίνα και η Ανατολική Ασία, καθώς και η Ιαπωνία.

Η Rimland, κατά τη διατύπωση του Σπάικμαν.

Προσπάθεια ελέγχου της Περιφερειακής Ζώνης

Σε αυτό το πλαίσιο, οι στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ κατά του Ιράν και των Χούθι, μαζί με την εμπλοκή της Ουάσιγκτον στον πόλεμο της Γάζας, αποκτούν ιδιαίτερη γεωπολιτική βαρύτητα. Εκτυλίσσονται σε περιοχές που ανήκουν στην Περιφερειακή Ζώνη, την οποία ο Σπάικμαν έκρινε καθοριστική για την παγκόσμια ισορροπία δυνάμεων.

Αν η πολιτική ισχύος του Παλαιού Κόσμου χρειάζεται σύνθημα, αυτό, κατά τον ίδιο, θα έπρεπε να λέει πως όποιος έχει τον έλεγχο της Περιφερειακής Ζώνης κυριαρχεί στην Ευρασία και όποιος κυριαρχεί στην Ευρασία καθορίζει τις τύχες του κόσμου.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, έγραφε, οφείλουν να αναγνωρίσουν ξανά και με οριστικό τρόπο ότι ο συσχετισμός δυνάμεων στην Ευρώπη και την Ασία τις αφορά συνεχώς, είτε όταν υπάρχει πόλεμος είτε όταν επικρατεί ειρήνη.

Σήμερα, κατά τον Σέμπα, ο Τραμπ έχει επιστρατεύσει τη διπλωματία και, εν μέρει, τη στρατιωτική ισχύ για να εδραιώσει τη θέση των ΗΠΑ στο δυτικό ημισφαίριο. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσονται η στρατιωτική απαγωγή του Μαδούρο και ο αποκλεισμός της Βενεζουέλας.

Για την Ανατολική Ασία και τον δυτικό Ειρηνικό, προσθέτει ο Σέμπα, ο Αμερικανός πρόεδρος συνδυάζει στρατιωτική ενίσχυση και διπλωματία ώστε να διατηρηθεί η ισορροπία δυνάμεων. Υπογραμμίζει ότι ο Σπάικμαν θα ενέκρινε αυτή την πολιτική.

Κάθε μορφή καταναγκασμού κρίνεται επιτρεπτή

Στην παγκόσμια πολιτική, δήλωνε ο Σπάικμαν, καμία μορφή καταναγκασμού δεν αποκλείεται, ούτε οι πόλεμοι ολοκληρωτικής καταστροφής, αφού η διεκδίκηση ισχύος συμπίπτει με τη μάχη για επιβίωση. Πίστευε ότι βασικός στόχος της εξωτερικής πολιτικής όλων των χωρών είναι να διατηρούν ή να βελτιώνουν τη σχετική θέση ισχύος τους, σε μια γεωγραφική περιοχή ή στον κόσμο συνολικά.

Από το 1945 έως το 1991 την ισορροπία δυνάμεων στην ευρασιατική χερσαία μάζα απειλούσε η ΕΣΣΔ. Στη θέση της, λέει σήμερα ο Σέμπα, βρίσκεται η Κίνα.

Καταλήγει έτσι ότι ο ρεαλισμός του Νίκολας Σπάικμαν επιβάλλει στις ΗΠΑ να μεταφέρουν το γεωπολιτικό τους επίκεντρο από την Ευρώπη στην Ανατολική Ασία.

Η Ρωσία, μολονότι προκαλεί προβλήματα στην Ανατολική Ευρώπη, δεν απειλεί σοβαρά την ισορροπία δυνάμεων στο ευρωπαϊκό τμήμα της Περιφερειακής Ζώνης. Η Κίνα, αντιθέτως, απειλεί να την ανατρέψει στο ασιατικό τμήμα.

Ο Σπάικμαν υποστήριζε, πάντως, ότι η ελπίδα για έναν κόσμο χωρίς καταναγκασμό και η καταδίκη της επιθυμίας του ανθρώπου να αποκτήσει ισχύ ισοδυναμούν με απόπειρα φυγής από την πραγματικότητα προς έναν κόσμο ονείρων.

Στο πεδίο των απειλών και του καταναγκασμού, ο Τραμπ δείχνει να έχει υιοθετήσει σε μεγάλο βαθμό τη λογική της ισχύος που περιέγραφε ο Σπάικμαν. Η χρήση στρατιωτικής ισχύος, ωστόσο, δεν ταυτίζεται με την επίτευξη των επιδιωκόμενων γεωπολιτικών αποτελεσμάτων. Οι επεμβάσεις των ΗΠΑ δεν έχουν έως σήμερα σταθεροποιήσει τη Μέση Ανατολή και δεν έχουν ακυρώσει την πρόκληση που θέτει η Κίνα στην αμερικανική κυριαρχία στην Ασία. Ακόμη κι αν ο Τραμπ κινείται στη λογική του Σπάικμαν, δεν έχει κατοχυρώσει υπέρ των ΗΠΑ την ισορροπία δυνάμεων στη Rimland.

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow