Φοιτήτρια-θύμα υποκλοπών για την κάλπη στη Σερβία: «Η Φοιτητική Λίστα μπορεί να νικήσει»

Η Σερβία προσέρχεται την Κυριακή 25 Οκτωβρίου σε πρόωρες βουλευτικές εκλογές, μέσα σε κλίμα έντονης πόλωσης. Το σκάνδαλο των υποκλοπών και οι καταγγελίες για εκφοβισμό βαραίνουν την προεκλογική περίοδο.

Το φοιτητικό κίνημα γεννήθηκε μετά την τραγωδία στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ το 2024, όπου έχασαν τη ζωή τους 16 άνθρωποι. Κατήρτισε εκλογικό ψηφοδέλτιο που διεκδικεί την κοινοβουλευτική πλειοψηφία και αμφισβητεί τη δωδεκαετή πολιτική κυριαρχία του Αλεξάνταρ Βούτσιτς. Ο 56χρονος ηγέτης του Σερβικού Προοδευτικού Κόμματος βρίσκεται στο τιμόνι της χώρας από το 2014, πρώτα ως πρωθυπουργός και έπειτα ως πρόεδρος. Τώρα επιδιώκει ξανά την πρωθυπουργία.

Φοιτητές έχουν διαδηλώσει και στο Βελιγράδι για το δυστύχημα στο Νόβι Σαντ.

Την ίδια ώρα, η υπόθεση των υποκλοπών αφορά τη στόχευση 14 ανθρώπων με τα κατασκοπευτικά λογισμικά Pegasus και NoviSpy. Στους στόχους περιλαμβάνονταν μέλη του φοιτητικού κινήματος, ακτιβιστές, ένας βουλευτής και ένας τοπικός σύμβουλος, όλοι από τον χώρο της αντιπολίτευσης. Η κυβέρνηση δέχεται επικρίσεις για παράνομη χρήση των προγραμμάτων αυτών, την οποία απορρίπτει κατηγορηματικά.

Ανάμεσα στα θύματα ήταν η 25χρονη Γελένα Κόντιτς (Jelena Kontic), μεταπτυχιακή φοιτήτρια Ανατολικών Σπουδών στη Φιλολογική Σχολή του Πανεπιστημίου του Βελιγραδίου. Στις 14 Μαΐου 2026 ενημερώθηκε ότι το iPhone της είχε τεθεί στο στόχαστρο του Pegasus. Η εγκληματολογική ψηφιακή ανάλυση της συσκευής επιβεβαίωσε ότι το λογισμικό είχε εντοπιστεί σε αυτήν από τις 30 Δεκεμβρίου 2025 έως τις 6 Ιανουαρίου 2026.

«Το Pegasus δεν το αγοράζει ιδιώτης, πάει μόνο σε κράτη»

Η Γελένα Κόντιτς, που μίλησε και σε συνέντευξη Τύπου στη Σερβία μετά την αποκάλυψη των υποκλοπών σε βάρος 14 ατόμων, εξηγεί γιατί θεωρεί ότι μπήκε στο στόχαστρο και στρέφει την ευθύνη στις κρατικές αρχές της χώρας. Η περίπτωσή της έχει κοινά στοιχεία με τις υποκλοπές στην Ελλάδα. Όπως υπογραμμίζει, το Pegasus διατίθεται αποκλειστικά σε κρατικούς πελάτες, γεγονός που από μόνο του γεννά σοβαρά ερωτήματα.

Ερωτηθείσα για την παρακολούθησή της, ανέφερε ότι το κατασκοπευτικό πρόγραμμα πωλείται μόνο σε κρατικούς πελάτες. Δεν είναι κάτι που μπορεί απλώς να αποκτήσει ένας ιδιώτης, ούτε κάτι που θα άντεχε οικονομικά ένας συνηθισμένος άνθρωπος. Το περιέγραψε ως εξαιρετικά ακριβό και ιδιαίτερα εξελιγμένο εργαλείο παρακολούθησης, σχεδιασμένο για χρήση από κρατικές αρχές. Μόνο αυτό, είπε, θέτει σοβαρά ερωτήματα για το ποιος μπορεί να βρίσκεται πίσω από την παρακολούθηση και για ποιον λόγο.

