Εορτολόγιο 14 Νοεμβρίου: Γρηγόρης, Φίλιππος και οι άγιοι της ημέρας

Σύμφωνα με το εορτολόγιο, η 14η Νοεμβρίου περιλαμβάνει δύο από τα πιο αγαπημένα και διαδεδομένα ονόματα στην Ελλάδα.

Ονόματα που γιορτάζουν σήμερα

• Γρηγόρης, Γρηγόριος, Γόλης, Γρηγορία *
• Φίλιππος, Φίλιππας, Φιλιππής, Φιλιππάκης, Φιλίτσα

*Το όνομα αυτό γιορτάζει και σε άλλες ημερομηνίες.

Οι άγιοι που τιμά η Εκκλησία

Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά σήμερα τη μνήμη δύο εμβληματικών μορφών του Χριστιανισμού:

• Αγίου Φιλίππου του Αποστόλου
• Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, Αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης

Ο άγιος Φίλιππος ο Απόστολος

Ο Άγιος Φίλιππος ανήκε στους δώδεκα μαθητές του Κυρίου. Η καταγωγή του ήταν από τη Βηθσαϊδά της Γαλιλαίας, την ίδια περιοχή από όπου κατάγονταν ο Ανδρέας και ο Πέτρος. Ο ίδιος ο Κύριος τον κάλεσε να γίνει μαθητής του. Έπειτα ο Φίλιππος έφερε κοντά στον Κύριο τον Ναθαναήλ.

Η παράδοση θέλει τον Φίλιππο να κηρύττει το Ευαγγέλιο στους Πάρθους και να βρίσκει μαρτυρικό θάνατο στην Ιεράπολη της Συρίας.

Το σεπτό σκήνωμα του αποστόλου κόσμησε επί πολλά χρόνια τον ιερό ναό που είχε κτιστεί στην Ιεράπολη προς τιμήν του. Την αγία κάρα του τίμησαν διάφοροι αυτοκράτορες, όπως ο Θεοδόσιος, ο Ηράκλειος και άλλοι, με τις βασιλικές τους σφραγίδες. Μετά την άλωση της Βασιλίδος των πόλεων από τους Λατίνους, το 1204 μ.Χ., το σεπτό λείψανο μεταφέρθηκε στην Κύπρο. Για πολλά χρόνια φυλασσόταν στο χωριό Άρσος (Αρσινόη της Πάφου), στον ιερό ναό που χτίστηκε εκεί προς τιμήν του αποστόλου. Αργότερα ένα μέρος των λειψάνων διανεμήθηκε σε διάφορα μέρη για ευλογία. Η θήκη με την ιερή κάρα, πριν από το 1788 μ.Χ., μεταφέρθηκε για μεγαλύτερη ασφάλεια στην Ιερά Μονή του Σταυρού στο Όμοδος, όπου φυλάσσεται έως σήμερα.

Ο άγιος Γρηγόριος Παλαμάς, αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης και θαυματουργός

Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς υπήρξε δεινός θεολόγος, καθώς και διαπρεπής ρήτορας και φιλόσοφος. Ο χρόνος και ο τόπος της γέννησής του δεν είναι γνωστοί. Ο Σ. Ευστρατιάδης, στο αγιολόγιό του, αναφέρει ότι γεννήθηκε το 1296 μ.Χ. στην Κωνσταντινούπολη, από τον Κωνσταντίνο τον Συγκλητικό και την ευσεβέστατη Καλλονή. Είναι γνωστό, πάντως, ότι στο πρώτο μισό του 14ου αιώνα μ.Χ. βρισκόταν στην αυτοκρατορική αυλή της Κωνσταντινούπολης. Από εκεί αποσύρθηκε στο Άγιο Όρος για πιο ήσυχη ζωή και αφοσιώθηκε στην ηθική του τελειοποίηση και σε διάφορες μελέτες.

