Μέρες μόνο απομένουν για τις πιο κρίσιμες βουλευτικές εκλογές στη Σερβία. Ένα ορμητικό φοιτητικό κίνημα, χωρίς σαφή ακόμη μορφή, έβγαλε 150.000 πολίτες στους δρόμους της πρωτεύουσας. Η οργή για τη διαφθορά έγινε ιστορική πολιτική πρόκληση, με την υπόσχεση ότι θα ταρακουνήσει ολόκληρη την Ευρώπη.
Την Πέμπτη, φοιτητές και υποστηρικτές του αντιπολιτευόμενου φοιτητικού κινήματος της Σερβίας συγκεντρώθηκαν στο κέντρο του Βελιγραδίου. Θέλουν να απομακρύνουν το κόμμα του βετεράνου ηγέτη Αλεξάνταρ Βούτσιτς στις κρίσιμες βουλευτικές εκλογές αυτού του Σαββατοκύριακου.
Η Φοιτητική Λίστα, κίνημα χωρίς αρχηγό που στηρίζεται από φοιτητές, επιδιώκει να κλείσει τα 14 χρόνια διακυβέρνησης του δεξιού λαϊκιστικού Σερβικού Προοδευτικού Κόμματος (SNS) του Βούτσιτς, στην κάλπη της Κυριακής.
Πολίτες στηρίζουν τους φοιτητές
Οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών αναφέρουν ότι η εκστρατεία έχει κηλιδωθεί από εκφοβισμό, συλλήψεις και κατάχρηση δημόσιων πόρων.
«Ήρθα να υποστηρίξω τη Φοιτητική Λίστα επειδή οι νέοι μου έδωσαν επιτέλους ελπίδα ότι είναι δυνατόν να ζήσω σε μια φυσιολογική χώρα», είπε η 47χρονη Μαρίγια Νεδέλικοβιτς Ράντιτς, φτάνοντας στη φοιτητική συγκέντρωση.
«Πραγματικά, για πρώτη φορά στη ζωή μου, πιστεύω ότι είναι δυνατό».
Η ψηφοφορία της Κυριακής έρχεται ύστερα από σχεδόν δύο χρόνια διαμαρτυριών με τους φοιτητές στην πρώτη γραμμή. Αφορμή ήταν η κατάρρευση στεγάστρου στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ, που είχε ανακαινιστεί πρόσφατα, το 2024. Το συμβάν, που παραλληλίζεται με τα Τέμπη, στοίχισε τη ζωή σε 16 ανθρώπους.
Η τραγωδία αποδίδεται ευρέως στη διαφθορά. Προκάλεσε μερικές από τις μεγαλύτερες διαμαρτυρίες στη Σερβία μετά την πτώση του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, το 2000.
Με φοιτητές επικεφαλής, το κίνημα κατά της διαφθοράς πήρε διαστάσεις χιονοστιβάδας. Από τα αιτήματα για διαφανή διερεύνηση της τραγωδίας πέρασε στα αιτήματα για πρόωρες εκλογές.
Με σημαίες που έγραφαν «Οι φοιτητές κερδίζουν», με φωνές και σφυρίγματα, φοιτητές και υποστηρικτές διέσχισαν το Βελιγράδι. Κατέληξαν στην πλατεία Σλάβια, τόπο όπου έχουν γίνει μερικές από τις μεγαλύτερες διαμαρτυρίες τους.
Στο επίκεντρο ο Βούτσιτς
Το Αρχείο Δημόσιων Συγκεντρώσεων, ανεξάρτητη ομάδα που παρακολουθεί τα πλήθη, εκτίμησε, σύμφωνα με τον Guardian, ότι στη συγκέντρωση βρέθηκαν περίπου 150.000 άνθρωποι.
«Βάζουμε τέλος σε 14 χρόνια ταπείνωσης, χάους και προδοσίας, και σε δεκαετίες που θέταμε τα προσωπικά και κομματικά συμφέροντα πάνω από τα δικά σας», είπε στο πλήθος ο καθηγητής πανεπιστημίου Γιούγκοσλαβ Γκάσιτς, ένας από τους 250 υποψηφίους της Φοιτητικής Λίστας. Οι συγκεντρωμένοι φώναζαν «Νίκη, νίκη!».
«Αξίζετε κάτι καλύτερο και εμείς ξέρουμε πώς να το προσφέρουμε. Οι μαθητές κερδίζουν!»
Η πολιτική σκηνή της Σερβίας βρίσκεται υπό την κυριαρχία του Βούτσιτς για περισσότερο από μία δεκαετία. Στο διάστημα αυτό έχει υπηρετήσει είτε ως πρωθυπουργός είτε ως πρόεδρος.
«Προσπάθησαν να καταστρέψουν το κράτος μας»
Με την πίεση να μεγαλώνει, ο Βούτσιτς προκήρυξε πρόωρες εκλογές τον περασμένο μήνα. Είναι η σοβαρότερη εκλογική δοκιμασία του από το 2012, όταν το κόμμα του ανέλαβε την εξουσία.
Την Πέμπτη μίλησε σε υποστηρικτές του σε αθλητικό κέντρο της πρωτεύουσας. Το φοιτητικό κίνημα το παρουσιάζει σταθερά ως απόπειρα πραξικοπήματος με χρηματοδότηση από το εξωτερικό.
«Ας μην ξεχνάμε ποτέ πώς προσπάθησαν να καταστρέψουν το κράτος μας. Ας το προστατεύουμε και ας το υπερασπιζόμαστε πάντα», δήλωσε ο 56χρονος, που παραιτήθηκε για να διεκδικήσει την πρωθυπουργία.
«Ας βγούμε έξω και ας τους νικήσουμε! Ας τους νικήσουμε αποφασιστικά!» είπε, προτού λευκή ταινία με αυτοκόλλητα και μπαλόνια κατακλύσει το πλήθος.
Δημοσκοπήσεις
Η Φοιτητική Λίστα έχει 250 υποψηφίους για τις 250 έδρες του κοινοβουλίου. Πολλοί προέρχονται από τον ακαδημαϊκό χώρο ή είναι σκόπιμα πολιτικά αουτσάιντερ.
Η πλατφόρμα του κινήματος είναι ευρεία. Η βασική δέσμευση, όμως, παραμένει η καταπολέμηση της διαφθοράς.
Αξιόπιστες ανεξάρτητες δημοσκοπήσεις δεν υπάρχουν στη Σερβία. Οι έρευνες που έχουν κυκλοφορήσει καταλήγουν σε αποτελέσματα που διαφέρουν πολύ μεταξύ τους.
Λίγες ημέρες πριν από την ψηφοφορία, οργανώσεις της σερβικής κοινωνίας των πολιτών προειδοποίησαν ότι δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις για «ελεύθερες και δίκαιες εκλογές».
Την Τετάρτη, εισαγγελείς του Βελιγραδίου ανέκριναν έξι άτομα που συνελήφθησαν ως ύποπτα για σχεδιασμό «βίας, ταραχών και επιθέσεων» την ημέρα των εκλογών.
Τους τελευταίους μήνες έχουν αυξηθεί οι αναφορές για απειλές και εκφοβισμό σε βάρος φοιτητών που διαδηλώνουν. Οι συγκεντρώσεις τους, από τότε που ξεκίνησαν, έμειναν σε μεγάλο βαθμό ειρηνικές.

































