Φιλόδοξη αποστολή στις βαθύτερες τάφρους της Γης

Ένα φιλόδοξο, διεθνές πρόγραμμα για τη μελέτη των βαθύτερων σημείων των ωκεανών ξεκινά με ρομποτικές καταδύσεις στην Τάφρο Κέρμαντεκ, ένα από τα βαθύτερα και ψυχρότερα υποβρύχια φαράγγια στον πλανήτη, όπου έχουν ήδη ανακαλυφθεί αλλόκοτα πλάσματα.

Η Τάφρος του Κέρμαντεκ κατεβαίνει απότομα σε βάθος 10.047 μέτρων έξω από τη Νέα Ζηλανδία στον Ειρηνικό. Παγωμένο νερό που εισρέει από την Ανταρκτική κάνει την τάφρο μια από τις ψυχρότερες περιοχές του ωκεανού σε όλο τον πλανήτη.

Συνολικά 14 καταδύσεις στο αβυσσαλέο φαράγγι θα γίνουν έως τις 30 Μαΐου στο πλαίσιο του ερευνητικού προγράμματος Hades (Άδης), το οποίο χρηματοδοτεί το αμερικανικό Εθνικό Ίδρυμα Επιστήμης.

Στην αποστολή θα χρησιμοποιηθεί το τηλεχειριζόμενο βαθυσκάφος Nereus του Ωκεανογραφικού Ινστιτούτου του Γουντς Χολ στη Μασαχουσέτη, ενός από τους ερευνητικούς φορείς που λαμβάνουν μέρος στο πρόγραμμα. Το ρομπότ θα προσπαθήσει να προσελκύσει τα ζώα της τάφρου με δολώματα και θα συλλέξει δείγματα DNA για την αναγνώριση νέων ειδών.

Τηλεχειριζόμενα υποβρύχια που είχαν καταδυθεί παλαιότερα στο Κέρμαντεκ είχε εντοπίσει μεταξύ άλλων το Alicella gigantea, το μεγαλύτερο αμφίποδο του κόσμου με μήκος 34 εκατοστά. Οι περισσότεροι γνωρίζουμε τα αμφίποδα που ζουν στο χώμα και κουλουριάζονται αν κάνείς τα αγγίξει. Δεν ξεπερνούν σε μήκος τα μερικά εκατοστά.

«Η πρόκληση για μας είναι να διευκρινίσουμε το εάν η ζωή στις ωκεάνιες τάφρους ακολούθησε διαφορετικά εξελικτικά μονοπάτια από ό,τι σε άλλες περιοχές των ωκεανών» εξήγησε ο Τιμ Σανκ, βιολόγος του Ινστιτούτου.

Διασκορπισμένα κυρίως στην περιοχή του Ειρηνικού, οι ωκεάνιες τάφροι καταγράφουν τις λεγόμενες ζώνες υποβύθισης, στις οποίες μια τεκτονική πλάκα βυθίζεται κάτω από μια άλλη και παρασύρει μαζί της το βυθό.

H Τάφρος του Κέρμαντεκ, μήκους περίπου 1.000 χιλιομέτρων, σχηματίστηκε από την υποβύθιση της πλάκας του Ειρηνικού κάτω από την Ινδο-αυστραλιανή πλάκα.

Το βαθύτερο σημείο της Γης είναι η Τάφρος Μαριάνα στον Ειρηνικό με βάθος περίπου 11,03 χιλιομέτρων.

Έχει δεχθεί μόνο δύο επισκέψεις από ανθρώπους, μία με το βαθυσκάφος Trieste το 1960 και μια δεύτερη με το Deepsea Challenger που μετέφερε τον σκηνοθέτη Τζέιμς Κάμερον το 2012.