Ιρανός πανεπιστημιακός απαντά στην ομιλία του Ρούμπιο στην Πνύκα

Ιρανός πανεπιστημιακός απαντά στον Μάρκο Ρούμπιο για την ομιλία που έδωσε στην Πνύκα, στη διάρκεια της επίσκεψής του στην Αθήνα. Ανάμεσα στα όσα γράφει, τονίζει ότι το Ιράν δεν εξαντλείται σε μια ονομασία πάνω στον γεωγραφικό χάρτη.

Το σημείωμα υπογράφει ο Αμρολάχ Αζίμι, καθηγητής περσικής γλώσσας και λογοτεχνίας και διευθυντής δημοσίων σχέσεων στο Ισλαμικό Πανεπιστήμιο Αζάντ της επαρχίας Κερμανσάχ. Το έγραψε για το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων ANA, ως απάντηση στην ομιλία του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ στην Αθήνα.

Όποιος μιλά για πολιτισμό, υποστηρίζει, δεν μπορεί να τον θεωρεί ούτε αποκλειστική κληρονομιά ενός έθνους ούτε όπλο για να ταπεινωθεί ένα άλλο.

Γυναίκες στέκονται μπροστά σε φωτογραφίες μαθητών δημοτικού σχολείου που σκοτώθηκαν σε αεροπορική επιδρομή των ΗΠΑ στις 28 Φεβρουαρίου στη Μινάμπ του Ιράν. Τη φωτογραφία έχει τραβήξει ο Majid Asgaripour (WANA/Reuters).

Ο Αζίμι απευθύνεται ονομαστικά στον Ρούμπιο. Τον καλεί, πριν προφέρει το όνομα Ιράν, να σταθεί μια στιγμή και να κοιτάξει προσεκτικά την ιστορία: τη διαδρομή που πέρασε από τα σκαμπανεβάσματα χιλιάδων ετών και συνεχίζει να οδηγεί σε αυτό το όνομα.

Ο πολιτισμός, γράφει, δεν αποτελεί αποκλειστικό κτήμα ενός έθνους ούτε μέσο ταπείνωσης ενός άλλου. Είναι η κοινή μνήμη της ανθρωπότητας. Το Ιράν, προσθέτει, μετρά ανάμεσα στα αρχαιότερα και πιο επιδραστικά κεφάλαια αυτής της μακράς μνήμης.

Δεν πρόκειται, συνεχίζει, για σκέτο τοπωνύμιο σε χάρτη. Είναι μια αδιάκοπη αφήγηση ανθρωπιάς, σκέψης, έπους, τέχνης και αντίστασης.

Παραπέμπει στη γη του Κύρου, όνομα δεμένο με την ιστορία των Αχαιμενιδών, και σε έναν χάρτη που επανέρχεται σήμερα σε παγκόσμιες συζητήσεις για τη διακυβέρνηση και τα δικαιώματα των λαών. Τα ανθρώπινα δικαιώματα της πλευράς του Ρούμπιο τα χαρακτηρίζει υποτιθέμενα.

Να μη διαβάζεται η ιστορία από μία πλευρά

Μιλά και για τη γη του Δαρείου, την εποχή που σχηματίστηκε τεράστιος διοικητικός οργανισμός, ανοίχτηκαν βασιλικοί δρόμοι και συνδέθηκαν εδάφη σε μεγάλη έκταση. Ως απόδειξη επικαλείται την επιγραφή του Bisotun, στη συμβολή της Ανατολής και της Δύσης.

Αναφέρεται στους Πασαργάδες και την Περσέπολη. Οι πέτρες τους, σημειώνει, βγήκαν από το βάθος των αιώνων για να μαρτυρήσουν ότι ο λαός αυτής της γης έγραφε ιστορία, και μάλιστα με τέτοιο μεγαλείο, σε καιρό που πολλές από τις σημερινές κυβερνήσεις δεν είχαν ακόμη γεννηθεί.

Κι αν η κουβέντα πάει στους αρχαίους πολέμους, ζητά να μην διαβάζεται η ιστορία μονόπλευρα. Στις μάχες Ιράν και Ελλάδας υπήρξαν, λέει, η δόξα και η δύναμη των αυτοκρατοριών, τα λάθη των ηγεμόνων, μα και η καταστροφή και τα βάσανα των λαών. Κανένας πολιτισμός, προσθέτει, δεν αναπτύσσεται με το σβήσιμο ενός άλλου.

Το Ιράν, όμως, δεν εξαντλείται στα όρια που χάραξαν τα αρχαία ξίφη.