Η κινητοποίηση των Σέρβων φοιτητών από τη βάση

Κατά την ίδια, ένας από τους λόγους για τους οποίους ενδέχεται να παρακολουθήθηκε ήταν η μακρόχρονη και ενεργή συμμετοχή της στο φοιτητικό κίνημα, μέσω της ομάδας «Ένας φοιτητής σε κάθε χωριό», που λειτουργεί ως grassroots movement.

Η δράση της, λέει, αφορά κυρίως την εκστρατεία από τη βάση. Είναι από τα μέλη με τη μακρύτερη παρουσία στην ομάδα «Ένας φοιτητής σε κάθε χωριό». Ταξιδεύουν σε όλη τη Σερβία, από τα μικρότερα και πιο απομακρυσμένα χωριά ώς τις μεγαλύτερες πόλεις, και μιλούν απευθείας με τους πολίτες. Όσα κάνουν είναι ανοιχτά και διαφανή. Δεν επιχείρησαν ποτέ να κρύψουν τις κινήσεις τους. Αντίθετα, ανακοίνωναν τακτικά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης πού θα βρίσκονταν και τι θα έκαναν. Αυτό που ίσως τη διέκρινε, σημειώνει, ήταν ότι ανήκε στα μεγαλύτερα σε ηλικία μέλη και συμμετείχε ενεργά στον συντονισμό των δράσεων με τις τοπικές κοινότητες. Με τον καιρό έστησε δίκτυο επαφών από τον βορρά ώς τον νότο, από τη Σουμπότιτσα ώς το Νόβι Παζάρ.

«Προφανώς», παρατηρεί η κ. Κόντιτς, κάποιος ενδιαφερόταν πολύ για αυτές τις διασυνδέσεις ή ένιωθε βαθιά άβολα με την ύπαρξή τους. Η ίδια πιστεύει ότι φοβούνταν αυτό που αντιπροσώπευε το δίκτυο: απλούς ανθρώπους που επικοινωνούν, συνδέονται και οργανώνονται εθελοντικά.

Μήνυση σε βάρος των σερβικών υπηρεσιών και της NSO

Για τη στιγμή που έμαθε ότι είχε στοχοποιηθεί μιλά για φόβο, θυμό και πραγματική ανησυχία. Με τον καιρό, όμως, τα συναισθήματα αυτά έγιναν η δύναμη που την ώθησε να συνεχίσει. Άλλαξε τηλέφωνο, ενεργοποίησε τη λειτουργία Lockdown και έγινε πολύ πιο προσεκτική, τόσο στον τρόπο που χρησιμοποιεί τις συσκευές της όσο και για την προσωπική της ασφάλεια, ακόμη και όταν περπατά στον δρόμο.

Στις 6 Οκτωβρίου κατέθεσε μήνυση κατά αγνώστων αρμόδιων υπαλλήλων της Υπηρεσίας Πληροφοριών Ασφαλείας της Σερβίας (BIA) ή και της αστυνομίας, καθώς και κατά των υπευθύνων της NSO, της εταιρείας που δημιούργησε το Pegasus.

Οι Αρχές απορρίπτουν τα πάντα

Η ίδια και οι συνήγοροί της περιμένουν την επίσημη αντίδραση στη μήνυση. Την ίδια στιγμή, οι σερβικές Αρχές αρνούνται ότι αγόρασαν, κατέχουν ή χρησιμοποίησαν ποτέ το Pegasus. Αρνούνται επίσης ότι είχαν οποιονδήποτε λόγο να θέσουν τη Γελένα Κόντιτς υπό παρακολούθηση.

