Αύριο εκδικάζεται στις Σέρρες υπόθεση χωρίς ανάλογο προηγούμενο. Το δικαστήριο θα κρίνει αν τέσσερις κοινωνικοί λειτουργοί θα αποκτήσουν, η καθεμία, την επ’ αόριστον επιτροπεία ενός παιδιού, παρότι δεν το επιθυμούν.
Τα παιδιά είναι τέσσερα αδέρφια, με ηλικίες από τη βρεφική έως την εφηβική. Στα τέλη Οκτωβρίου η μέριμνά τους αφαιρέθηκε προσωρινά από τους γονείς, έπειτα από μήνες συνδρομής των κοινωνικών υπηρεσιών και, ειδικότερα, της Ομάδας Προστασίας Ανηλίκων (ΟΠΑ) του Δήμου Σερρών. Με την αυριανή δίκη επιχειρείται η προσωρινή αυτή απόφαση, που δεν έχει προηγούμενο, να μετατραπεί σε οιονεί μόνιμη.
Ο νόμος του 2011 που σύστησε τις Ομάδες Προστασίας Ανηλίκων δεν δημιούργησε ξεχωριστό οργανισμό. Οι ομάδες είναι οι υπάλληλοι που ήδη εργάζονται στις κοινωνικές υπηρεσίες των δήμων. Δίπλα στα υπόλοιπα καθήκοντά τους, απέκτησαν και ορισμένες αρμοδιότητες για την προστασία των παιδιών.
Αφού αφαιρέθηκε η μέριμνα από τους γονείς, η Εισαγγελία Πρωτοδικών Σερρών διέταξε την ΟΠΑ του Δήμου Σερρών να αναθέσει την επιτροπεία καθενός παιδιού σε έναν κοινωνικό λειτουργό της. Ζήτησε ακόμη να «μεριμνήσει άμεσα για την ασφαλή στέγαση, διατροφή και καθημερινή φροντίδα των ανηλίκων, επιστρατεύοντας κάθε διαθέσιμο πόρο, συμπεριλαμβανομένης -εν ανάγκη- της προσωρινής μίσθωσης ασφαλούς καταλύματος/ξενοδοχείου με δαπάνες της Υπηρεσίας ΟΠΑ του Δήμου Σερρών και υπό την εποπτεία της, μέχρι την εξεύρεση μόνιμης λύσης».
Σύμφωνα με πληροφορίες, η ρύθμιση αυτή συναντά προβλήματα. Ορισμένα από τα παιδιά χρειάζονται ειδική φροντίδα από εξειδικευμένο προσωπικό, μέσα σε κατάλληλο περιβάλλον.
Την ίδια στιγμή, ο προσωρινός χαρακτήρας έως την «εξεύρεση μόνιμης λύσης» φαίνεται να αίρεται. Η εκδίκαση που θα αποδώσει στις κοινωνικές λειτουργούς την επ’ αόριστον επιτροπεία είχε οριστεί για τις 7 Δεκεμβρίου. Η δικάσιμος μεταφέρθηκε νωρίτερα, στις 23 Νοεμβρίου, χωρίς εξήγηση.
«Λες και είσαι γονέας»
Νωρίτερα τον ίδιο μήνα, ο Σύνδεσμος Κοινωνικών Λειτουργών Ελλάδας (ΣΚΛΕ) έστειλε εκτενές υπόμνημα στην Εισαγγελία Πρωτοδικών Σερρών, στο υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας και στον Δήμο Σερρών. Με αυτό εξέθετε τα προβλήματα και τα νομικά κενά της απόφασης.
