Γονιδιακή θεραπεία φαίνεται να εξουδετερώνει τον HIV

Μια νέα προσέγγιση που αφορά τη χρήση γονιδιακής θεραπείας φάνηκε να προστατεύει πλήρως μακάκους ρέζους πιθήκους από τον ιό SIV – τον αντίστοιχο ιό HIV του AIDS που προσβάλλει τους πιθήκους -  αναφέρουν αμερικανοί ερευνητές του Ερευνητικού Ινστιτούτου Scripps στην Καλιφόρνια με δημοσίευσή τους στην επιθεώρηση «Nature».
Τροποποίηση του DNA
Μέχρι σήμερα οι επιστήμονες δοκιμάζουν εμβόλια ενάντια στον HIV τα οποία εκπαιδεύουν το ανοσοποιητικό σύστημα ώστε να πολεμήσει τη λοίμωξη. Τώρα οι ερευνητές από το Scripps τροποποίησαν το DNA πιθήκων ώστε να αποκτήσουν τα ίδια τα κύτταρα των ζώων την ικανότητα να μάχονται τον ιό του AIDS.
Η ερευνητική ομάδα θεωρεί ότι η προσέγγιση αυτή θα μπορούσε να προσφέρει πολλά και επιθυμεί να ξεκινήσει κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους μέσα στο επόμενο έτος. Από δικής του πλευράςς ανεξάρτητοι ειδικοί αναφέρουν ότι η προσέγγιση αξίζει «να ληφθεί πολύ σοβαρά υπόψη».
Η τεχνική βασίζεται σε χρήση γονιδιακής θεραπείας με σκοπό την εισαγωγή ενός νέου τμήματος DNA μέσα σε υγιή μυϊκά κύτταρα. Το τμήμα του DNA που εισάγουν οι ειδικοί περιέχει τις οδηγίες για την παραγωγή των εργαλείων που είναι απαραίτητα για την εξουδετέρωση του HIV. Τα «εργαλεία» αυτά εκλύονται στη συνέχεια αδιάκοπα στην κυκλοφορία του αίματος.
Προστασία από όλους τους τύπους του HIV
Πειράματα με βάση τη μέθοδο έδειξαν ότι οι πίθηκοι προστατεύθηκαν από όλα τα στελέχη του HIV για τουλάχιστον 34 εβδομάδες. Μάλιστα, με δεδομένο ότι υπήρχε προστασία ενάντια και σε πολύ υψηλές δόσεις του ιού, αντίστοιχες με τις ποσότητες HIV που παράγονται σε έναν ασθενή με χρόνια λοίμωξη, οι ερευνητές εκτιμούν ότι η προσέγγιση θα μπορούσε να είναι χρήσιμη και σε ασθενείς που έχουν ήδη τον ιό.
Ο επικεφαλής της μελέτης καθηγητής Μάικλ Φάρζαν δήλωσε στο BBC ότι «είμαστε πιο κοντά σε σύγκριση με οποιαδήποτε άλλη προσέγγιση στον στόχο της καθολικής προστασίας ενάντια στον HIV, αλλά αντιμετωπίζουμε ακόμα εμπόδια, κυρίως σε ό,τι αφορά τα θέματα ασφαλείας για εφαρμογή της μεθόδου σε πολλούς ανθρώπους».
Τα εμβόλια που έχουν αναπτυχθεί για τον HIV αποδεικνύονται σε μεγάλο βαθμό αναποτελεσματικά καθώς ο ιός μεταλλάσσεται τόσο γρήγορα ώστε να μετατρέπεται σε έναν… κινούμενο, άπιαστο στόχο.
Η νέα γονιδιακή προσέγγιση στοχεύει περιοχές του HIV οι οποίες δεν μεταλλάσσονται εύκολα. «Η πραγματική δύναμη της προσέγγισης είναι πως είναι πολύ πιο ισχυρή από οποιοδήποτε αντίσωμα» δήλωσε ο καθηγητής Φάρζαν.
Θέματα ασφαλείας
Υπάρχουν ωστόσο θέματα ασφαλείας. Μετά τον συμβατικό εμβολιασμό, το ανοσοποιητικό σύστημα αποκρίνεται παράγοντας αντισώματα μόνο όταν συναντήσει κάποια απειλή. Με τη γονιδιακή μέθοδο τα κύτταρα μετατρέπονται σε εργοστάσια που συνεχώς παράγουν τους τεχνητούς «δολοφόνους» του HIV – οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις μιας τέτοιας διαδικασίας είναι άγνωστες.
Προς κλινικές δοκιμές μέσα στο επόμενο έτος
Σε κάθε περίπτωση οι ερευνητές θέλουν να ξεκινήσουν κλινικές δοκιμές μέσα στο επόμενο έτος σε ασθενείς με HIV οι οποίοι δεν είναι σε θέση να λάβουν για διαφορετικούς λόγους τις συμβατικές θεραπείες.
Σχολιάζοντας τα νέα αποτελέσματα η καθηγήτρια Νάνσι Χέιγκγουντ από το Πανεπιστήμιο Υγείας και Επιστήμης του Ορεγκον δήλωσε ότι «με δεδομένο πως δεν υπάρχει ένα εμβόλιο το οποίο θα μπορούσε να προσφέρει ευρεία ανοσία και να προλάβει τη λοίμωξη με τον HIV, η ιδέα του να παρέχουμε ισχυρή προστασία παρόμοια με αυτή του εμβολίου μέσω γονιδιακής θεραπείας αξίζει την προσοχή μας».
Από δικής του πλευράς ο Δρ Αντονι Φάουτσι από τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας των ΗΠΑ τόνισε ότι «θα ήταν σημαντικό να καταφέρουμε να θέσουμε υπό έλεγχο τη λοίμωξη με τον ιό HIV χωρίς να απαιτείται η λήψη αντιρετροϊκών φαρμάκων εξαιτίας του κόστους τους, των πιθανών παρενεργειών από τη μακροχρόνια χρήση τους αλλά και εξαιτίας των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν κάποιοι ασθενείς να συμμορφωθούν με το καθημερινό πρόγραμμα λήψης φαρμάκων αλλά και με το να ανεχτεί ο οργανισμός τους συγκεκριμένα φάρμακα. Η καινοτόμος αυτή ερευνητική δουλειά σηματοδοτεί ένα μεγάλο βήμα προς τον στόχο του να θέσουμε τον HIV σε παρατεταμένη ύφεση στους ασθενείς με χρόνια λοίμωξη».
Θεοδώρα Τσώλη
Βήμα Science