Οι δηλώσεις αυτές, λέει, έγιναν αφότου αποκάλυψαν δημόσια ότι βρίσκονταν υπό παρακολούθηση. Για την ίδια, αυτό αποτυπώνει μια ευρύτερη απροθυμία ανάληψης ευθύνης. Επαναλαμβάνει κάτι που έχει πει και στο παρελθόν: πιστεύει ότι οι αρχές φοβούνται τους ίδιους τους πολίτες τους. Φοβούνται ανθρώπους που απλώς διεκδικούν όσα θα έπρεπε να θεωρούνται απολύτως αυτονόητα σε κάθε δημοκρατική χώρα. Λογοδοσία, διαφάνεια και το δικαίωμα να ζουν χωρίς τον φόβο ότι τους παρακολουθούν όσοι βρίσκονται στην εξουσία.

«Να αλλάξει το σύστημα, όχι το πρόσωπο στην καρέκλα»

Με τις εκλογές να πλησιάζουν και την 25χρονη να μετέχει ενεργά στην προεκλογική εκστρατεία, επισημαίνει ότι με την κάθοδο στην κάλπη ελπίζουν να λάβουν επιτέλους απαντήσεις σε ορισμένα από τα πολλά ερωτήματα που θέτουν εδώ και χρόνια οι πολίτες σε ολόκληρη τη Σερβία. Κατά προτεραιότητα θέλουν εξηγήσεις για την κατάρρευση του στεγάστρου του σιδηροδρομικού σταθμού στο Νόβι Σαντ, όπου σκοτώθηκαν 16 άνθρωποι, αλλά και για άλλες τραγωδίες και αποτυχίες των τελευταίων 14 ετών.

Υποστηρίζει, πάντως, ότι το ζητούμενο δεν είναι απλώς να αντικατασταθεί μία κυβέρνηση από μία άλλη. Δεν αφορά, λέει, το όνομα που θα γραφτεί στην πόρτα ενός γραφείου ούτε το ποιος θα καθίσει σε μια συγκεκριμένη καρέκλα. Αφορά την αλλαγή του ίδιου του συστήματος, την αποκατάσταση των θεσμών, τη λογοδοσία τους και τη διασφάλιση ότι υπηρετούν πράγματι τους ανθρώπους τους οποίους υποτίθεται ότι προστατεύουν.

Το ψηφοδέλτιο, εξηγεί, δεν έχει έναν και μοναδικό ηγέτη και έτσι απορρίπτεται η λογική της ανάθεσης. Γνωρίζει ότι αυτό μπορεί να ακούγεται ασυνήθιστο, ακόμη και δύσκολο να γίνει κατανοητό, ιδίως σε πολιτικό περιβάλλον όπου τα πάντα τείνουν να περιστρέφονται γύρω από ένα πρόσωπο. Είναι, όμως, μια μεγάλη και πολυσυλλεκτική ομάδα φοιτητών, που αφιέρωσε περισσότερους από έξι μήνες για να καταρτίσει προσεκτικά το ψηφοδέλτιο. Αναζήτησαν ανθρώπους με πραγματική εξειδίκευση στους τομείς τους: ακαδημαϊκούς, καθηγητές, επαγγελματίες του αγροτικού τομέα και άλλες προσωπικότητες κύρους, που θα μπορούσαν να βοηθήσουν στον ριζικό μετασχηματισμό ενός συστήματος που έχει αποτύχει απέναντι στους πολίτες. Ανθρώπους που χαίρουν εκτίμησης στις κοινότητές τους, στα πανεπιστήμια, στους επαγγελματικούς χώρους και στους θεσμούς. Ανθρώπους που στάθηκαν στο πλευρό των φοιτητών και στήριξαν το κίνημα σε όλη τη διάρκεια των δύο τελευταίων ετών. Η δύναμή τους, τονίζει, δεν βρίσκεται σε ένα άτομο. Βρίσκεται σε όλους.

«Χάος στη Σερβία, η αίσθηση ότι όλα καταρρέουν»

Η Γελένα Κόντιτς περιγράφει κλίμα έντονης αβεβαιότητας στη Σερβία, εκφράζοντας πάντως την αίσθηση ότι κάτι αρχίζει να αλλάζει στην κοινωνία.