Είναι η γη του Φερντοσί. Εκεί ο ανθρώπινος πόνος και η χαρά, η σοφία και η ανοησία, ο ηρωισμός και η αθλιότητα πέρασαν σε επική γλώσσα, και το Σαχναμέ έγινε η πολιτιστική μνήμη ενός έθνους.

Στον Αβικέννα αναφέρεται ως σοφό που η σκέψη του δεν χωρούσε στα όρια του χρόνου και του τόπου.

Στην ίδια γη τοποθετεί τον Αμπού Ραϊχάν αλ-Μπιρούνι, επιστήμονα που έστρεφε στον κόσμο βλέμμα επιστημονικής περιέργειας.

Το βλέμμα και προς το Μπισότουν

Εκεί εντάσσει και τον Αλ-Χουαρίζμι, όνομα που, όπως γράφει, θα μείνει στην ιστορία των μαθηματικών.

Τη χαρακτηρίζει χώρα μυστηρίου και σημειώνει ότι η ιατρική κατέχει υψηλή θέση στην ιστορία της γνώσης.

Αναφέρει και τον Καγιάμ, γνωστό όχι μονάχα ως ποιητή αλλά και για όσα γνώριζε από μαθηματικά και αστρονομία.

Προσθέτει τη γη του Ρουμί, του Σαάντι και του Χαφέζ. Τα λόγια τους, γράφει, βγήκαν έξω από τα σύνορα της γλώσσας και πέρασαν στην παγκόσμια λογοτεχνική κληρονομιά.

Απευθύνεται ξανά στον Ρούμπιο. Όποιος θέλει να γνωρίσει το Ιράν, γράφει, δεν αρκεί να κοιτάζει μόνο τα πεδία των μαχών του. Σε αυτόν τον τομέα, προσθέτει, είναι απαράμιλλα τον τελευταίο μισό αιώνα.

Καλεί να στραφεί το βλέμμα και στις βιβλιοθήκες, στα αστεροσκοπεία, στα σχολεία, στους κήπους, στα τζαμιά, στα παλάτια, στα ποιήματα και στα τραγούδια του.

Ζητά να κοιτάξει κανείς το Μπισότουν και το Τακμποστάν, το Ισφαχάν, το Σιράζ, το Ταμπρίζ και το Κερμανσάχ. Μιλά για ανθρώπους που αφηγήθηκαν τον κόσμο της ζωής τους σε διάφορες διαλέκτους και γλώσσες, από τα περσικά ως τα κουρδικά, αλλά και σε άλλες γλώσσες του τόπου.

Ιστορία βασιλιάδων και ιστορία λαών

Το Ιράν, γράφει, δεν κλείνεται στην πρωτεύουσα. Ζει και σε απομακρυσμένα χωριά, στα χέρια των αγροτών που έχουν σκληρύνει, στα εργαστήρια των καλλιτεχνών, στις σχολικές τάξεις, στην ποίηση των ποιητών και στην προσπάθεια γενεών που αγωνίζονται κάθε μέρα να χτίσουν το αύριο.

Δεν είναι μόνο η ιστορία των βασιλιάδων. Είναι και η ιστορία λαών που, ανά τους αιώνες, είδαν ήττες, βίωσαν θλίψη, υπέφεραν από πολέμους και καταστροφές και επαναστάτησαν πολλές φορές για να ξαναχτίσουν τη ζωή τους.

Από τον Μέγα Αλέξανδρο ως την εισβολή των Μογγόλων, από την αλλαγή δυναστειών ως τις επαναστάσεις και τους πολέμους της σύγχρονης εποχής, καμία περίοδος δεν μπορεί, κατά τον Αζίμι, να εκληφθεί ως ολόκληρη η αλήθεια του Ιράν.

Η ιστορία αυτής της γης έχει δόξα και πληγές, επιτυχίες και λάθη. Το να τιμά κανείς το Ιράν δεν σημαίνει άρνηση των βασάνων του. Σημαίνει να βλέπει ολόκληρη την αλήθεια του, μια αλήθεια που τα τελευταία χρόνια φωνάζει όλο και πιο δυνατά το δικαίωμα του λαού της χώρας στην εξουσία.

Σήμερα, προσθέτει, το Ιράν δεν ανήκει μόνο στο παρελθόν.

