Χρέος 3,6 τρισ. ευρώ: οι τέσσερις διέξοδοι που βλέπει ο Μινχάου για τη Γαλλία

Το δημόσιο χρέος της Γαλλίας έχει ήδη φτάσει τα 3,6 τρισ. ευρώ. Ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν απαγορεύει ακόμη και διαμαρτυρίες πολιτών, ενώ οι Γάλλοι πολιτικοί καταθέτουν ευφάνταστες προτάσεις για έξοδο από τη χρόνια κρίση. Η σημαντικότερη χώρα της ΕΕ δείχνει να οδεύει προς τα βράχια. Ίσως, στο τέλος, να αποδειχθεί υπερβολικά μεγάλη για να διασωθεί.

Κλίμα εξέγερσης επικρατεί στη χώρα. Οι κινητοποιήσεις απλώνονται σε όλη την επικράτεια και στην πρώτη γραμμή βρίσκονται μαθητές λυκείων. Το υπουργείο Εσωτερικών κατέγραψε 550.000 συμμετέχοντες στις διαδηλώσεις του Σαββάτου 17 Οκτωβρίου κατά του υψηλού κόστους ζωής, με 110.000 από αυτούς στο Παρίσι. Οι διοργανωτές ανεβάζουν τον αριθμό στους 800.000.

Πρόκειται για μία ακόμη εκδήλωση της λαϊκής δυσαρέσκειας, με φόντο τις διαδοχικές αλλαγές κυβερνήσεων και την αδυναμία του πολιτικού συστήματος να αντιμετωπίσει το δημοσιονομικό αδιέξοδο. Την ίδια ώρα το δημόσιο χρέος εξακολουθεί να διογκώνεται. Την πίεση για τους Γάλλους μεγαλώνει η πρόσφατη δήλωση της προέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Κριστίν Λαγκάρντ, που ουσιαστικά είπε στο Παρίσι να λύσει το πρόβλημα μόνο του.

Ο γνωστός Γερμανός οικονομικός αναλυτής Βόλφγκανγκ Μινχάου δεν βλέπει εύκολη διέξοδο στον ορίζοντα. Ορισμένες από τις διαθέσιμες λύσεις κρίνονται πολιτικά ανέφικτες. Άλλες ενδέχεται να σύρουν τη χώρα σε ακόμη σοβαρότερες περιπέτειες.

Ο Μινχάου εντοπίζει τέσσερις θεωρητικές εξόδους από την παγίδα του χρέους. Το ζητούμενο είναι ποιες μπορούν όντως να εφαρμοστούν στη σημερινή πολιτική πραγματικότητα της Γαλλίας.

Το τέχνασμα του Μελανσόν

Ο ηγέτης της αριστερής «Ανυπότακτης Γαλλίας», Ζαν Λικ Μελανσόν, τάσσεται υπέρ της διαγραφής του γαλλικού χρέους που κατέχει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Έχει προτείνει «διηνεκή ομόλογα μηδενικού τοκομεριδίου»: η Γαλλία θα κρατούσε όλα τα χρήματα που έχει δανειστεί, χωρίς να τα αποπληρώσει ποτέ και χωρίς να καταβάλλει τόκους. Η ιδέα είναι ότι έτσι θα μπορούσε να αναλάβει περισσότερο χρέος, για να χρηματοδοτήσει τις προεκλογικές του υποσχέσεις για δαπάνες.

Το «χρηματοοικονομικό τέχνασμα» αυτό είναι, στην πράξη, τεχνικός τρόπος ώστε ο Μελανσόν να κηρύξει τη Γαλλία σε στάση πληρωμών. Ο Μινχάου λέει ότι δεν υπάρχει περίπτωση να πείσει τις υπόλοιπες χώρες της ΕΕ, και ιδιαίτερα τη Γερμανία, να δεχθούν κάτι τέτοιο. Αν εκλεγόταν και εφάρμοζε πράγματι το σχέδιό του, η χώρα πιθανότατα θα οδηγούνταν σε άτακτη έξοδο από την ευρωζώνη, ακόμη και από την ίδια την ΕΕ.

Η πρόταση της Λεπέν

Το άλλο φαβορί του δεύτερου γύρου των γαλλικών εκλογών είναι η Μαρίν Λεπέν, ηγέτιδα του ακροδεξιού Εθνικού Συναγερμού. Μπορεί να μην επιθυμεί στάση πληρωμών για το γαλλικό χρέος. Θα αναζητήσει, όμως, έσοδα από μονομερή περικοπή κατά 2/3 των εισφορών της Γαλλίας στον προϋπολογισμό της ΕΕ.

Ο Γερμανός αναλυτής επισημαίνει ότι, αν εφαρμόσει το φορολογικό της πρόγραμμα και το πρόγραμμα δαπανών, ενδέχεται να βρεθεί σε θέση ανάλογη με εκείνη του Μελανσόν. Τονίζει επίσης ότι οι πολιτικές της Λεπέν είναι εξίσου ασύμβατες με την ιδιότητα μέλους της ΕΕ όσο και οι πολιτικές του Μελανσόν.

Αν η Γαλλία σταματούσε να πληρώνει τις εισφορές της ως κράτος μέλος, η ΕΕ θα έπαυε να λειτουργεί, λέει. Το ίδιο θα συνέβαινε αν κήρυττε στάση πληρωμών για το χρέος της: η Ένωση θα κατέρρεε και θα έμεναν η Γερμανία και η Ολλανδία ως οι μόνες χώρες που θα χρηματοδοτούσαν τη λειτουργία της.

Κεντρώα λύση και λιτότητα

Η τρίτη επιλογή βρίσκεται κοντά σε όσα ανέφερε η Λαγκάρντ: το ζήτημα να λυθεί εσωτερικά. Για να συνεχίσουν οι ομολογιούχοι, δηλαδή οι δανειστές της Γαλλίας, να εισπράττουν τα χρήματά τους, το κόστος θα το επωμιστούν συνταξιούχοι, φοιτητές ή αγρότες. Μια τέτοια επιβολή λιτότητας, με υψηλότερους φόρους και χαμηλότερες δαπάνες ώστε να διατηρηθεί η δημοσιονομική θέση της χώρας, θα τη στήριζε ένας κεντρώος πολιτικός.

Ο Μινχάου δυσκολεύεται, πάντως, να φανταστεί σενάριο στο οποίο ένας ριζοσπάστης κεντρώος σαν τον Μακρόν αναδεικνύεται απροσδόκητα νικητής και επαναφέρει τη χώρα σε τροχιά φιλελεύθερων κεντρώων μεταρρυθμίσεων. Ο Μακρόν, σημειώνει, εξελέγη το 2017 και το πολιτικό του πείραμα απέτυχε τόσο πολιτικά όσο και οικονομικά.

Θα αγοράσει χρέος η ΕΚΤ;

Τέταρτη επιλογή είναι η αγορά γαλλικού χρέους από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Κάτι τέτοιο δεν θα έλυνε το πρόβλημα του χρέους, αφού δεν το διαγράφει. Θα μπορούσε, όμως, να ρίξει τις αποδόσεις των γαλλικών ομολόγων και να διευκολύνει τη χώρα να δανείζεται χωρίς δυσβάστακτους τόκους.

Σε αυτή την περίπτωση η ίδια η ευρωζώνη θα κατέληγε με υψηλότερο χρέος και πληθωρισμό, ενώ άλλες χώρες θα σχημάτιζαν ουρά απαιτώντας αντίστοιχη στήριξη, όπως υπογραμμίζει ο Γερμανός αναλυτής. Η δήλωση της Λαγκάρντ δείχνει ότι η Γαλλία δεν μπορεί να θεωρεί δεδομένη μια τέτοια παρέμβαση της ΕΚΤ. Η πρόεδρός της επιμένει ότι η αντιμετώπιση του προβλήματος πρέπει να ξεκινήσει από την ίδια τη γαλλική κυβέρνηση.

Αποκλείοντας ως πολιτικά ανέφικτες τόσο τη λιτότητα όσο και την πώληση κρατικής γης ή κρατικών επιχειρήσεων, ο Μινχάου εκτιμά ότι απομένουν ουσιαστικά δύο διέξοδοι: κάποιος συνδυασμός στάσης πληρωμών και διάσωσης από την κεντρική τράπεζα.

Η ευκαιρία που πέρασε

Κατά τον Γερμανό αναλυτή, μια βαθύτερη πολιτική ένωση, ικανή να εξασφαλίσει τη σύγκλιση πολιτικής και οικονομίας στην Ευρώπη, θα μπορούσε να δώσει ουσιαστικότερη απάντηση στο πρόβλημα. Θεωρεί, ωστόσο, ότι η ευκαιρία για μια τέτοια εξέλιξη έχει πλέον χαθεί.

Κατηγορεί τις Βρυξέλλες ότι πέταξαν την ευκαιρία όταν ξέσπασε η κρίση χρέους στην ευρωζώνη, κρίση που είχε πλήξει βαθιά και την Ελλάδα. Εκείνη, λέει, ήταν η τελευταία στιγμή κατά την οποία θα μπορούσε να είχε δημιουργηθεί μια τέτοια ένωση. Αντί να λύσουν τα υποκείμενα χρηματοοικονομικά προβλήματα του μπλοκ, οι ηγέτες της ΕΕ περιορίστηκαν στο απολύτως ελάχιστο που χρειαζόταν για να αποτραπεί η ανεξέλεγκτη κλιμάκωση, για παράδειγμα με φθηνά δάνεια σε χώρες που ήταν ήδη υπερχρεωμένες.

Τότε οι Βρυξέλλες μετέθεταν το πρόβλημα για αργότερα. Σήμερα, λέει ο Γερμανός αναλυτής, είναι πολύ αργά για μια τέτοια ένωση. Από τη μία είναι ισχυρά τα ακροδεξιά κόμματα, που είναι ευρωσκεπτικιστικά. Από την άλλη, ο υψηλός πληθωρισμός αφήνει στην ΕΚΤ πολύ μικρότερα περιθώρια ελιγμών από όσα διέθετε πριν από μία δεκαετία.

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow