Σπάνιο οπτικό φαινόμενο κάνει τον Ήλιο να φαίνεται τριπλός

Ήταν μια παράξενη χειμωνιάτικη μέρα στη Μογγολία, με τρεις Ήλιους να λάμπουν στον ανατολικό ουρανό.

Στην πραγματικότητα, επρόκειτο για οπτική απάτη που οφείλεται στην αλληλεπίδραση του φωτός με παγοκρυστάλλους στην ατμόσφαιρα.

Όπως προκύπτει από το παραπάνω βίντεο που αναρτήθηκε στο YouTube, η τοπική μετεωρολογική υπηρεσία μίλησε για το φαινόμενο του «αντήλιου», φωτεινές κηλίδες που εμφανίζονται στον ουρανό εξαιτίας της διάθλασης του φωτός από παγοκρυστάλλους.

Το αντήλιο, όμως, κάνει την εμφάνισή του μόνο στην αντίθετη πλευρά του ουρανού εν συγκρίσει με τον Ήλιο.

Το πιθανότερο είναι ότι το τριπλό ξημέρωμα στη Μογγολία ήταν το παραπλήσιο φαινόμενο του «περήλιου», το οποίο μάλιστα είχε περιγράψει ο Αριστοτέλης στο έργο του Μετεωρολογικά (III.2, 372a14).

«Δύο ψεύτικοι Ήλιοι ανέτειλαν με τον Ήλιο και τον ακολούθησαν όλη την ημέρα μέχρι τη δύση» έγραψε ο μεγάλος φιλόσοφος και φυσιοδίφης.

Τόνισε μάλιστα ότι οι φωτεινές κηλίδες βρίσκονται δεξιά και αριστερά από τον Ήλιο, ποτέ από πάνω ή από κάτω του, και εμφανίζονται πιο συχνά την ώρα της ανατολής ή της δύσης.

Ποιος όμως είναι ο μηχανισμός του περήλιου;

Στο παραπάνω βίντεο, ο πραγματικός ήλιος κάνει την εμφάνισή του στο κέντρο, ανάμεσα στις δύο φωτεινές κηλίδες.

Τα δύο επιπλέον «άστρα» εμφανίζονται όταν οι ακτίνες του Ήλιου συναντήσουν επίπεδους, εξαγωνικούς παγοκρυστάλλους. Λειτουργώντας ως πρίσματα, οι κρύσταλλοι αυτοί διαθλούν, ή εκτρέπουν, τις ακτίνες του φωτός, και δημιουργούν έτσι την εντύπωση της τριπλής λιακάδας.

Όταν οι παγοκρύσταλλοι έχουν τυχαία διάταξη στον αέρα, το φαινόμενο λαμβάνει τη μορφή ενός πλήρους κύκλου που περιβάλλει τον Ήλιο. Συχνά όμως οι κρύσταλλοι ευθυγραμμίζονται στον κατακόρυφο άξονα, οπότε δημιουργούν τις δύο κηλίδες στο ίδιο ύψος που είναι και ο Ήλιος.

Το περήλιο θα μπορούσε να εμφανιστεί σε οποιεσδήποτε καιρικές συνθήκες, οπουδήποτε στον κόσμο, λόγω παγοκρυστάλλων σε σύννεφα μεγάλου υψομέτρου.

Μπορεί όμως να εμφανιστεί και σε συνθήκες ψύχους, όταν υπάρχουν παγοκρύσταλλοι στο κατώτατο τμήμα της ατμόσφαιρας.

Το περήλιο, όπως και το αντήλιο, είναι παραλλαγές ενός φαινομένου γνωστού με τον γενικότερο όρο «άλως». Άλλες παραλλαγές θα μπορούσε να εμφανίζονται στον ουρανό ως φωτεινοί κύκλοι, τόξα και κατακόρυφες γραμμές.

Η αλληλεπίδραση του φωτός με την ατμόσφαιρα έχει πολλούς τρόπους να ξεγελά το μάτι.

Βαγγέλης Πρατικάκης