Για χιλιάδες νοικοκυριά, η απόκτηση δικού τους σπιτιού απομακρύνεται όλο και περισσότερο. Η ιδιοκατοίκηση, επί δεκαετίες βασικό γνώρισμα της ελληνικής κοινωνίας, χάνει σταθερά έδαφος. Οι τιμές των ακινήτων έχουν αυξηθεί απότομα, η αγορά κατοικίας με στεγαστικό δάνειο παραμένει δύσκολη και τα υψηλά ενοίκια απορροφούν μεγάλο μέρος του εισοδήματος, με αποτέλεσμα να μένουν ελάχιστα περιθώρια αποταμίευσης. Το βάρος πέφτει κυρίως στους νέους και στα ζευγάρια που δυσκολεύονται να αποκτήσουν την πρώτη τους κατοικία.
Διέξοδο σε όσους επιχειρούν να αποκτήσουν πρώτη κατοικία έχουν δώσει τα προγράμματα «Σπίτι μου».
Τα στοιχεία της Eurostat αποτυπώνουν πόσο έχει μεταβληθεί ο στεγαστικός χάρτης της χώρας. Το 2025, σε ιδιόκτητη κατοικία ζούσε το 69,4% του πληθυσμού στην Ελλάδα, έναντι 75,4% το 2019. Μέσα σε έξι χρόνια η ιδιοκατοίκηση μειώθηκε κατά έξι ποσοστιαίες μονάδες, ενώ το ποσοστό όσων μένουν σε μη ιδιόκτητο σπίτι ανέβηκε από 24,6% σε 30,6%.
Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται τόσο όσοι πληρώνουν ενοίκιο όσο και όσοι διαμένουν με μειωμένο μίσθωμα ή με δωρεάν παραχώρηση. Από τα στοιχεία προκύπτει ότι η υποχώρηση της ιδιοκατοίκησης δεν σταμάτησε με το τέλος της οικονομικής κρίσης. Συνεχίστηκε και τα επόμενα χρόνια, παρά την ανάκαμψη της οικονομίας και την έντονη κινητικότητα στην κτηματαγορά.
Η άνοδος των τιμών στα ακίνητα δυσκολεύει την απόκτηση κατοικίας. Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, οι τιμές των διαμερισμάτων αυξήθηκαν κατά 8,3% το 2025, ενώ το δεύτερο τρίμηνο του 2026 σημείωσαν νέα ετήσια άνοδο 5,5%. Οι διαδοχικές ανατιμήσεις ανεβάζουν το όριο για την αγορά σπιτιού, την ώρα που τα εισοδήματα δεν αυξάνονται με την ίδια ταχύτητα.
Για πολλά νοικοκυριά το στεγαστικό δάνειο δεν είναι εύκολη λύση, ιδίως όταν λείπουν αποταμιεύσεις ή οικονομική βοήθεια από την οικογένεια για την ίδια συμμετοχή που ζητούν οι τράπεζες. Στην πίεση προστίθεται και η περιορισμένη προσφορά διαθέσιμων κατοικιών σε προσιτές τιμές, ιδιαίτερα στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη.
Τα προγράμματα «Σπίτι μου»
Τα «Σπίτι μου Ι» και «Σπίτι μου ΙΙ» έχουν λειτουργήσει ως διέξοδος για την απόκτηση πρώτης κατοικίας. Στα δύο προγράμματα έχουν καταγραφεί συνολικά περισσότερες από 24.000 εγκρίσεις αιτήσεων και δανείων.
Μέχρι το τέλος Δεκεμβρίου αναμένεται να ακολουθήσει το «Σπίτι μου 3», με ευρύτερα ηλικιακά και εισοδηματικά κριτήρια, ώστε να αποκτήσουν πρόσβαση περισσότερα νοικοκυριά. Στον νέο κύκλο το όριο ηλικίας των δικαιούχων ανεβαίνει στα 55 έτη, η μέγιστη αξία της κατοικίας φθάνει τις 300.000 ευρώ και το ύψος του στεγαστικού δανείου μπορεί να ανέλθει στις 230.000 ευρώ.
Η εικόνα στην Ευρώπη
Το στεγαστικό πρόβλημα παραμένει οξύ και πιέζει τα νοικοκυριά. Η Ελλάδα, που παραδοσιακά συγκαταλεγόταν στις χώρες με τα υψηλότερα ποσοστά ιδιοκατοίκησης, έχει πλέον πλησιάσει τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Το 2025, σε ιδιόκτητη κατοικία ζούσε το 68,5% του πληθυσμού στην Ευρωπαϊκή Ένωση, έναντι 69,4% στην Ελλάδα.
Οι διαφορές ανάμεσα στις ευρωπαϊκές χώρες παραμένουν μεγάλες. Η ιδιοκατοίκηση φθάνει το 93,8% στη Σλοβακία, το 93,2% στη Ρουμανία και το 91,4% στην Κροατία. Στην αντίθετη πλευρά βρίσκεται η Γερμανία, όπου σε ιδιόκτητη κατοικία ζει μόλις το 47,2% του πληθυσμού και οι ενοικιαστές αποτελούν την πλειονότητα.
Στην Αυστρία το ποσοστό ιδιοκατοίκησης περιορίζεται στο 54,2%, στη Δανία στο 58,4% και στη Γαλλία στο 61,4%. Σε αρκετά ευρωπαϊκά κράτη η ενοικίαση αποτελεί καθιερωμένη επιλογή κατοικίας. Στην Ελλάδα, για πολλά νοικοκυριά, είναι λύση ανάγκης, καθώς η αγορά σπιτιού βρίσκεται πέρα από τις οικονομικές τους δυνατότητες.
Πρώτη στο κόστος στέγασης
Η Ελλάδα μπορεί να έχει πλησιάσει τον ευρωπαϊκό μέσο όρο στην ιδιοκατοίκηση, όμως στο κόστος στέγασης η απόσταση από την υπόλοιπη Ευρώπη παραμένει πολύ μεγάλη. Σύμφωνα με τη Eurostat, το 2025 το 26,4% του πληθυσμού ζούσε σε νοικοκυριά που διέθεταν τουλάχιστον το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για στεγαστικές δαπάνες, όταν ο αντίστοιχος μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν 7,7%. Είναι το υψηλότερο ποσοστό ανάμεσα στα 27 κράτη-μέλη και αποτυπώνει το βάρος που επωμίζονται τα ελληνικά νοικοκυριά για να καλύψουν τις στεγαστικές τους ανάγκες.
Το κόστος στέγασης, ιδίως για όσους ζουν στο ενοίκιο, αποτυπώνουν και τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ.
Η Έρευνα Οικογενειακών Προϋπολογισμών για το 2025 δείχνει ότι τα νοικοκυριά που διαμένουν σε ενοικιαζόμενη κατοικία διαθέτουν κατά μέσο όρο το 23,4% του συνολικού μηνιαίου προϋπολογισμού τους για τη στέγαση, με το 17,3% να αφορά αποκλειστικά την καταβολή του ενοικίου. Ακόμη μεγαλύτερη είναι η πίεση στα οικονομικά ασθενέστερα νοικοκυριά.

