Η σημερινή κατάσταση στη χώρα είναι, όπως λέει με απόλυτη ειλικρίνεια, χαοτική. Λίγες μόλις ημέρες πριν από τις εκλογές, έχει την εντύπωση ότι τα πάντα γύρω τους αρχίζουν να καταρρέουν. Ορισμένες φορές μοιάζει σχεδόν σκόπιμο, σαν όσοι βρίσκονται στην εξουσία να διαλύουν τα πάντα επειδή γνωρίζουν ότι μπορεί να χάσουν. Κάθε μέρα φέρνει ένα ακόμη περιστατικό, μια νέα εξέλιξη, έναν ακόμη λόγο ανησυχίας.

Κάνει, ωστόσο, λόγο για «μια αίσθηση ελευθερίας», η οποία, όπως διευκρινίζει, μπορεί να μην είναι πλήρης, συνοδεύεται όμως από την αίσθηση ότι κάτι αλλάζει.

Δύσκολα βρίσκει κανείς, λέει, κάποιον που να μην περιμένει την 25η Οκτωβρίου και να μην έχει βρει τρόπο να συμβάλει, είτε με εθελοντική εργασία στο πεδίο είτε ως εκλογικός παρατηρητής, είτε επιτηρώντας τα εκλογικά τμήματα είτε βοηθώντας στην υλικοτεχνική υποστήριξη. Και οι δύο πλευρές εργάζονται στο μέγιστο των δυνατοτήτων τους, αλλά με πολύ διαφορετικό τρόπο. Κάποιοι, κατά την ίδια, χρησιμοποιούν μεθόδους που θεωρεί βρόμικες και ανέντιμες, ενώ άλλοι δουλεύουν ανοιχτά, έντιμα και με αφοσίωση.

«Η Φοιτητική Λίστα μπορεί να κερδίσει τις εκλογές»

Η 25χρονη δηλώνει πεπεισμένη ότι η «Φοιτητική Λίστα» μπορεί να επικρατήσει στην κάλπη και να ανοίξει, όπως τονίζει, τον δρόμο για αλλαγή κυβέρνησης και για την επιστροφή της ουσιαστικής εκπροσώπησης, της λογοδοσίας και του ουσιαστικού διαλόγου στο σερβικό κοινοβούλιο.

Έπειτα, προσθέτει, ακολουθεί η πολύ δυσκολότερη και μακρόχρονη διαδικασία: η ανοικοδόμηση των θεσμών και η αντιμετώπιση των βαθιά ριζωμένων προβλημάτων του συστήματος. Άλλο πράγμα είναι να αλλάζουν οι άνθρωποι που βρίσκονται στην εξουσία και άλλο να αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο ασκείται. Οι αλλαγές που ελπίζει να δει, λέει, δεν θα έρθουν από τη μια μέρα στην άλλη.

Παρότι πιστεύει ότι η Φοιτητική Λίστα μπορεί να νικήσει, ανησυχεί για την αντίδραση του κυβερνητικού στρατοπέδου σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο.

Θεωρεί απολύτως ότι η αλλαγή είναι δυνατή και ότι η Φοιτητική Λίστα μπορεί να κερδίσει. Ταυτόχρονα, έχουν ήδη δει τι είναι ικανοί να κάνουν όσοι βρίσκονται στην εξουσία. Γι’ αυτό, λέει, δεν μπορούν να προβλέψουν μέχρι πού θα ήταν διατεθειμένοι να φτάσουν ή τι μπορεί να κάνουν στις 25 Οκτωβρίου, όταν τα στοιχεία για τη συμμετοχή των ψηφοφόρων θα αρχίσουν να ανακοινώνονται μέσα στην ημέρα και τα αποτελέσματα θα ακολουθήσουν αργότερα το ίδιο βράδυ. Αυτό που την ανησυχεί είναι το πώς μπορεί να αντιδράσουν όσοι κυβερνούν σήμερα σε αυτή την πιθανότητα.

Οι φοιτητές, κατά την ίδια, έφτασαν να κατεβάσουν δικό τους ψηφοδέλτιο αφού συνειδητοποίησαν ότι τα αιτήματά τους δεν ικανοποιούνταν και ότι, παρά τις πορείες, τις διαμαρτυρίες, τις δημόσιες δράσεις και τις καταλήψεις των πανεπιστημίων, δεν λάμβαναν πια ουσιαστικές απαντήσεις.

Είχαν προσπαθήσει, προσθέτει, να ακουστεί η φωνή τους με κάθε διαθέσιμη μορφή ειρηνικής πολιτικής και κοινωνικής δράσης. Όταν οι προσπάθειες αυτές δεν απέδωσαν τη λογοδοσία που ζητούσαν, κατάλαβαν ότι το κίνημα έπρεπε να κάνει το επόμενο βήμα και να ζητήσει πρόωρες βουλευτικές εκλογές. Ήταν, κατά κάποιον τρόπο, το επόμενο επίπεδο του αγώνα: το πέρασμα από τη διεκδίκηση της αλλαγής στους δρόμους στην αναζήτηση της δυνατότητας να την επιφέρουν μέσω των δημοκρατικών θεσμών.

«Άνθρωποι από όλο το πολιτικό και ιδεολογικό φάσμα»

Τα πολιτικά κινήματα, κατά κανόνα, έχουν συγκεκριμένο προσανατολισμό και συχνά στο εσωτερικό τους συγκρούονται διαφορετικές ιδεολογίες, με την επικρατούσα να χαράσσει τη γραμμή. Κατά τη Γελένα Κόντιτς, όμως, το φοιτητικό κίνημα στη Σερβία είναι από τη φύση του πολυσυλλεκτικό, όπως και το ψηφοδέλτιό του.

Συγκεντρώνουν, λέει, ανθρώπους από όλο το πολιτικό και ιδεολογικό φάσμα: της Αριστεράς και της Δεξιάς, πατριώτες και φιλελεύθερους, φοιτητές και ειδικούς με διαφορετικό υπόβαθρο και διαφορετικές οπτικές. Ακριβώς αυτή η πολυμορφία είναι το ζητούμενο. Άμεσος στόχος τους δεν είναι να επιβάλουν μία ιδεολογία σε όλους, αλλά να αλλάξουν το σύστημα, να αποκαταστήσουν την εύρυθμη λειτουργία των θεσμών και να διασφαλίσουν τον σεβασμό στο Σύνταγμα και στο κράτος δικαίου. Πρόκειται, τονίζει, για αρχές που θα έπρεπε να τους ενώνουν, ανεξάρτητα από τις πολιτικές διαφορές.

Ο Ντέγιαν Μποντιρόγκα στο ψηφοδέλτιο

Ερωτώμενη, τέλος, για την υποψηφιότητα του πρώην μπασκετμπολίστα του Παναθηναϊκού και προέδρου της EuroLeague, Ντέγιαν Μποντιρόγκα, που προκάλεσε αίσθηση, απαντά ότι η επιλογή των υποψηφίων ήταν διαδικασία μακρά και προσεκτικά οργανωμένη. Ο ίδιος, όπως και οι υπόλοιποι, πέρασε από διαδικασία επιλογής στην οποία μετείχαν φοιτητές και σχολές, αρχικά σε τοπικό επίπεδο και στη συνέχεια σε ολόκληρη τη Σερβία.

Ο Ντέγιαν Μποντιρόγκα, λέει, επιλέχθηκε μέσα από την ίδια διαδικασία και συμφώνησε να συμμετάσχει στη Φοιτητική Λίστα. Η ένταξή του δεν ήταν, με άλλα λόγια, απόφαση ενός προσώπου. Ήταν αποτέλεσμα της συλλογικής διαδικασίας με την οποία συγκροτήθηκε το εκλογικό ψηφοδέλτιο.