Το 1335 μ.Χ., με τους δύο αποδεικτικούς λόγους του «Περί εκπορεύσεως του Αγίου Πνεύματος», συγκρούστηκε με τον Βαρλαάμ τον Καλαβρό. Εκείνος δίδασκε ότι ο άνθρωπος δεν μπορεί να γνωρίσει τον Θεό και, ακόμη περισσότερο, δεν μπορεί να ενωθεί μαζί του. Κατά τον Βαρλαάμ, ο Θεός είναι «κλειστός στον εαυτό του» και δεν ενώνεται με τους ανθρώπους. Συνεπώς οι «ησυχαστές», οι μοναχοί που έλεγαν ότι ο άνθρωπος, αν έχει καθαρή καρδιά και αν συγκεντρωθεί στην «καρδιακή προσευχή» («Κύριε Ιησού Χριστέ, Υιέ Θεού, ελέησόν με»), μπορεί να ενωθεί με τον Θεό, να φωτιστεί και να δει το Άκτιστο φως, ανεξάρτητα από τη μόρφωσή του, δεν ήταν ορθόδοξοι αλλά «μεσσαλιανιστές» και «ομφαλόψυχοι». Ύστερα από αυτές τις θέσεις του Βαρλαάμ, ο Παλαμάς εγκαταστάθηκε στη Θεσσαλονίκη και από εκεί άρχισε τον αγώνα «υπέρ των Ιερώς ησυχαζόντων», δηλαδή όσων ασκούσαν τον ησυχασμό, γράφοντας και τους ομώνυμους λόγους του. Το ζητούμενο αυτής της πάλης ήταν κυρίως το μεθεκτικόν ή αμέθεκτον της θείας ουσίας. Ο Γρηγόριος, με μεγάλη πολυμάθεια και ισχυρή κριτική σε θέματα των αγίων Γραφών, διέκρινε τη θεία ουσία, που είναι αμέθεκτη, από τη θεία ενέργεια, που είναι μεθεκτή. Τη θέση αυτή τη στήριξε σύμφωνα με το πνεύμα των Πατέρων και η Εκκλησία επικύρωσε την ερμηνεία του με τέσσερις Συνόδους. Στην τελευταία, που έγινε στην Κωνσταντινούπολη το 1351 μ.Χ., βρισκόταν και ο ίδιος ο Παλαμάς. Ο Γρηγόριος έγραψε επίσης πολλά και διάφορα θεολογικά έργα, περίπου 60.

Αργότερα ο πατριάρχης Ισίδωρος τον εξέλεξε αρχικά επίσκοπο Θεσσαλονίκης. Λόγω των ζητημάτων της εποχής αποχώρησε πρόσκαιρα στη Λήμνο, στη συνέχεια όμως ανέλαβε τα καθήκοντά του. Πέθανε το 1360 μ.Χ. και τιμήθηκε αμέσως ως άγιος. Ο πατριάρχης Φιλόθεος έγραψε το 1376 μ.Χ. εγκωμιαστικό λόγο για τον Γρηγόριο Παλαμά, μαζί με ακολουθία, και όρισε την εκκλησιαστική του μνήμη στη Β΄ Κυριακή της Μεγάλης Τεσσαρακοστής.

Μετά την εκταφή, το τίμιο σώμα του βρέθηκε άφθαρτο. Δεν είχε σαπίσει, αλλά ευωδίαζε και θαυματουργούσε. Για τους Λατίνους, τους υποτελείς του Πάπα, η ενθύμηση του αγίου, και μάλιστα ολόσωμου, αποτελούσε χοντρό αγκάθι. Γι' αυτό πολλές φορές τον συκοφαντούσαν, λέγοντας ότι για τα αμαρτήματά του έμεινε «άλυωτος» και ότι η γη, από απέχθεια, δεν δέχθηκε να τον διαλύσει «στα εξ ων συνετέθη». Τον 19ο αιώνα μ.Χ. ο ναός του αγίου καταστράφηκε από φωτιά και το τίμιο σκήνωμά του κάηκε, αφήνοντας ανέπαφα μόνο τα οστά.

Τόσο πείσμα κράτησαν οι καθολικοί, ώστε όταν οι εκκλησιαστικές ακολουθίες τυπώνονταν στη Βενετία, κατά τους χρόνους της τουρκοκρατίας, ο Δόγης έδινε την άδειά του για την έκδοση μόνο εφόσον δεν υπήρχε σχετική αναφορά στον άγιο. Έτσι, για αρκετά χρόνια που τα έντυπα κυκλοφορούσαν από τη Βενετία, η γιορτή του είχε σχεδόν ξεχαστεί. Περί τα μέσα και τα τέλη του 20ού αιώνα επανήλθε η μνήμη των ένδοξων αγώνων του και ο άγιος έλαβε την πρέπουσα θέση στον χώρο των ορθόδοξων ναών.

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow