Μια κοινή θεραπεία για τη χοληστερόλη θα μπορούσε επίσης να εξαλείψει τα PFAS και τα μικροπλαστικά από το αίμα

Ένα φίλτρο που χρησιμοποιείται για την απομάκρυνση της περίσσειας λιπών από το αίμα ατόμων με καρδιαγγειακές παθήσεις θα μπορούσε επίσης να παγιδεύει πολύ μικρότερους «λαθρεπιβάτες»: ορισμένες επίμονες συνθετικές χημικές ουσίες και μικροπλαστικά.

Αυτή η θεραπεία, γνωστή ως θεραπευτική αφαίρεση, περνά το αίμα ενός ασθενούς από μια μηχανή, φιλτράρει τις στοχευμένες ουσίες και στη συνέχεια επιστρέφει το αίμα στον οργανισμό.

Δεν σχεδιάστηκε για την εξάλειψη περιβαλλοντικών ρύπων. Χρησιμοποιείται γενικά σε σοβαρές περιπτώσεις όπου τα φάρμακα από μόνα τους δεν επαρκούν για να μειώσουν αρκετά τη χοληστερόλη – σωματίδια που μεταφέρουν λίπη και συνδέονται με τον κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου.

Αλλά όταν ερευνητές στη Γερμανία συνέκριναν δείγματα αίματος που ελήφθησαν αμέσως πριν και μετά τη διαδικασία, τα επίπεδα ορισμένων συνθετικών χημικών ουσιών μειώθηκαν.

Τα πρώτα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι ορισμένα μικροπλαστικά μπορεί επίσης να συγκρατούνται από τα φίλτρα.

Οι χημικές ουσίες που εξετάστηκαν στη μελέτη Brain Health είναι οι υπερφθοροαλκυλιωμένες και πολυφθοροαλκυλιωμένες ουσίες, ή PFAS – που χρησιμοποιούνται σε πολλά προϊόντα όπως αντικολλητικές επιφάνειες, αδιάβροχα υφάσματα και ορισμένες συσκευασίες τροφίμων.

Επειδή ορισμένα PFAS παραμένουν στο περιβάλλον και στο ανθρώπινο σώμα για χρόνια, συχνά αποκαλούνται «αιώνιες χημικές ουσίες».

Τα άτομα μπορεί να εκτίθενται στα PFAS με πολλούς τρόπους, μεταξύ άλλων μέσω μολυσμένου νερού και τροφίμων, καταναλωτικών προϊόντων, συσκευασιών, ακόμη και οικιακής σκόνης.

«Αυτό που θεωρούμε ως το σημαντικότερο αποτέλεσμα της μελέτης μας είναι ότι η θεραπευτική αφαίρεση, μια διαδικασία που αρχικά αναπτύχθηκε για την απομάκρυνση λιποπρωτεϊνών από το αίμα ασθενών με σοβαρές καρδιαγγειακές παθήσεις, μείωσε επίσης τα κυκλοφορούντα επίπεδα PFAS και μικροπλαστικών», δήλωσε στο ScienceAlert η Charlotte Steenblock, μοριακή ενδοκρινολόγος στο Τεχνικό Πανεπιστήμιο της Δρέσδης.

«Αυτό ήταν απρόσμενο, επειδή τα PFAS και τα μικροπλαστικά είναι χημικά διακριτά από τις λιποπρωτεΐνες και δεν αποτελούσαν τους προβλεπόμενους στόχους της θεραπείας.»

Η μακροχρόνια έκθεση σε ορισμένα PFAS έχει συσχετιστεί με υψηλότερα επίπεδα ολικής χοληστερόλης καθώς και με υψηλότερη LDL (την «κακή» χοληστερόλη), με ανοσολογικές και ορμονικές μεταβολές, και με ορισμένους καρκίνους, αν και ο κίνδυνος εξαρτάται από τον τύπο, τη δόση και τη διάρκεια της έκθεσης.

Οι ερευνητές μελέτησαν 14 ασθενείς που υποβάλλονταν σε πλασμαφαίρεση με διπλό φιλτράρισμα. Τα αιμοσφαίρια διαχωρίζονται από το πλάσμα, το οποίο στη συνέχεια περνά από ένα δεύτερο φίλτρο που συγκρατεί μεγαλύτερους στόχους όπως οι λιποπρωτεΐνες.

Πριν και μετά από καθεμία από δύο συνεδρίες διπλού φιλτραρίσματος, μετρήθηκαν τέσσερα κοινά PFAS σε αυτούς τους ασθενείς. Αμέσως μετά από μια διαδικασία, οι συγκεντρώσεις τους στο αίμα είχαν μειωθεί έως και 25%.

Ένα άλλο εργαστήριο ανέλυσε δείγματα από τέσσερις ασθενείς με διαφορετική μέθοδο και διαπίστωσε μέσες μειώσεις 43,5 έως 75,8% για πέντε PFAS.

Ωστόσο, ο μικρός αριθμός συμμετεχόντων και οι διαφορετικές μέθοδοι σημαίνουν ότι οι δύο σειρές αποτελεσμάτων δεν μπορούν να συγκριθούν απευθείας. Τα υψηλότερα ποσοστά δεν σημαίνουν επίσης ότι πάνω από το μισό αυτών των συγκεκριμένων μορίων PFAS απομακρύνθηκαν σε κάθε ασθενή.

Ορισμένα PFAS δεσμεύονται σε πρωτεΐνες του αίματος και μπορεί να ταξιδεύουν μαζί με τις λιποπρωτεΐνες, ώστε να μπορούν να συγκρατούνται απευθείας από τα φίλτρα ή να απομακρύνονται ταυτόχρονα με τους προβλεπόμενους στόχους.

«Η τρέχουσα υπόθεσή μας είναι ότι αυτοί οι περιβαλλοντικοί ρύποι συγκρατούνται απευθείας στα φίλτρα αφαίρεσης, ή ότι σχηματίζουν συσσωματώματα ή συμπλέγματα με τις λιποπρωτεΐνες και τις πρωτεΐνες του πλάσματος, κάτι που επιτρέπει τη συν-απομάκρυνσή τους κατά τη διάρκεια της διαδικασίας», εξηγεί η Steenblock.

Τα αποτελέσματα σχετικά με τα μικροπλαστικά ήταν λιγότερο συνεπή.

Μεταξύ τεσσάρων ασθενών, τα επίπεδα πολυαιθυλενίου μειώθηκαν σε όλους, ενώ το πολυβινυλοχλωρίδιο μειώθηκε σε τρεις. Αλλά άλλα πολυμερή δεν ακολούθησαν το ίδιο μοτίβο, και ορισμένα επίπεδα πλαστικού που κυκλοφορούσε αυξήθηκαν μετά τη θεραπεία.

Αυτές οι ασυνέπειες μπορεί να αντανακλούν τις μεθόδους μέτρησης, περιβαλλοντική μόλυνση ή πλαστικά συστατικά του συστήματος αφαίρεσης. Η μελέτη επομένως δεν αποδεικνύει ότι η αφαίρεση μειώνει αξιόπιστα τα μικροπλαστικά στο ανθρώπινο αίμα.

Η Steenblock αναφέρει ότι η ομάδα εντόπισε επανειλημμένα μικροπλαστικά στο υλικό που ξεπλύθηκε από χρησιμοποιημένα φίλτρα.

«Είμαστε πολύ πεπεισμένοι ότι η αφαίρεση δεν περιορίζεται στο να αναδιανέμει τα σωματίδια μικροπλαστικών, αλλά ότι τα αφαιρεί πραγματικά από την κυκλοφορία, επειδή εντοπίσαμε επανειλημμένα μικροπλαστικά στα εκλούσματα που ανακτήθηκαν από τα φίλτρα αφαίρεσης μετά τη θεραπεία», λέει.

Ωστόσο, σωματίδια που παγιδεύονται από ένα φίλτρο δεν υποδεικνύουν απαραίτητα μείωση του συνολικού φορτίου μικροπλαστικών στον οργανισμό. Οι αιματολογικές αναλύσεις δείχνουν μόνο αυτό που κυκλοφορεί σε μια δεδομένη στιγμή· σωματίδια αποθηκευμένα στους ιστούς θα μπορούσαν αργότερα να επιστρέψουν στο αίμα.

Αυτό έχει σημασία, επειδή μικροπλαστικά έχουν ανιχνευθεί σε ανθρώπινους ιστούς του εγκεφάλου, του ήπατος και των νεφρών, αλλά οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις τους στην υγεία παραμένουν ασαφείς.

Αυτή η διερευνητική μελέτη αφορούσε μικρές ομάδες ασθενών εν μέρει διαφορετικές, και οι μετρήσεις μικροπλαστικών είναι ευάλωτες σε περιβαλλοντική μόλυνση. Οι ερευνητές δεν καθόρισαν πόσο διαρκούσαν οι μειώσεις ούτε αν η υγεία των ασθενών είχε βελτιωθεί.

Ελεγχόμενες δοκιμές μεγαλύτερης κλίμακας, τυποποιημένες μετρήσεις και μακρύτερη παρακολούθηση είναι επομένως απαραίτητες πριν η αφαίρεση μπορέσει να εξεταστεί ως θεραπεία απέναντι στην έκθεση σε περιβαλλοντικούς ρύπους.

Μια ξεχωριστή μελέτη του 2026 που δημοσιεύτηκε στο Journal of Clinical Apheresis εξέτασε 174 διαδικασίες ανταλλαγής πλάσματος σε 114 ασθενείς. Τα επίπεδα μικροπλαστικών μειώθηκαν στους ασθενείς με υψηλά αρχικά επίπεδα, αλλά αυξήθηκαν σε εκείνους με χαμηλά επίπεδα.

Οι συγγραφείς αυτού του άρθρου υποστηρίζουν ότι οι πλαστικοί σωλήνες και οι σακούλες υγρών που χρησιμοποιούνται κατά τη διαδικασία μπορεί να απελευθέρωσαν σωματίδια στο αίμα.

Προς το παρόν, τα στοιχεία δεν υποστηρίζουν την αφαίρεση ως «αποτοξίνωση» των μικροπλαστικών. Πρόκειται για μια ιατρική παρέμβαση που προορίζεται για συγκεκριμένες παθήσεις και πραγματοποιείται υπό εξειδικευμένη εποπτεία.

Παρόλα αυτά, τα αποτελέσματα εγείρουν μια ενδιαφέρουσα πιθανότητα: ένα φίλτρο σχεδιασμένο να συλλαμβάνει επιβλαβή λιπαρά σωματίδια θα μπορούσε επίσης να απομακρύνει ορισμένα PFAS και μικροπλαστικά που ταξιδεύουν δίπλα τους.

Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο Brain Health.

Πηγή: article365.fr