Όνειρο στην τάξη της Μινάμπ

Το περιγράφει ως μαθητή που καλλιεργεί το όνειρο του αύριο στην τάξη του σχολείου Shajre Tayyebeh της Μινάμπ. Ως ερευνητή που προσπάθησε να ανακαλύψει μια αλήθεια, αλλά δέχτηκε επίθεση σε πανεπιστημιακό επιστημονικό εργαστήριο από την αγριότητα όσων διεκδικούν τον πολιτισμό. Ως καλλιτέχνη που πλάθει έναν νέο κόσμο με χρώμα και λέξεις. Ως εργάτρια που γυρίζει τον τροχό της ζωής. Ως μητέρα που εμπιστεύεται την ελπίδα στην επόμενη γενιά. Και ως νέο που θέλει, με γνώση και ικανότητα, να χτίσει καλύτερο μέλλον στον σημερινό κόσμο, αν το επιτρέπει η αγριότητα όσων διεκδικούν τον πολιτισμό.

Κανένας πολιτικός αξιωματούχος, όποια πλατφόρμα και αν διαθέτει, δεν μπορεί να στριμώξει χιλιάδες χρόνια ιστορίας σε λίγες φράσεις.

Μπορεί κανείς να διαφωνεί με κυβερνήσεις. Μπορεί να επικρίνει πολιτικές. Μπορεί να συζητά για τον πόλεμο, την ασφάλεια και τα εθνικά συμφέροντα.

Υπάρχει όμως, τονίζει, καθαρή διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στην πολιτική κριτική και στην περιφρονητική κρίση ενός έθνους και της πολιτιστικής του κληρονομιάς.

Οι πολιτισμοί, γράφει, δεν οφείλουν να αντιπαρατίθενται. Χρειάζεται να αξιοποιούνται ώστε ο ένας να κατανοεί τον άλλον.

Η αρχαία Ελλάδα και το αρχαίο Ιράν

Τόσο η αρχαία Ελλάδα όσο και το αρχαίο Ιράν αποτελούν κληρονομιά της ανθρωπότητας. Η αξία του ενός δεν ανεβαίνει όταν υποτιμάται ο άλλος.

Ο Αζίμι γράφει ότι μιλούν για την ιστορία τους όχι για να υπερασπιστούν τους εαυτούς τους, αλλά για να θυμίσουν πως κανένα έθνος δεν μπορεί να αποχωριστεί την ιστορική του μνήμη.

Το Ιράν, συνεχίζει, υπήρχε πριν από πολλά από τα σημερινά σύνορα και θα εξακολουθήσει να υπάρχει στην παγκόσμια ιστορία ύστερα από πολλές πολιτικές συγκρούσεις. Όχι επειδή είναι άτρωτο στην αλλαγή, αλλά επειδή ο πολιτισμός, η γλώσσα, η τέχνη και η ιστορική μνήμη του συνεχίστηκαν στη ζωή διαδοχικών γενεών.

Καλεί να διαβαστεί το Ιράν με όλη του την ιστορία, με τη δόξα και τις πληγές του, με τους επιστήμονες και τους ποιητές του, με τον λαό και τις φιλοδοξίες του. Τότε, γράφει, θα φανεί ότι η κατανόηση ενός έθνους δεν ξεκινά από την περιφρόνησή του. Ξεκινά από τον σεβασμό προς την αλήθεια.

Γράφει πως είναι κληρονόμοι του παρελθόντος, χωρίς να είναι αιχμάλωτοί του. Είναι περήφανοι για την ιστορία τους, κοιτούν όμως προς το μέλλον.

Το όνομα του Ιράν, προσθέτει, έμεινε χαραγμένο σε πέτρινες επιγραφές, ακούγεται μέσα στο Σαχναμέ, παίρνει ζωή στα γκαζάλ του Χαφέζ και εξακολουθεί να γράφεται στη γλώσσα και στη ζωή του λαού του.

Η αφήγηση των «νεοαφιχθέντων αγρίων»

Αυτό, γράφει, είναι το καύχημά τους. Όχι αξίωση ανωτερότητας απέναντι σε άλλα έθνη, ούτε άρνηση των πολιτισμών των άλλων, αλλά υπενθύμιση μιας σαφούς αλήθειας.

Το Ιράν δεν γίνεται κατανοητό μόνο μέσα από τις αφηγήσεις των εχθρών του. Πρέπει να ιδωθεί στον καθρέφτη της ιστορίας, του πολιτισμού και του λαού του.

Η ιστορία, καταλήγει, μιλά δυνατότερα από τον θόρυβο της πολιτικής, όπως ακριβώς δεν αγγίζει ούτε την πραγματικότητα ούτε την αλήθεια η μεταβολή του πολιτισμού ενός έθνους με αρχαία κουλτούρα από την ψευδή αφήγηση μερικών νεοαφιχθέντων αγρίων πίσω από ένα πολιτικό βήμα.