Κατά τον ΣΚΛΕ, η απόφαση σκοντάφτει σε σειρά εμποδίων. Η επιτροπεία από πρόσωπα προϋποθέτει έλεγχο καταλληλότητας, τον οποίο καλούνται να κάνουν οι ίδιοι οι επίτροποι για τον εαυτό τους. Επιτροπεία μπορεί να δοθεί μόνο σε ανάδοχη οικογένεια ή σε ίδρυμα, και η ΟΠΑ δεν είναι τίποτα από τα δύο. Για να γίνει οποιαδήποτε δαπάνη από μια ΟΠΑ απαιτούνται απόφαση του δήμου και διαθέσιμη πίστωση. Οι κοινωνικοί λειτουργοί που θα αναλάβουν την επιτροπεία δεν μπορούν να εγκρίνουν όσα έξοδα χρειάζεται η φροντίδα του παιδιού που τους ανατίθεται.
Εκπρόσωποι του ΣΚΛΕ θα μεταβούν στις Σέρρες για να παραστούν ως μάρτυρες στη δίκη. Ο σύλλογος, με την υποστήριξη των οργάνων των υπαλλήλων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΠΟΕ-ΟΤΑ), έχει εξαγγείλει πανελλαδική τετράωρη στάση εργασίας των κοινωνικών λειτουργών των δήμων τη Δευτέρα, από τις 9:00 έως τις 13:00.
Στο σχετικό κάλεσμα, ο ΣΚΛΕ τονίζει ότι με την απόφαση της εισαγγελίας οι κοινωνικοί λειτουργοί του Δήμου Σερρών «αναλαμβάνουν προσωπικά πλήρη ευθύνη για τη φροντίδα, την εκπροσώπηση και την περιουσία παιδιών». Επισημαίνει ότι κάτι τέτοιο δεν ανήκει στα καθήκοντά τους, ότι ανατίθεται χωρίς υπηρεσιακή και νομική κάλυψη και ότι απαιτεί δέσμευση 24 ώρες το 24ωρο.
Ειδικός του χώρου το θέτει έτσι: «Είναι σαν να είσαι γονέας, ειδικά σε παιδιά με τόσο ευαίσθητο ιστορικό».
Παράδοξα της υπόθεσης
Η υπόθεση φέρνει παράλληλα στο φως σοβαρά ζητήματα για την κατάσταση του συστήματος παιδικής προστασίας στη χώρα.
Όταν παιδιά απομακρύνονται από το οικογενειακό περιβάλλον, ώστε να μην παραμένουν σε ιδρυματικές δομές με τον εγγενώς τραυματικό χαρακτήρα αυτής της παραμονής, η ενδεδειγμένη λύση είναι η λεγόμενη επείγουσα αναδοχή. Για τη μορφή αυτή υπάρχουν μόλις δύο ανάδοχοι σε ολόκληρη τη χώρα.
Τυπικά, οι επαγγελματίες κοινωνικοί λειτουργοί θα μπορούσαν να δράσουν ως επαγγελματίες και επείγοντες ανάδοχοι, έστω και με ορισμένες αλχημείες για να τρέξουν πιο γρήγορα οι σχετικές διαδικασίες. Η ανάθεση της επιτροπείας, όμως, τους αφήνει εκτός από κάθε οικονομική ενίσχυση που η αναδοχή προβλέπει για τη φροντίδα του παιδιού.
Αν το δικαστήριο αποφασίσει υπέρ της μόνιμης επιτροπείας, θα εξακολουθούν να έχουν τη μέριμνα του παιδιού ακόμη και αν σταματήσουν να εργάζονται στην Κοινωνική Υπηρεσία του Δήμου Σερρών.
Ό,τι επιβεβαιώνεται τόσο από τη διάταξη ανάθεσης του εισαγγελέα όσο και από το υπόμνημα του ΣΚΛΕ προς την Εισαγγελία είναι η σειρά με την οποία εξελίχθηκαν τα πράγματα. Η απόφαση να ανατεθεί η επιτροπεία των παιδιών στις κοινωνικές λειτουργούς ελήφθη έπειτα από αγωνιώδη αναζήτηση θέσεων σε περισσότερα από δέκα δημόσια και ιδιωτικά ιδρύματα στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας. Όλα δήλωσαν ότι δεν είχαν διαθέσιμη θέση, λόγω πληρότητας και υποστελέχωσης.

































